پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ بحران تنگه هرمز و دومین شوک بزرگ انرژی در پنج سال گذشته، توجه کشورها را بیش از گذشته به سمت برقیسازی اقتصادها و کاهش وابستگی به سوختهای وارداتی سوق داده است. بر اساس گزارش ویژه جدید آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، استفاده گستردهتر از فناوریهای برقی میتواند ضمن تقویت امنیت انرژی و رقابتپذیری اقتصادی، مسیر کاهش انتشار گازهای گلخانهای را نیز هموار کند.
این گزارش که به درخواست ترکیه بهعنوان رئیس کنفرانس تغییرات اقلیمی COP31 و استرالیا بهعنوان رئیس مذاکرات این کنفرانس تهیه شده، ظرفیت تسریع روند برقیسازی در جهان، بخشهای مختلف اقتصادی و مناطق گوناگون را بررسی کرده و پیامدهای آن برای امنیت انرژی، اهداف اقلیمی و همچنین مزایا و هزینههای این تحول را مورد ارزیابی قرار داده است.
هدف ۳۵ درصدی برقیسازی در دسترستر شد
گزارش جدید IEA مبنای گفتوگوهای نشست عالیرتبه انرژی IEA و COP31 قرار خواهد گرفت؛ نشستی که در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک برگزار میشود و کشورها در آن درباره پیشنهاد تعیین هدف جهانی ۳۵ درصدی برای برقیسازی گفتوگو میکنند.
بر اساس این تحلیل، با تکیه بر فناوریهای موجود و قیمتهای انرژی پیش از آغاز شوک عرضه کنونی، برق میتواند تا سال ۲۰۳۵ بهصورت اقتصادی ۳۳ درصد از مصرف نهایی انرژی جهان را پوشش دهد؛ در حالی که سهم برق از مصرف نهایی انرژی در حال حاضر حدود ۲۳ درصد است. به این ترتیب، هدف ۳۵ درصدی مورد بحث برای سال ۲۰۳۵، از نظر اقتصادی در فاصله قابل دستیابی قرار میگیرد.
این گزارش همچنین تأکید میکند که قیمتهای کنونی انرژی در شرایط بحران تنگه هرمز، اقتصادی بودن برقیسازی بخش بیشتری از مصرف انرژی جهان را تقویت میکند.
برق سریعتر از اقتصاد رشد میکند
برق در سالهای اخیر به یکی از محورهای اصلی اقتصادهای مدرن تبدیل شده است. مصرف جهانی برق با سرعتی بیشتر از رشد اقتصادی و تقریباً دو برابر نرخ رشد تقاضای کلی انرژی افزایش یافته است.
رشد استفاده از سامانههای سرمایشی، مراکز داده، صنایع پیشرفته و خودروهای برقی از مهمترین عوامل افزایش تقاضای برق در جهان هستند. آژانس بینالمللی انرژی بر این باور است که جهان در حال ورود به «عصر برق» است؛ تغییری که میتواند مزایای قابل توجهی برای رقابتپذیری اقتصادی، امنیت انرژی و گذار انرژی به همراه داشته باشد.
با این حال، افزایش وابستگی اقتصادها به برق، اهمیت تأمین برق پایدار و مقرونبهصرفه را نیز بیشتر میکند و کشورها باید همزمان با توسعه برقیسازی، امنیت شبکههای برق را تضمین کنند.
کاهش ۴۰۰ میلیارد دلاری هزینه واردات انرژی
یکی از مهمترین پیامدهای تسریع برقیسازی، کاهش وابستگی کشورهای واردکننده سوخت به بازارهای جهانی انرژی است. بر اساس سناریوی مورد بررسی IEA، اگر کشورهای واردکننده سوخت در سراسر جهان روند برقیسازی اقتصاد خود را به شکل قابل توجهی سرعت دهند، هزینه واردات انرژی آنها تا سال ۲۰۳۵ میتواند بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار نسبت به سطح سال ۲۰۲۵ کاهش یابد.
در همین سناریو، جهان در سال ۲۰۳۵ روزانه ۱۸ میلیون بشکه نفت کمتر از مقداری مصرف خواهد کرد که بدون این روند شتابگرفته برقیسازی مورد نیاز بود. بخش عمده این کاهش مصرف نفت به گسترش سریع خودروهای برقی مربوط میشود.
برقیسازی و کاهش انتشار کربن
برقیسازی همچنین ظرفیت قابل توجهی برای کاهش انتشار کربن ناشی از مصرف انرژی در بخشهای حملونقل، ساختمانها و صنعت دارد؛ سه بخشی که در مجموع بیش از نیمی از انتشار دیاکسیدکربن مرتبط با انرژی را به خود اختصاص میدهند.
در سناریوی برقیسازی سریعتر، انتشار CO2 از این سه بخش تا سال ۲۰۳۵ حدود ۴۰ درصد کاهش مییابد؛ نرخی که با اهداف بینالمللی اقلیمی همراستا است. این میزان کاهش میتواند مجموع انتشار دیاکسیدکربن مرتبط با انرژی را وارد روند نزولی کند؛ حتی اگر ترکیب منابع تولید برق تغییر نکند.
در عین حال، توسعه سریع منابع تولید برق کمانتشار و متکی بر ظرفیتهای داخلی، میتواند مزایای برقیسازی برای امنیت انرژی و کاهش انتشار گازهای گلخانهای را تقویت کند. برقیسازی همچنین از اهداف بینالمللی برای دو برابر کردن سرعت بهبود بهرهوری انرژی و سه برابر کردن ظرفیت تجدیدپذیرها پشتیبانی میکند.
بحران هرمز، محرک تازه برقیسازی
بحران امسال در تنگه هرمز که دومین شوک بزرگ انرژی طی پنج سال گذشته محسوب میشود، به افزایش توجه کشورها به فناوریهای برقی منجر شده است. بسیاری از کشورها اکنون بررسی میکنند که چگونه میتوانند با استفاده بیشتر از برقیسازی، وابستگی خود به سوختهای وارداتی را کاهش دهند و همزمان انتشار آلایندهها را پایین بیاورند.
تحلیل جدید IEA نشان میدهد در تمامی مناطق جهان ظرفیت قابل توجهی برای افزایش نرخ برقیسازی نسبت به سطوح کنونی وجود دارد و این افزایش در بسیاری از موارد میتواند از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه باشد؛ هرچند فرصتها و اولویتها در کشورهای مختلف متفاوت است.
در بسیاری از اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه، از جمله فرصتهای موجود میتوان به برقیکردن پمپهای آب کشاورزی، گسترش استفاده از موتورسیکلتها و وسایل نقلیه برقی دو و سهچرخ در شهرهای پرجمعیت و افزایش استفاده از برق در کسبوکارهای کوچک در صنایعی مانند مواد غذایی و نساجی اشاره کرد.
شبکه و سرمایهگذاری؛ شرط تحقق برقیسازی
با وجود ظرفیت بالای برقیسازی، تحقق این پتانسیل به اقدامات گستردهتری نیاز دارد. بر اساس گزارش IEA، کشورها باید سرمایهگذاری در ظرفیت تولید برق و شبکهها را افزایش دهند و همزمان سامانههای برق هوشمندتر و انعطافپذیرتری ایجاد کنند.جلوگیری از ایجاد گلوگاههای زیرساختی و اطمینان از اینکه برقیسازی به شکلگیری نظامهای انرژی مقرونبهصرفه و امن منجر میشود، از الزامات این مسیر است.
در کنار این موارد، تهدیدهای جدید علیه امنیت برق نیز باید مورد توجه قرار گیرد. تمرکز زنجیرههای تأمین فناوریهای کلیدی و مواد معدنی حیاتی، ریسکهای امنیت سایبری و همچنین بلایای طبیعی و مخاطرات اقلیمی از جمله چالشهایی هستند که همزمان با افزایش وابستگی اقتصادها به برق اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
ضرورت حمایت از مصرفکنندگان
آژانس بینالمللی انرژی در نهایت تأکید میکند که برای اطمینان از توزیع گسترده مزایای برقیسازی، سیاستگذاران باید به برخی خانوارها و کسبوکارها برای مدیریت هزینههای اولیه این تحول کمک کنند.
برقیسازی اقتصاد، از نگاه IEA، صرفاً جایگزینی یک حامل انرژی با حامل دیگر نیست؛ بلکه مسیری برای کاهش وابستگی به سوختهای وارداتی، تقویت امنیت انرژی، افزایش رقابتپذیری و کاهش انتشار گازهای گلخانهای است؛ مسیری که تحقق آن به توسعه همزمان تولید برق، شبکه، فناوری، انعطافپذیری و سرمایهگذاری نیاز دارد.
نظر شما