پایگاه تحلیلی خبری ایراسین، صنعت فولاد لیبی در شرایطی وارد سال ۲۰۲۶ شده که اقتصاد این کشور همچنان به‌شدت به درآمدهای نفتی وابسته است. هرچه تولید نفت افزایش یابد و پروژه‌های انرژی و زیرساختی فعال‌تر شوند، نیاز به محصولات فولادی نیز بیشتر می‌شود. از همین رو، بازار فولاد لیبی را باید نه به‌عنوان بازاری مستقل، بلکه به‌عنوان بخشی از زنجیره احیای اقتصادی این کشور تحلیل کرد.در این میان، شرکت Libyan Iron & Steel Company (LISCO) مهم‌ترین بازیگر بازار داخلی است و تقریباً تمام زنجیره تولید فولاد لیبی را در اختیار دارد. با وجود ظرفیت اسمی قابل توجه، عملکرد این شرکت طی سال‌های گذشته تحت تأثیر محدودیت‌های انرژی، لجستیک و بی‌ثباتی سیاسی قرار گرفته است.

LISCO در شهر مصراته و در مجاورت یک بندر آب‌عمیق اختصاصی مستقر است و ظرفیت اسمی تولید فولاد آن به ۱.۷ میلیون تن در سال می‌رسد. این مجموعه همچنین ظرفیت تولید سالانه ۱.۷ میلیون تن آهن احیایی مستقیم یا DRI را دارد و با استفاده از فناوری احیای مستقیم مبتنی بر گاز طبیعی و کوره قوس الکتریکی فعالیت می‌کند.

سبد محصولات این شرکت نیز متنوع است؛ از ۸۰۰ هزار تن میلگرد و وایرراد گرفته تا ۵۸۰ هزار تن ورق گرم، ۱۴۰ هزار تن ورق سرد، ۱۲۰ هزار تن مقاطع سبک و متوسط و مجموعاً ۱۲۰ هزار تن محصولات گالوانیزه گرم و رنگی.با این حال، ظرفیت اسمی لزوماً به معنای تولید واقعی نیست. محدودیت‌های انرژی و حمل‌ونقل، نوسانات سیاسی و مشکلات تأمین مواد اولیه موجب شده نرخ بهره‌برداری LISCO طی سال‌های گذشته پایین‌تر از ظرفیت طراحی‌شده باشد.

۱۵۰ میلیون دلار برای نوسازی فولاد لیبی

LISCO در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۵۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری کرده است. بخش عمده این منابع صرف تعمیر، نگهداری و بازسازی خطوط تولید شده و هدف اصلی آن افزایش تولید فولاد و محصولات نوردی بوده است.در گام مهم دیگری، LISCO در سال ۲۰۲۵ با شرکت آلمانی SMS Group برای نوسازی جامع مجتمع نورد خود قرارداد امضا کرد. این طرح، خطوط نورد گرم و سرد و بخش‌های تکمیل محصول را دربرمی‌گیرد.همچنین همکاری با شرکت آلمانی Pitek Energy برای افزایش بهره‌وری انرژی و حرکت به سمت کربن‌زدایی، نشان می‌دهد صنعت فولاد لیبی در کنار افزایش تولید، به دنبال کاهش هزینه‌های انرژی و ارتقای بهره‌وری نیز هست.

مزیت مهم LISCO تنها به ظرفیت تولید محدود نمی‌شود. این شرکت از حمایت مستقیم دولت نیز برخوردار است.به دلیل محدود بودن دسترسی به تسهیلات تجاری در لیبی، پروژه‌های سرمایه‌گذاری عمده LISCO پس از تأیید دولت از سوی دو بانک دولتی Sahara Bank و Aljamhoria Bank تأمین مالی می‌شوند. نرخ بهره این تسهیلات نیز تقریباً صفر است.

در حوزه انرژی نیز دولت تعرفه گاز و برق صنایع بزرگ دولتی را در سطوح پایینی تعیین می‌کند. این سیاست به LISCO اجازه می‌دهد حتی در شرایطی که هزینه‌های لجستیکی و ریسک‌های سیاسی بالاست، همچنان توان رقابت در بازارهای منطقه‌ای را حفظ کند.از سوی دیگر، دولت تقریباً تمام محصولات نوردی تولیدشده در داخل را به بازار داخلی هدایت می‌کند و پیمانکاران پروژه‌های دولتی نیز طبق مقررات، موظف به خرید محصولات نوردی از LISCO هستند.

ترکیه؛ رقیب اصلی در بازار واردات

با وجود حمایت از تولید داخلی، لیبی در برخی مقاطع ناچار به واردات فولاد است؛ به‌ویژه زمانی که LISCO توان تأمین کامل نیاز بازار را نداشته باشد یا محصول مورد نیاز از نظر گرید، ضخامت یا پوشش در داخل تولید نشود.ترکیه در این میان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده فولاد لیبی است. ارزش صادرات فولاد ترکیه به لیبی در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۸۰ میلیون دلار بود.

پس از ترکیه، مصر، چین، اسپانیا و تونس از دیگر تأمین‌کنندگان مهم بازار لیبی هستند. مصر بیشتر بازار مناطق شرقی را پوشش می‌دهد، چین در سازه‌های فولادی، محصولات تخت و لوله‌ها حضور پررنگ دارد و اسپانیا نیز عمدتاً محصولات تخصصی مورد استفاده در صنعت نفت و گاز را تأمین می‌کند.این ساختار نشان می‌دهد هرچند LISCO ستون اصلی بازار داخلی است، اما واردات همچنان نقش مکمل و تعیین‌کننده‌ای در بازار فولاد لیبی دارد.

نفت؛ موتور محرک فولاد تخت و لوله

شاید مهم‌ترین عامل رشد بازار فولاد لیبی در سال ۲۰۲۶ را باید در صنعت نفت جست‌وجو کرد.محصولات تخت حدود ۳۰ درصد از فروش فولاد لیبی را تشکیل می‌دهند و مصرف اصلی آنها در صنعت نفت و گاز است. افزایش تولید نفت به معنای افزایش نیاز به مخازن ذخیره‌سازی، خطوط انتقال، تجهیزات پالایشگاهی و انواع لوله‌های فولادی است.

در سال ۲۰۲۵ تولید نفت لیبی به بالاترین سطح ۱۲ سال اخیر رسید. این روند در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه پیدا کرد و تولید روزانه در محدوده ۱.۳۵ تا ۱.۴۳ میلیون بشکه قرار گرفت.هدف شرکت ملی نفت لیبی، افزایش تولید به ۱.۵ میلیون بشکه در روز تا پایان سال ۲۰۲۶ است؛ هدفی که تحقق آن می‌تواند تقاضای فولاد را بیش از پیش تقویت کند.

یکی از نکات مهم بازار فولاد لیبی این است که رشد صنعت نفت الزاماً به معنای افزایش تولید داخلی فولاد نیست. بخش قابل توجهی از نیازهای تخصصی نفت و گاز، به‌ویژه لوله‌های OCTG، از خارج تأمین می‌شود.LISCO این محصولات را تولید نمی‌کند و بنابراین ترکیه، چین و کشورهای اروپایی می‌توانند از رشد سرمایه‌گذاری نفتی لیبی بهره ببرند.افزایش تولید نفت همچنین به تعمیر خطوط قدیمی، توسعه خطوط درون میادین و حفظ فشار مخازن نیاز دارد؛ موضوعی که تقاضای پایدار برای لوله‌های بدون درز و جوشکاری‌شده با قطر متوسط و بزرگ ایجاد می‌کند.

ساخت‌وساز؛ موتور تقاضای میلگرد

در کنار نفت، بخش مسکن بزرگ‌ترین مصرف‌کننده فولاد طویل در لیبی است. حدود نیمی از مصرف فولاد کشور به ساخت‌وساز مسکن اختصاص دارد و میلگرد و وایرراد مهم‌ترین محصولات مورد استفاده در این بخش هستند.نکته قابل توجه، سهم بسیار بالای ساخت‌وسازهای غیررسمی است. برآوردها نشان می‌دهد حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد واحدهای مسکونی لیبی به شکل خودساخته و خارج از چارچوب رسمی ساخته شده‌اند.این ویژگی باعث شده تقاضای فولاد مسکن الزاماً در آمار رسمی پروژه‌های ساختمانی منعکس نشود، اما در بازار واقعی حضور داشته باشد.

پس از سال‌ها درگیری و توقف پروژه‌های بزرگ، زیرساخت‌های لیبی در سال ۲۰۲۶ بار دیگر به یکی از موتورهای تقاضای فولاد تبدیل شده‌اند.بازسازی سامانه رودخانه بزرگ مصنوعی، توسعه فرودگاه‌های طرابلس و بنغازی، ساخت کمربندی سوم طرابلس و پروژه‌های جاده‌ای، همگی به حجم قابل توجهی از محصولات فولادی نیاز دارند.

فرودگاه جدید بنغازی با سرمایه‌گذاری حدود ۱.۳ میلیارد دلار و ظرفیت طراحی‌شده ۱۵ میلیون مسافر در سال، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های عمرانی کشور است.در طرابلس نیز بازسازی فرودگاهی که در جریان درگیری‌های سال ۲۰۱۴ تخریب شد، ادامه دارد. پروژه کمربندی سوم طرابلس نیز با ارزش تقریبی ۸۰۰ میلیون دلار شامل ساخت ۱۴ تقاطع چندسطحی است.

در بخش انرژی نیز پروژه گازی فراساحلی Structures A&E شرکت Mellitah Oil & Gas می‌تواند محرک مهمی برای تقاضای فولاد باشد.ارزش این پروژه حدود ۸ میلیارد دلار برآورد شده و شامل ساخت سکوهای حفاری، خط لوله زیردریایی ۱۱۰ کیلومتری و تأسیسات ذخیره محصولات جانبی است.پیش‌بینی می‌شود این پروژه تا پایان ۲۰۲۷ به ظرفیت تولید سالانه ۷.۷۵ میلیارد مترمکعب گاز برسد. چنین پروژه‌ای علاوه بر فولاد مورد نیاز سازه‌ها و خطوط لوله، تقاضا برای تجهیزات و محصولات تخصصی فولادی را نیز افزایش خواهد داد.

رکورد ۱۵ ساله در کمین بازار فولاد

مجموع این تحولات می‌تواند مصرف فولاد لیبی را در سال ۲۰۲۶ به ۱.۴ تا ۱.۵ میلیون تن برساند؛ سطحی که بالاترین میزان مصرف فولاد این کشور طی ۱۵ سال اخیر خواهد بود.برآورد می‌شود LISCO حدود ۱.۱۵ تا ۱.۲۵ میلیون تن از این تقاضا را تأمین کند و حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تن دیگر از طریق واردات پوشش داده شود.اما یک متغیر همچنان می‌تواند تمام این معادله را تغییر دهد: سیاست.

رونق بازار فولاد لیبی بیش از هر چیز به تداوم ثبات سیاسی، استمرار تولید نفت و اجرای پروژه‌های عمرانی وابسته است. توافق میان طرف‌های رقیب و تصویب بودجه مشترک، فضای مناسبی برای فعال‌شدن پروژه‌های متوقف‌شده ایجاد کرده، اما اختلافات میان دولت وحدت ملی در طرابلس و دولت مستقر در بنغازی همچنان پابرجاست.

به همین دلیل، بازار فولاد لیبی در سال ۲۰۲۶ با یک دوگانگی جدی مواجه است: از یک سو مجموعه‌ای از پروژه‌های نفتی، گازی، عمرانی و مسکونی تقاضا را به بالاترین سطح ۱۵ سال اخیر رسانده‌اند و از سوی دیگر، هرگونه بازگشت درگیری می‌تواند این روند را متوقف کند.

در چنین شرایطی، LISCO در کنار حمایت دولت، از فرصت کم‌نظیری برای افزایش تولید و نوسازی برخوردار است؛ در حالی که تأمین‌کنندگان خارجی، به‌ویژه ترکیه و چین، همچنان در بخش‌هایی که تولید داخلی پاسخگوی نیاز نیست، جایگاه خود را حفظ خواهند کرد. در نهایت، آینده فولاد لیبی نه فقط در کارخانه‌های مصراته، بلکه در میدان‌های نفتی، پروژه‌های زیرساختی و میز مذاکرات سیاسی این کشور تعیین خواهد شد.