پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ عملیات اجرایی ساخت ورزشگاه ملی فوتبال صربستان آغاز شد. این پروژه که به عنوان نخستین «ورزشگاه باغی» جهان معرفی شده است، قرار است با بهره‌گیری از حدود ۱۲ هزار و ۶۰۰ تن فولاد احداث شود.

دولت صربستان برای طراحی این سازه که بخشی از پروژه کلان توسعه شهری در حاشیه رودخانه‌های ساوا و دانوب در حومه بلگراد است، با شرکت اسپانیایی «فنویک ایریبارن آرکیتکتس» (Fenwick Iribarren Architects) -طراح سه ورزشگاه جام جهانی ۲۰۲۲ قطر- همکاری می‌کند.

شرکت مهندسی ساخت‌وساز دولتی چین (CSCEC) که مسئولیت اجرای این پروژه را بر عهده دارد، اخیراً نخستین سازه فولادی این ورزشگاهِ مدت‌ها مورد انتظار را در جای خود نصب کرد. زیرمجموعه «CSCEC Steel» وظیفه طراحی دقیق، ساخت قطعات و نصب اسکلت فولادی را بر عهده دارد و این اقدام، آغاز رسمی عملیات ساخت‌وساز اصلی فولادی پروژه محسوب می‌شود.

تلفیق مرزهای ورزش و طبیعت

این ورزشگاه دایره‌ای‌شکل، از یک طراحی باغ منحصربه‌فرد بهره می‌برد؛ سه سطح از باغ‌های طبقه‌بندی شده که توسط چهار حلقه معلقِ متصل به کابل‌ها، دور تا دور ورزشگاه را فرا می‌گیرند. سخنگوی CSCEC Steel در این‌باره توضیح داد: فولاد دارای استحکام، چقرمگی و عملکرد کششی فوق‌العاده‌ای است که به بهترین شکل از طراحی "باغ سه‌بعدی" (برای نخستین بار در جهان) پشتیبانی می‌کند.

وی افزود: برای پوشش عمودی سه طبقه ساختمان (L3، L5 و L7) با درختان و درختچه‌ها، طبقات کاشت در قسمت بیرونی نما و مسیرهای پیاده‌روی در قسمت داخلی تعبیه شده است. این فضای سبز چندلایه، نه تنها وزن ساختمان را افزایش می‌دهد، بلکه مستلزم این است که سازه از ظرفیت باربری بسیار بالا و مقاومت در برابر باد و زلزله برخوردار باشد. با خواص مکانیکی برجسته، سازه فولادی تکیه‌گاه مطمئنی برای این پوشش گیاهی پلکانی فراهم کرده و تلفیق عمیقی میان کارکردهای حرفه‌ای مسابقات و باغ‌های اکولوژیک چندلایه ایجاد کرده است.

از آنجایی که سازه باید منعطف باشد، نصب آن چالش‌برانگیز بود. سخنگوی CSCEC Steel می‌گوید: تیم اجرایی تصمیم گرفت ستون‌های فولادی را روی زمین پیش‌مونتاژ کرده و سپس به‌صورت یکپارچه بلند و نصب کند. پس از قرارگیری در محل، از حلقه‌ای از طناب‌های مهار باد برای تثبیت آن‌ها استفاده شد تا هم ایمنی سازه در طول ساخت تضمین شود و هم امکان تنظیمات دقیق در حین نصب فراهم گردد.

برای کاهش هزینه‌ها و کوتاه‌تر شدن برنامه زمانی، از روش ساخت بدون تکیه‌گاه کابلی برای سقف استفاده شد. این سخنگو فاش کرد: شبیه‌سازی‌های دقیق ساخت‌وساز و یک سیستم پیشرفته بالابر یکپارچه به‌کار گرفته شد تا نصب بی‌نقص سازه فولادی بر روی کابل‌های منعطف تضمین شود.

تیم پروژه برای مدیریت ریسک این ساخت‌وساز پیچیده و در مقیاس بزرگ، مدلی با مقیاس ۱:۱۰ ساخت تا تمام مراحل ساخت را از قبل «تمرین» کند. این کار به پیش‌بینی خطرات احتمالی در فرآیندهایی مانند بلند کردن شبکه کابلی و بستن تیرهای حلقوی کمک کرد و اطمینان داد که طرح نهایی ساخت‌وساز قابل اعتماد است.

سخنگوی CSCEC Steel افزود: تیرهای حلقوی فشاری پشت‌بام و تیرهای حلقوی فوقانی که نیازمند دقت فوق‌العاده بالا هستند و در مجموع حدود ۷۱۹.۴ متر طول دارند، همگی در کارخانه پیش‌ساخته شدند. تیم اجرایی از یک رویکرد نوآورانه شامل "فرآیند پیش‌مونتاژ حلقه صلب" و "فناوری اسکن لیزری سه‌بعدی با دقت بالا" استفاده کرد. این روش که "ساخت چین" (Made in China) نامیده می‌شود، با انتقال خطاهای احتمالی سایت به محیط کنترل‌شده کارخانه، نه تنها دقت پردازش در حد میلی‌متر (با انحراف کل کمتر از ۳ میلی‌متر) را تضمین می‌کند، بلکه کارایی و کیفیت مونتاژ در محل را به‌طور چشمگیری بهبود می‌بخشد.

باغ‌های معلق قابل دسترس این ورزشگاه برای پیوند دادن ورزشگاه با طبیعت طراحی شده‌اند و این تمرکز بر پایداری و سازگاری با محیط زیست در تمامی جنبه‌های طراحی اعمال شده است. شرکت مشاور مهندسی «هیسون موران» (Hilson Moran) مستقر در لندن برای بهینه‌سازی پایداری این پروژه فراخوانده شده است. آن‌ها اعلام کرده‌اند که این فضاهای کاشت، یک «فیلتر سبز» طبیعی ایجاد خواهند کرد که کیفیت هوای داخل ورزشگاه را بهبود می‌بخشد، سطح اکسیژن را افزایش می‌دهد و یک مانع صوتی بازتابی و «زیست‌گرایانه» (Biophilic) ایجاد می‌کند.

طراحی با محوریت بهره‌وری انرژی

این ورزشگاه همچنین قرار است از نظر عملیاتی بسیار هوشمند و با بهره‌وری انرژی بالا باشد که منجر به کاهش هزینه‌های انرژی و جاری می‌شود. سیستم گرمایش و سرمایش این پروژه بسیار نوآورانه است؛ فناوری «سرمایش منطقه‌ای» (District cooling) با استفاده از چیلرهای چهارلوله‌ای، شبکه عظیم و بسیار کارآمدی از تأمین آب گرم و سرد ایجاد می‌کند که تمام نیازهای گرمایشی و سرمایشی ورزشگاه را پوشش می‌دهد. این سیستم به گرمای باقی‌مانده که در فرآیند سرمایش تولید می‌شود، اجازه می‌دهد تا برای تولید آب گرم مدار گرمایشی استفاده شود.

ورزشگاه ملی فوتبال صربستان پس از تکمیل، ظرفیت ۵۲ هزار تماشاگر را خواهد داشت و الزامات برگزاری مسابقات تیم ملی و رویدادهای بزرگ بین‌المللی یوفا/فیفا را برآورده می‌کند. این پروژه در مجموع حدود ۷۶ هزار متر مربع زیربنا دارد و حدود ۱۲ هزار و ۶۰۰ تن فولاد در طراحی آن استفاده شده است.

طبق برنامه زمان‌بندی، ساخت این ورزشگاه در پایان سال ۲۰۲۶ به پایان می‌رسد.