در سال‌های گذشته، مباحث اقتصادی ایران عمدتاً حول نرخ ارز، تحریم، نفت، تورم و کسری بودجه شکل گرفته است؛ اما پرسش بنیادی‌تر این است که ایران چگونه می‌تواند دوباره به یک بازیگر مؤثر در اقتصاد جهانی تبدیل شود؟

پاسخ را باید در تولید صنعتی و اتصال آن به زنجیره‌های ارزش جهانی جست‌وجو کرد.اما تحقق این هدف، بدون داشتن یک استراتژی روشن توسعه صنعتی امکان‌پذیر نیست؛ استراتژی‌ای که رشد اقتصادی را از مسیر تقویت صنعت ملی و رشد صنعتی را از مسیر توسعه و به‌کارگیری فناوری دنبال کند.

اقتصاد جهانی امروز بر پایه تولید، فناوری، لجستیک و بازارهای بین‌المللی شکل گرفته است.تجربه چین نشان می‌دهد که توسعه زیرساخت، جذب سرمایه و فناوری، گسترش صادرات و حضور در زنجیره‌های جهانی می‌تواند یک کشور را از حاشیه اقتصاد جهانی به یک قدرت صنعتی تبدیل کند.
همزمان، بازگشت آمریکا به حمایت از صنایع راهبردی نیز اهمیت تولید صنعتی را در قدرت اقتصادی نشان می‌دهد.برای ایران، این تجربه یک پیام روشن دارد: بازگشت به اقتصاد جهانی صرفاً با توافقات سیاسی محقق نمی‌شود؛ بلکه به یک پایه تولیدی رقابت‌پذیر، فناوری‌محور و صادرات‌گرا نیاز دارد.

بازار داخلی ایران به‌تنهایی برای جهش صنعتی کافی نیست.تولید زمانی می‌تواند رشد پایدار ایجاد کند که به بازارهای منطقه‌ای و جهانی متصل شود.
از این منظر، سه عنصر به یکدیگر وابسته‌اند: تولید صنعتی، لجستیک و دسترسی به بازار.ایران از موقعیت جغرافیایی کم‌نظیری برای تبدیل شدن به مرکز تولید و لجستیک منطقه برخوردار است، اما این مزیت زمانی به ثروت تبدیل می‌شود که در خدمت تولید و صادرات قرار گیرد.

بنابراین، استراتژی توسعه صنعتی ایران باید فراتر از حمایت عمومی از تولید باشد و مشخص کند چه صنایعی، با چه فناوری، برای چه بازارهایی و با چه مزیت رقابتی باید توسعه پیدا کنند.رشد صنعتی پایدار زمانی شکل می‌گیرد که توسعه ظرفیت تولید با ارتقای بهره‌وری، فناوری، تحقیق و توسعه و حضور در زنجیره‌های ارزش جهانی همراه شود.

در این مسیر، نقش بخش خصوصی تعیین‌کننده است.دولت باید زیرساخت، ثبات سیاستی و چارچوب مناسب را فراهم کند و بخش خصوصی سرمایه‌گذاری، فناوری، بازار و صادرات را توسعه دهد.
اتاق ایران و تشکل‌های اقتصادی نیز می‌توانند با توسعه دیپلماسی اقتصادی، شناسایی موانع تولید و اتصال بنگاه‌های ایرانی به بازارهای جهانی، نقش مؤثری ایفا کنند.

در نهایت، قدرت اقتصادی قرن بیست‌ویکم بیش از آنکه به منابع طبیعی وابسته باشد، به میزان مشارکت کشورها در تولید، فناوری و زنجیره‌های ارزش جهانی وابسته است.اگر ایران به دنبال رشد اقتصادی پایدار و بازگشت مؤثر به اقتصاد جهانی است، باید استراتژی توسعه صنعتی را در مرکز راهبرد توسعه ملی قرار دهد؛ راهبردی که در آن رشد اقتصادی از مسیر صنعت ملی و رشد صنعتی از مسیر فناوری دنبال شود.

تولید صنعتی، رمز بازگشت اقتصاد ایران به جهان است.

*معاون کمیسیون‌ها، مجامع و شوراهای اتاق ایران