پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ لای چینگ‌ده، رئیس‌جمهور تایوان، از برنامه دولت این کشور برای تدوین سازوکار اختصاصی تعدیل کربن مرزی (CBAM) و راه‌اندازی نظام تجارت انتشار کربن (ETS) خبر داد. هدف اصلی این ابتکار، کمک به بنگاه‌های داخلی برای انطباق با استانداردهای بین‌المللی اقلیمی و تبدیل الزامات گذار به اقتصاد کم‌کربن به مزیتی پایدار برای رقابت‌پذیری صنایع در افق دستیابی به انتشار خالص صفر تا سال ۲۰۵۰ است.

تایوان پیش از این نیز نظام رسمی عوارض کربن را برای بنگاه‌های بزرگ صنعتی و شرکت‌های فعال در بخش انرژی به اجرا گذاشته است. بر اساس این مقررات، شرکت‌هایی که میزان انتشار سالانه آن‌ها از ۲۵ هزار تن معادل دی‌اکسیدکربن (CO₂e) فراتر می‌رود، مشمول پرداخت عوارض کربن هستند.

نرخ پایه این عوارض ۳۰۰ دلار جدید تایوان به ازای هر تن انتشار دی‌اکسیدکربن تعیین شده است. با این حال، شرکت‌هایی که برنامه‌های کاهش انتشار و کربن‌زدایی آن‌ها به تأیید مراجع ذی‌صلاح برسد، می‌توانند از نرخ‌های ترجیحی ۵۰ یا ۱۰۰ دلار جدید تایوان به ازای هر تن برخوردار شوند.این مقررات از ژانویه ۲۰۲۵ اجرایی شده و نخستین پرداخت‌ها بابت میزان انتشار ثبت‌شده در سال ۲۰۲۵، برای ماه مه ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده است.

تأثیر سازوکار جدید بر هزینه‌های زنجیره فولاد

اجرای نسخه بومی سازوکار تعدیل کربن مرزی در تایوان، علاوه بر صنایع داخلی، واردات مواد اولیه و محصولات کربن‌بر را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد. این موضوع به‌ویژه برای صنعت فولاد اهمیت دارد و می‌تواند از دو مسیر اصلی بر ساختار هزینه‌ها و رقابت‌پذیری این صنعت اثر بگذارد.

نخستین پیامد، تغییر در هزینه تأمین مواد اولیه است. فولادسازان هزینه عوارض کربن پرداختی خود را در قیمت نهایی محصولات لحاظ می‌کنند؛ بنابراین، واحدهای پایین‌دستی و صنایع مصرف‌کننده فولاد نیز ممکن است بخشی از هزینه کربن را در قالب افزایش قیمت مواد اولیه و محصولات فولادی متحمل شوند، حتی اگر تأسیسات تولیدی خودشان مستقیماً مشمول پرداخت این عوارض نباشند.

دومین پیامد به ایجاد توازن قیمتی میان محصولات داخلی و وارداتی مربوط می‌شود. در صورتی که سازوکار تعدیل کربن مرزی تایوان محصولات فولادی را نیز پوشش دهد، فولاد وارداتی مشمول عوارض کربن خواهد شد. در نتیجه، هزینه کربن به قیمت تمام‌شده محصولات خارجی نیز افزوده می‌شود و فاصله قیمتی میان فولاد وارداتی و تولید داخل کاهش می‌یابد.

چالش صادرکنندگان تایوانی در تعامل با مقررات کربنی اروپا

در کنار طراحی سازوکار داخلی، تعامل با مقررات اقلیمی اتحادیه اروپا نیز یکی از چالش‌های مهم صادرکنندگان تایوانی به شمار می‌رود. بر اساس اعلام اداره تغییرات اقلیمی تایوان، حدود ۲ هزار و ۶۰۰ شرکت تایوانی مشمول مقررات سازوکار تعدیل کربن مرزی اتحادیه اروپا هستند.محصولات فولادی سهم عمده‌ای از صادرات تایوان به بازار اروپا را تشکیل می‌دهند و حجم این صادرات سالانه حدود ۲.۸ میلیون تن برآورد می‌شود. از این رو، نحوه محاسبه و اثبات هزینه‌های کربن پرداخت‌شده در داخل تایوان، برای صادرکنندگان فولاد این کشور اهمیت ویژه‌ای دارد.

مقررات اتحادیه اروپا این امکان را فراهم می‌کند که مبالغ پرداخت‌شده بابت انتشار کربن در کشور مبدأ، از میزان گواهی‌های CBAM موردنیاز واردکننده اروپایی کسر شود. با این حال، استفاده از این امتیاز مستلزم ارائه مستندات شفاف و قابل‌اتکا درباره میزان واقعی عوارض کربن پرداخت‌شده است.برای نمونه، چنانچه یک واحد تولیدی تایوانی به دلیل برخورداری از برنامه تأییدشده کربن‌زدایی، به‌جای نرخ پایه ۳۰۰ دلار جدید تایوان، نرخ ترجیحی ۵۰ دلار را پرداخت کرده باشد، باید میزان واقعی این پرداخت را به‌طور مستند اثبات کند.

از سوی دیگر، اگر کارخانه فولادسازی هزینه عوارض کربن را از طریق افزایش قیمت مواد اولیه یا محصول به خریدار منتقل کرده باشد، واردکننده اروپایی ممکن است بخشی از هزینه کربن را در قالب مبلغ درج‌شده در فاکتور تأمین‌کننده و بخش دیگر را از طریق خرید گواهی‌های CBAM پرداخت کند. بنابراین، شفافیت در نحوه محاسبه، پرداخت و انتقال هزینه‌های کربن، برای جلوگیری از محاسبه مضاعف این هزینه‌ها اهمیت دارد.

سازوکار تعدیل کربن بریتانیا؛ گزینه‌ای کم‌هزینه‌تر برای واردکنندگان فولاد

پیش‌تر نیز دولت بریتانیا ارقام راهنمای محاسبه سازوکار تعدیل کربن مرزی این کشور را که قرار است از سال ۲۰۲۷ اجرایی شود، منتشر کرده بود. بررسی این داده‌ها از سوی GMK Center نشان می‌دهد که سازوکار کربنی بریتانیا در مقایسه با نظام مشابه اتحادیه اروپا، فشار هزینه‌ای کمتری بر واردکنندگان فولاد وارد خواهد کرد.

در مجموع، برنامه تایوان برای طراحی سازوکار اختصاصی تعدیل کربن مرزی و راه‌اندازی نظام تجارت انتشار، نشان‌دهنده تلاش این کشور برای هم‌راستاسازی سیاست‌های اقلیمی با الزامات تجارت بین‌المللی است؛ سیاستی که علاوه بر اثرگذاری بر هزینه تولید و واردات فولاد، می‌تواند موقعیت رقابتی صادرکنندگان تایوانی را در بازارهای مشمول مقررات کربنی، به‌ویژه اتحادیه اروپا، تحت تأثیر قرار دهد.