پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ نشست تخصصی «مکانیسم تنظیم کربن مرزی اتحادیه اروپا (CBAM) - از چالش به فرصت راهبردی» در حاشیه سمپوزیوم فولاد ۱۴۰۵ و با حضور جمعی از مدیران صادرات، مالی، تحقیق‌وتوسعه و محیط‌زیست شرکت‌های فولادی کشور و همچنین اساتید و دانشجویان تحصیلات تکمیلی، در دانشگاه صنعتی اصفهان برگزار شد.
محمد رحمتی، کارشناس محیط‌زیست فولاد مبارکه اصفهان
محمد رحمتی، کارشناس محیط‌زیست فولاد مبارکه اصفهان، در گفت‌وگو با ایراسین با تشریح محورهای این نشست سه‌ساعته، به بررسی ابعاد اقلیمی، روش‌های محاسبه انتشار و راهبردهای انطباق صنعت فولاد ایران با الزامات جدید بین‌المللی پرداخت.
از تعهدات اقلیمی جهانی تا ظهور مکانیسم CBAM
رحمتی با اشاره به روند تحولات بین‌المللی حوزه تغییر اقلیم اظهار کرد: تعریف تغییرات اقلیم بر اساس آخرین استانداردهای بین‌المللی حوزه گازهای گلخانه‌ای و کربن‌خنثی (ISO 14068) و الزامات دستیابی به اهداف توسعه پایدار سازمان ملل (ISO 53001) نشان می‌دهد که این موضوع دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت جهانی است. از توافق پاریس در COP21 (۲۰۱۵) که کشورها را متعهد به محدود کردن افزایش دما کرد، تا نقطه عطف COP28 در دبی (۲۰۲۳) که بر گذار از سوخت‌های فسیلی تأکید شد، کشورها و استانداردهای مدیریتی به سمت ایجاد سازوکارهایی نظیر CBAM اتحادیه اروپا و نظام‌های تجارت انتشار (ETS) حرکت کرده‌اند.
وی با تشریح قوانین CBAM و تفاوت آن با ETS و مالیات کربن افزود: مسیر شکل‌گیری این مکانیسم از دوره انتقالی ۲۰۲۳ تا فاز نهایی ۲۰۲۶، همراه با تعرفه‌ها، بنچمارک‌ها و معیارهای کشورهای مختلف، زنگ خطری جدی و در عین حال محرکی برای بازنگری در فرآیندهای تولید فولاد است.
پیچیدگی‌های متدولوژی‌های محاسبه انتشار گازهای گلخانه‌ای
کارشناس محیط‌زیست فولاد مبارکه در ادامه با مقایسه متدولوژی‌های مختلف محاسبه انتشار گازهای گلخانه‌ای تصریح کرد: در این نشست، استانداردهای ISO 14064-1 (حسابداری سازمانی گازهای گلخانه‌ای)، ISO 14067 (ردپای کربن محصول)، متدولوژی worldsteel و الزامات CBAM با یکدیگر مقایسه شدند. با انجام نمونه محاسبات برای یک تن تختال، مرز سیستم هر متدولوژی مشخص شد؛ به‌گونه‌ای که ISO 14064-1 به اسکوپ ۱، ۲ و ۳ سازمانی، ISO 14067 به چرخه عمر محصول، و CBAM تنها به انتشار مستقیم فرآیند و پیش‌سازهای مشمول می‌پردازد.
رحمتی با اشاره به جزئیات متدولوژی CBAM و نحوه محاسبه انتشار نهفته ویژه (SEE) برای مسیر DRI-EAF بیان کرد: با یک مثال عددی نشان داده شد که هزینه گواهی کربن مستقیماً تابع «فاصله انتشار تا بنچمارک» همان مسیر تولید است، نه رقم مطلق انتشار. به همین دلیل، ممکن است یک صادرکننده با انتشار بالاتر در مسیر کوره بلند، در سال ۲۰۲۶ هزینه کمتری نسبت به یک تولیدکننده DRI-EAF با انتشار پایین‌تر بپردازد؛ البته این اثر موقتی است و با کاهش ضریب تخصیص رایگان از ۹۷.۵ درصد در ۲۰۲۶ به صفر در سال ۲۰۳۴، هزینه‌ها به‌طور کامل روی انتشار واقعی اعمال خواهند شد.
تجربه فولاد مبارکه؛ از ایجاد ساختار حاکمیت داده تا استراتژی فولاد سبز
رحمتی با اشاره به تأثیر CBAM بر صنعت فولاد ایران و لزوم تدوین نقشه راه کربن‌زدایی گفت: استراتژی انطباق مستلزم تثبیت داده‌های واقعی محصول، انتخاب صحیح مسیر در اظهارنامه‌ها و نزدیک کردن شدت انتشار به بنچمارک مسیر تولید است. در این میان، فولاد مبارکه با اقداماتی نظیر ایجاد ساختار مدیریت ارشد کنترل کیفیت و پایداری، توانسته است موضوعات محیط‌زیستی را از سطح گزارش‌دهی به هسته تصمیم‌گیری راهبردی سازمان منتقل کند و به عنوان الگویی پیشرو در صنعت کشور عمل نماید. محاسبه ردپای کربن محصولات، حسابداری پایداری و تدوین برنامه جامع پایداری و محیط‌زیست تا افق ۱۴۱۴ از دیگر اقدامات این مجموعه است.
وی در پایان با تأکید بر بازخوردهای دریافتی از مخاطبان، دستاوردهای این نشست را در چند محور کلیدی خلاصه کرد:
استاندارد ISO 53001: به عنوان کاتالیزور اصلی دستیابی به توسعه پایدار در سال ۲۰۲۶ مطرح است.
تبدیل تهدید به فرصت: CBAM می‌تواند بستر مناسبی برای هوشمندسازی، تحول دیجیتال، استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و خلق ارزش از پسماندها فراهم کند.
حاکمیت داده: نقطه شروع هر بهینه‌سازی، جمع‌آوری منظم و داده‌های باکیفیت است؛ بدون داده قابل اتکا، نقشه راه کربن‌زدایی تنها روی کاغذ می‌ماند.
پارادایم فولاد سبز: فولاد سبز تنها به معنای استفاده از هیدروژن نیست، بلکه یک رویکرد گذار جامع در سراسر زنجیره ارزش شامل بهینه‌سازی مصرف آب، انرژی و مواد است. فولاد سبز امروز، بهینه‌سازی مصارف و هوش مصنوعی است و فولاد سبز فردا، بهره‌گیری از فناوری‌های نو مانند پلاسما و هیدروژن خواهد بود. در فولاد مبارکه نیز این رویکرد دیگر یک شعار نیست، بلکه پیوست تمامی تصمیمات سازمانی است.
نظر شما