پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ محمدعلی دهقاندهنوی، معاون وزیر صمت و رئیسکل سازمان توسعه تجارت ایران، امروز شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ در دومین نشست سراسری هماندیشی تجارت خارجی کشور در اتاق بازرگانی اصفهان با اشاره به شرایط ویژه اقتصاد و تجارت خارجی کشور اظهار کرد: امسال سال سختی در حوزه تجارت خارجی است و مجموع اتفاقاتی که طی ماههای گذشته از جمله جنگ و محاصره اقتصادی رخ داده، شرایط تجارت خارجی کشور را محدودتر و تحت فشار قرار داده است.
وی افزود: این شرایط به هیچ وجه به معنای ناامیدی یا توقف تجارت خارجی کشور نیست و نخواهد بود. اطمینان دارم با تلاش فعالان اقتصادی، جنگندگی و رشادت بخش خصوصی کشور و کمکهایی که مجموعههای استانی میتوانند ارائه کنند، میتوان بر این محدودیتها غلبه کرد و شرایط را به نحوی پیش برد که آسیبها و هزینهها به حداقل برسد.
سیاستگذاری تجارت با مشارکت بخش خصوصی
رئیسکل سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به اهمیت نشستهای هماندیشی با فعالان اقتصادی گفت: در این همایش و نشستهایی که در ادامه برگزار خواهد شد، باید بر همین موضوع تمرکز کنیم. صحبتها، پیشنهادها و راهکارهای فعالان بخش خصوصی میتواند به سازمان توسعه تجارت برای شکل دادن و پیش بردن سیاستگذاریها و برنامههای تجاری در سطح کشور کمک زیادی کند.
دهقاندهنوی ادامه داد: به اعتقاد من، امسال باید همه برنامهها و تلاشها بر سه محور اصلی متمرکز شود و این سه اصل در هر کاری که انجام میدهیم، مدنظر قرار گیرد. حتی ارزیابی عملکرد و نتایج فعالیتها نیز باید بر اساس همین سه عامل انجام شود؛ چراکه اگر در این سه محور عملکرد مناسبی داشته باشیم، میتوان گفت وظایف خود را به بهترین شکل انجام دادهایم.
پایشگری؛ نخستین اولویت تجارت خارجی
وی پایشگری را نخستین محور فعالیتها دانست و گفت: ما همیشه به پایشگری نیاز داشتهایم، اما امسال بهطور ویژه و اساسی به آن نیاز داریم؛ زیرا باید در هر لحظه بدانیم در چه موقعیتی قرار داریم، چه اتفاقاتی رخ داده، چه تهدیدهایی علیه ما وجود دارد، چه اقداماتی انجام شده و چه کارهایی بر زمین مانده است.
معاون وزیر صمت با اشاره به شرایط جنگی کشور اظهار کرد: در چنین شرایطی باید پایشگری را با دقت بیشتری انجام دهیم. بخش بازرگانی وزارت صنعت، معدن و تجارت در هر استان یکی از سه ضلع اصلی این وزارتخانه است و اتفاقاً اثرگذاری این ضلع بر دو ضلع دیگر، یعنی صنعت و معدن، بسیار مهم و پیشران است.
وی افزود: اگر بخش بازرگانی حرکت کند، صنعت و معدن نیز میتوانند پشت سر آن حرکت کنند و تولید خود را افزایش دهند؛ اما اگر در بخش بازرگانی دچار اختلال و انسداد شویم، عملاً دو ضلع دیگر نیز از کار خواهند افتاد. بنابراین نقش بخش تجارت در شرایط فعلی اهمیت ویژهای دارد.
پایش صادرات نباید به جدول آماری محدود شود
دهقاندهنوی با اشاره به ضرورت رصد مستمر صادرات استانها گفت: مسئولان بخش بازرگانی باید وضعیت صادرات را بهصورت مستمر پایش کنند. البته گاهی پایشگری را به دریافت آمار گمرک و تهیه یک جدول محدود میکنیم؛ اینکه مثلاً در پنجماهه امسال چه میزان صادرات از استان انجام شده و این رقم در پنجماهه سال گذشته چقدر بوده و در نهایت چند درصد رشد یا کاهش داشتهایم.
وی تصریح کرد: این حداقل کاری است که باید انجام شود، اما کافی نیست. پایشگری واقعی یعنی اینکه تکتک محصولات صادراتی استان را بشناسیم و اگر از مسئول تجارت استان سؤال شود که کاهش صادرات در کدام محصول اتفاق افتاده و چرا، بتواند پاسخ دقیق ارائه کند.
رئیسکل سازمان توسعه تجارت ایران ادامه داد: باید مشخص شود کاهش صادرات هر محصول ناشی از چه عاملی بوده است؛ آیا هزینه حملونقل افزایش یافته، مشکل محاسبات وجود دارد، بازاریابی با مشکل مواجه شده، قیمتهای جهانی تغییر کرده یا عامل دیگری باعث کاهش صادرات شده است. پس از شناسایی دقیق مشکل نیز باید برای آن راهکار طراحی شود.
بنگاههای بزرگ و زنجیره لجستیک رصد شوند
وی افزود: پایشگری باید در سطح بنگاهها نیز انجام شود. باید بدانیم بنگاههای بزرگ صادراتی استان چه وضعیتی دارند؛ آیا صادرات آنها مانند گذشته ادامه دارد، افزایش یافته یا با کاهش مواجه شده است. اگر صادرات یک بنگاه کاهش پیدا کرده، باید علت آن را بهطور دقیق شناسایی کنیم.
دهقاندهنوی مرزها و لجستیک را یکی دیگر از حوزههای مهم پایش دانست و گفت: بهخصوص در استانهای مرزی باید بهصورت لحظهای از وضعیت پایانههای مرزی مطلع باشیم؛ اینکه عبور و مرور چگونه انجام میشود، آیا تردد به سهولت صورت میگیرد، آیا صف کامیونها شکل گرفته و اگر صفی وجود دارد، دلیل آن چیست. همچنین باید وضعیت ورود و خروج کالا، کیفیت خدمات دستگاههای مستقر در مرز و عملکرد هر یک از آنها بهطور مستمر بررسی شود.
شناسایی گلوگاههای مرزی ضروری است
رئیسکل سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به نقش بخش تجارت در ارزیابی عملکرد دستگاههای مرزی اظهار کرد: ما و شما مرتبطترین حوزه با خدمات تجاری در مرز هستیم، اما خودمان در مرز خدمات مستقیم ارائه نمیکنیم؛ جنس کار ما پشتیبانی، حمایت و تسهیلگری است.
وی ادامه داد: به همین دلیل، بخش تجارت میتواند بیطرفترین و در عین حال مرتبطترین مرجع برای گزارش وضعیت مرزها باشد. باید ارزیابی کنیم که گمرک چگونه کار میکند، بهداشت، استاندارد، راهداری، مرزبانی و پلیس امنیت اقتصادی چه عملکردی دارند و در کدام بخشها گلوگاه ایجاد شده است.
دهقاندهنوی تأکید کرد: شناسایی بهموقع گلوگاهها اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا اگر بخواهیم جریان تجارت را برقرار نگه داریم، باید بدانیم اختلال دقیقاً در کدام نقطه ایجاد شده و چه اقدامی برای رفع آن لازم است.این موضوع فقط مختص استانهای مرزی نیست. در استانهای غیرمرزی نیز باید تجارت را رصد کنیم، زیرا ممکن است یک استان مبدأ صادرات یا مقصد واردات باشد و بخش مهمی از عملیات تجاری نیز در گمرکات داخلی کشور انجام شود.
گمرکات داخلی؛ ظرفیت جدید برای کاهش ازدحام مرزی
وی از نهایی شدن مصوبهای در ستاد ملی گذر خبر داد و گفت: تسهیلات بسیار خوبی برای ورود کالا به کشور بدون توقف در مرز پیشبینی شده و احتمالاً این مصوبه بهزودی ابلاغ میشود.اختیارات بسیار خوبی به گمرکات داده شده تا برای جلوگیری از ایجاد ازدحام در نقاط مرزی، کالا با حداقل تشریفات و تقریباً بدون توقف مستقیماً به گمرک داخلی منتقل شود. بنابراین صفر تا صد عملیات ترخیص میتواند در گمرکات داخلی و استانهای غیرمرزی انجام شود.
رئیسکل سازمان توسعه تجارت ایران گفت: استانها میتوانند هم به توسعه این ظرفیت کمک کنند و هم بهصورت مستمر آن را رصد کنند. دو هفته پیش در کرمان بودم و دوستان پیشنهاد داده بودند کالاهای وارداتی از پاکستان مستقیماً به یکی از گمرکات منطقه ویژه این استان منتقل شود. به آنها گفتم با توجه به مصوبه جدید، دیگر نیازی به مصوبه جدید ندارید و از اینجا به بعد باید با صاحبان کالا مذاکره کنید، امکانات و خدمات خود را عرضه کنید تا بخشی از بار وارداتی بهعنوان بارانداز و نقطه ترخیص در استان کرمان مستقر شود.
اطلاعات میدانی استانها مبنای تصمیمات کلان
وی با تأکید بر نیاز سازمان توسعه تجارت به اطلاعات دقیق استانی اظهار کرد: بخش استانی سازمان توسعه تجارت، خود شما هستید و اطلاعات میدانی را بهتر از هر کس دیگری در اختیار دارید. گاهی اخبار و اطلاعات وقتی به مرکز میرسد، دچار تغییر میشود یا مراجع مختلف روایتهای متفاوتی از یک اتفاق ارائه میکنند.
دهقاندهنوی افزود: بهعنوان مثال، درباره ایجاد صف کامیونها در یکی از مرزهای سیستان و بلوچستان، حداقل پنج نقلقول متفاوت درباره علت آن به من ارائه شد. در نهایت با اتکا به اطلاعات میدانی استان توانستیم تشخیص دهیم کدام روایت درست است.
وی تصریح کرد: اگر با استانی تماس بگیرم و بپرسم امروز در مرز شما چه اتفاقی افتاده، انتظار دارم مجموعه استانی دقیقترین اطلاعات را داشته باشد. اطلاعاتی که شما ارائه میکنید از کانال سازمان توسعه تجارت به مراجع بالاتر منتقل میشود؛ من آن را به وزیر منتقل میکنم و وزیر نیز ممکن است آن را به رئیسجمهور منتقل کند. بنابراین دقت و صحت اطلاعات استانی میتواند بر تصمیمات کلان اقتصادی کشور اثر بگذارد.
تسهیلگری؛ دومین محور تجارت خارجی
معاون وزیر صمت، تسهیلگری را دومین محور اصلی فعالیتها عنوان کرد و گفت: امسال باید بهطور ویژه به این موضوع بپردازیم. واقعاً متأسفم که در جلسات مختلف با بخش خصوصی، بخش زیادی از زمان به بیان مشکلات و موانع و پیدا کردن راهکار برای رفع آنها اختصاص پیدا میکند.
وی افزود: انتظار من این است که وقتی در استانی با اتاق بازرگانی و بخش خصوصی جلسه میگذاریم، ۹۰ درصد بحث درباره طرحهای توسعه صادرات، بازارهای جدید، توسعه بازارهای موجود، افزایش صادرات کالاهای استان و ارتقای شبکه بازاریابی باشد؛ اما متأسفانه گاهی ۹۰ یا حتی ۱۰۰ درصد جلسه به مشکلاتی مانند رفع تعهدات ارزی، رسوب کالا در گمرک، صفهای طولانی تخصیص ارز و مشکلات سهمیهبندی ارزی و بهینهسازی اختصاص پیدا میکند.
تحریمها تنها بخشی از مشکلات هستند
دهقاندهنوی با تأکید بر اینکه بخشی از مشکلات ناشی از شرایط تحریمی و اقتصادی است، گفت: منصفانه نیست اگر نگوییم بخش قابل توجهی از این موانع ناشی از تحریمها، شرایط ویژه اقتصادی کشور و محدودیتهای ارزی است؛ اما در کنار این عوامل، در نحوه اجرای مقررات، چارچوب اقدامات و نوع برخورد با بخش خصوصی نیز مشکلاتی وجود دارد که به مشکلات اصلی اضافه شده است.
وی ادامه داد: به همین دلیل، امروز هم بازرگان و هم تولیدکننده علاوه بر محدودیتهای خارجی و ارزی، با مقررات و فرآیندهای داخلی نیز درگیر هستند.
رئیسکل سازمان توسعه تجارت ایران تصریح کرد: بخشی از کار بر عهده ما در مرکز است و باید برای توسعه تجارت کشور با دستگاههای داخلی برای رفع موانع تلاش کنیم. گاهی این مسیر بسیار دشوار است، زیرا نوع نگاه و رویکرد برخی دستگاهها از جنس محدودیتزایی و ایجاد مانع است؛ اما من ناامید نمیشوم و این مسیر را ادامه خواهم داد.
کنشگری؛ سومین محور توسعه تجارت خارجی
رئیسکل سازمان توسعه تجارت ایران در ادامه سخنان خود، «کنشگری» را سومین محور فعالیت مدیران استانی در حوزه تجارت خارجی عنوان کرد و گفت: در دولت چهاردهم توجه ویژهای به استانها، افزایش اختیارات استانداران، تمرکززدایی و انتقال امور به استانها شده است و شاید در هیچ دورهای از ریاست جمهوری، چنین سطحی از تفویض اختیار به استانداران وجود نداشته باشد.باید ببینیم سازمان صمت استانها و مجموعههای مرتبط با حوزه بازرگانی چگونه میتوانند از این فرصت برای توسعه تجارت خارجی استفاده کنند.
دهقاندهنوی با تشریح مفهوم کنشگری اظهار کرد: کنشگری با واکنش متفاوت است. واکنش یعنی منتظر بمانیم اتفاقی رخ دهد و سپس درباره آن تصمیم بگیریم؛ اما کنشگری یعنی پیش از وقوع مسئله یا برای ایجاد یک فرصت، اقدام کنیم.اینکه وقتی یک مسیر بسته شد، به این فکر کنیم چگونه آن را باز کنیم، یا وقتی هزینهها افزایش یافت، بررسی کنیم چگونه میتوان آنها را کاهش داد، یا زمانی که تولیدکننده با افت تولید و صادرکننده با کاهش صادرات مواجه شد، برای جبران آن وارد عمل شویم، بیشتر در چارچوب واکنش قرار میگیرد.
وی گفت: پایشگری و تسهیلگری نیز تا حد زیادی پس از شکلگیری مسئله به دنبال شناسایی و حل آن هستند؛ هرچند در پایشگری دقیق میتوان برخی تهدیدها را پیش از وقوع نیز شناسایی کرد. اما کنشگری یک گام فراتر است و باید بخش اصلی عملکرد مدیران در این حوزه باشد.
رئیسکل سازمان توسعه تجارت ایران در جمعبندی سخنان خود گفت: بنابراین سه محور «پایشگری، تسهیلگری و کنشگری» وظیفه اصلی مدیران استانی در حوزه تجارت خارجی در سال جاری است و انتظار ما این است که این سه محور بهصورت جدی دنبال شود.
نظر شما