پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ در آستانه روز صنایع کوچک، میزگردی تخصصی با حضور مدیران شرکتهای دانشبنیان همکار با MSTID برگزار شد تا ابعاد تازهای از پیوند میان «غولهای صنعتی» و «موتورهای محرک کوچک» واکاوی شود. در این نشست، مهدی حیدری، مدیرعامل شرکت دیده رایان صنعتی اصفهان(درصا) و محمد امامی، مدیرعامل شرکت فناور فرتاک سپاهان، از ضرورت گذار از روشهای سنتی به سمت هوشمندسازی و تحقق فولاد سبز سخن گفتند.
محور اصلی این گفتوگو، چرخش نگاه تولید از «تجهیزاتمحوری» به «دادهمحوری» بود؛ جایی که شرکتهای کوچک، نه به عنوان پیمانکارانِ جانبی، بلکه به مثابه شرکای راهبردی، نقش خود را در حل گلوگاههای فنی، کاهش ضایعات و افزایش تابآوری زنجیره فولاد ایفا میکنند. آنچه در ادامه میخوانید، تلاشی است برای بازخوانی الزامات سیاستگذاری در صنعت فولاد؛ مسیری که در آن نه «شعار و وام»، بلکه «ایجاد پایلوتپلنتها و ریسکپذیری هوشمندانه»، موتور محرک جهش تولید دانشبنیان خواهد بود.
گفتوگو با این پرسش آغاز شد که اساساً شرکتهای کوچک و دانشبنیان در صنعت فولاد چه جایگاهی دارند و همکاری با صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر مانند MSTID تا چه اندازه میتواند به رشد آنها کمک کند.
شرکتهای کوچک؛ بازوی توانمند صنایع بزرگ
مهدی حیدری در پاسخ به این پرسش تأکید کرد که در دنیا، صنایع کوچک و شرکتهای فناور، موتورهای متحرک صنایع بزرگ محسوب میشوند و این قاعده در ایران نیز مصداق دارد.
او گفت: «در سالهای اخیر، به دلایل مختلف از جمله تحریمها و تغییر نگرش مدیران، این حرکت در ایران هم آغاز شده و شرکتهای کوچک کمکم جایگاه خود را پیدا کردهاند و به بازوی توانمند صنایع بزرگ تبدیل میشوند. البته هنوز جای رشد وجود دارد و برای رسیدن به بلوغ و تکامل، نیاز به تلاش و هدفگذاری بیشتر داریم. این مسیر باید سریعتر طی شود، چون به نفع هر دو طرف است و در نهایت یک همکاری برد-برد شکل میگیرد.»
مدیرعامل شرکت دیده رایان صنعتی اصفهان(درصا) در ادامه به نقش MSTID اشاره کرد و افزود:«هدف اولیه و بنیادی تشکیل MSTID، هدفی بسیار متعالی بود؛ ایجاد یک مشارکت استراتژیک بین صنایع بزرگ و صنایع کوچک. این مجموعه با همین هدف وارد حوزه صنایع کوچک شد و تا اینجا نیز بسیار موفق عمل کرده است. البته همیشه جای بهبود وجود دارد، اما خروجی پروژهها نشان میدهد که این مسیر درست بوده است. بسیاری از پروژههایی که امروز در صنعت اجرا شدهاند، پیش از این با خروج ارز بسیار زیاد باید از خارج کشور تأمین میشدند.»
مهدی حیدری:
بسیاری از پروژههایی که امروز در صنعت اجرا شدهاند، پیش از این با خروج ارز بسیار زیاد باید از خارج کشور تأمین میشدند
ورود چابک به حل مسائل فولاد
محمد امامی، مدیرعامل شرکت فناور فرتاک سپاهان نیز در ادامه گفت که ورود شرکتهای کوچک به صنعت فولاد، بیشتر از هر چیز بهواسطه چابکی و توان حل سریع مسئله اهمیت دارد.
او اظهار کرد:«حدود سهونیم سال است که وارد مشارکت با MSTID شدهایم و این حلقه اتصال بین صنایع بزرگ و کوچک را همین مجموعه ایجاد کرده است. ما به کمک این ارتباط توانستیم وارد فولاد شویم و مسائلی را حل کنیم که مدتها در این صنعت قابل حل نبود. دلیلش هم این است که در صنایع بزرگی مثل فولاد، بوروکراسی زیاد و سیستمهای لَخت، مانع اجرای سریع راهکارهای جدید میشوند.»
مدیرعامل شرکت فناور فرتاک سپاهان ادامه داد:«چالشهایی مثل انرژی، تأمین قطعات و تحریمها هر روز بیشتر میشوند. در چنین شرایطی شرکت کوچک که چابک است، میتواند راهکار ارائه دهد. اما مهم این است که صنعت بزرگ هم از این راهکار حمایت کند تا فناوری از آزمایشگاه وارد خط تولید شود و مورد تست قرار بگیرد. ما در جلسات مختلف با کارشناسان فولاد دیدهایم که میگویند از زمانی که شرکتهایی مثل ما وارد همکاری شدهاند، در واقع همتیمی جدیدی پیدا کردهاند؛ همتیمیهایی که خارج از مسئولیتهای روزانه میتوانند در مسائل جدید به سرعت کمک کنند.»
فولاد سبز و نقش فناوری در کاهش ضایعات
در ادامه میزگرد، موضوع بحران انرژی و حرکت به سمت فولاد سبز مطرح شد. این سؤال از دو مدیرعامل پرسیده شد که شرکتهای دانشبنیان چه نقشی در بهینهسازی مصرف انرژی و توسعه اقتصاد چرخشی در زنجیره فولاد دارند.
محمد امامی در پاسخ، بر ماهیت محصولاتی که شرکت فرتاک توسعه داده است تأکید کرد و گفت:«دستگاههایی که ما توسعه میدهیم، هم در تولید اثر دارند و هم در کنترل کیفیت. ما با استفاده از تجربه مهندسی معکوس و دانش فنی، این تجهیزات را متناسب با شرایط صنعت فولاد ایران ایرانیزه کردهایم. از تجربه دستگاههای خارجی استفاده کردهایم، اما در کنار آن، دانش و تجربه کارشناسان فولاد ایران را هم قرار دادهایم تا راهحلهایی متناسب با محدودیتها و شرایط خاص کشور ارائه دهیم.»
محمد امامی:
یکی از فرصتهای مهمی که MSTID برای ما ایجاد کرد، امکان تست دستگاه روی خط فولاد بود؛ نتیجه این حمایت هم در نهایت به نفع فولاد تمام شد
او افزود:«یکی از فرصتهای مهمی که MSTID برای ما ایجاد کرد، امکان تست دستگاه روی خط فولاد بود. این فرصت بسیار بزرگی برای ما بود، چون توانستیم تجهیزی را که در حال مهندسی معکوس آن بودیم، در محیط واقعی صنعت آزمایش کنیم. نتیجه این حمایت هم در نهایت به نفع فولاد تمام شد؛ چون بهرهبردار اصلی، خود صنعت است.»
از کنترل کیفیت تا نگهداری و تعمیرات پیشبینانه
حیدری نیز در پاسخ به این پرسش که تکنولوژیهای شرکت درصا در کجای زنجیره فولاد نقشآفرینی میکند، گفت:«ماموریتی که درصا برای خود ترسیم کرده، این است که چشم همیشه بیدار و مغز همیشه هشیار صنعت فولاد باشد. تولید سنتی، اپراتورمحور است و متأسفانه فضای ناایمنی هم دارد. ما بارها شاهد اتفاقات ناگواری در صنایع مختلف بودهایم. به همین دلیل تلاش کردیم با استفاده از فناوری، هم از خطاهای انسانی جلوگیری کنیم و هم به حل مسائل واقعی صنعت کمک کنیم.»
مدیرعامل شرکت دیده رایان صنعتی اصفهان(درصا) ادامه داد:«ما فروشنده صرف دوربین، کامپیوتر یا نرمافزار نیستیم؛ ما راهحل ارائه میدهیم. یعنی اول مسئله را کاملاً درک میکنیم، کنار صنعت قرار میگیریم، بعد با ابزارهایی مثل هوش مصنوعی، پردازش تصویر، اتوماسیون صنعتی و فناوریهای نسل چهارم و پنجم صنعت، برای آن مسئله راهکار نوآورانه میسازیم.»
حیدری برای توضیح بیشتر به یک نمونه عملی اشاره کرد و گفت:«مثلاً در نورد سرد فولاد مبارکه، عیبی به عیب نام ویبره وجود داشت که گاهی باعث پارگی ورق میشد. ما با کارشناسان نشستیم، مسئله را دقیق بررسی کردیم و با یک راهحل ارزان و کارآمد توانستیم مشکل را بهگونهای حل کنیم که به گفته دوستان، این پروژه هر چند روز یکبار هزینه خودش را برمیگرداند؛ چون از توقف خط و پاره شدن ورق جلوگیری میشود.»
هوش مصنوعی و اقتصاد چرخشی در عمل
در بخش دیگری از میزگرد، نقش هوش مصنوعی در نگهداری و تعمیرات پیشبینانه و هوشمندسازی فرایندها مطرح شد. حیدری در اینباره توضیح داد که محصولات فرتاک در چهار مرحله اصلی نقشآفرین هستند: تشخیص، پیشبینی، تصمیمگیری و بهینهسازی.
او گفت:«در نگهداری و تعمیرات هوشمند، ابتدا باید بتوانیم عیب را تشخیص دهیم. مرحله بعد پیشبینی خرابی است، بعد تصمیمگیری و در نهایت بهینهسازی. محصولات ما تقریباً این چهار مرحله را پوشش میدهند. مثلاً در مورد عیوب سطحی ورق، اگر سیستمی متوجه شود که ایراد از تریمر یا بخش دیگری از خط است، میتوان قبل از تبدیل شدن آن به خرابی گسترده، اقدام کرد.»
مدیرعامل شرکت دیده رایان صنعتی اصفهان(درصا) افزود:«ما حتی روی نوار نقالهها هم بهصورت آنلاین پایش انجام میدهیم. فرایند استهلاک ثبت میشود و بعد از مدتی میتوان عمر مفید تجهیز را پیشبینی کرد. این یعنی برنامهریزی بهتر برای تعمیرات و خرید، و در نهایت کاهش استهلاک تجهیزات.»
او همچنین تأکید کرد که این رویکرد، در عمل به اقتصاد چرخشی کمک میکند، زیرا با کاهش قراضه، کاهش مصرف مواد اولیه و کاهش مصرف انرژی همراه است.
نمونهای از فولاد سبز؛ افزایش بهرهوری بدون مصرف بیشتر
مهدی حیدری نیز در تکمیل بحث فولاد سبز گفت که در دنیا، سه شاخص اصلی برای تعریف فولاد سبز وجود دارد: کاهش مصرف انرژی، کاهش ضایعات و افزایش بهرهوری.
مدیرعامل شرکت دیده رایان صنعتی اصفهان(درصا) توضیح داد:«تمرکز ما بیشتر بر کاهش ضایعات و افزایش بهرهوری است. برای نمونه، سامانه افزایش بهرهوری تولید گندله خام که توسعه دادهایم، اکنون در حدود ۶۰ درصد کارخانههای گندلهسازی کشور فعال است. این سامانه در ۸ کارخانه بزرگ گندلهسازی کشور استفاده میشود و نتیجه آن افزایش ۵۰۰ هزار تن تولید سالانه بوده است؛ آن هم بدون مصرف مواد اولیه و بدون مصرف انرژی.»
حیدری این نمونه را مصداق روشنی از نقش شرکتهای دانشبنیان در تحقق فولاد سبز دانست و گفت:«این دقیقاً نشان میدهد که هوشمندسازی چگونه میتواند به افزایش بهرهوری، کاهش ضایعات و حرکت به سمت فولاد سبز منجر شود.»
شبکهسازی؛ حلقه اتصال دانشگاه و صنعت
در ادامه میزگرد، موضوع ارتباط شرکتهای دانشبنیان با دانشگاهها، شهرکهای علمی و تحقیقاتی و نخبگان نیز مطرح شد. امامی در اینباره گفت که شبکهسازی، یکی از ارکان حیات شرکتهای دانشبنیان است.
او اظهار کرد:«یکی از مهمترین کارهایی که انجام میدهیم، حلقه اتصال بودن میان دانشگاه و صنعت است. دانشجویانی که از دانشگاه بیرون میآیند، دانش بهروز دارند، اما باید آن را با شرایط صنعت تنظیم و فاینتیون کنند. ما نیروهای مستعد را شناسایی میکنیم، با آنها کار میکنیم، انگیزه ایجاد میکنیم و در کنار هم به راهحلهای واقعی میرسیم.»
مدیرعامل شرکت فناور فرتاک سپاهان افزود:«ما با دانشگاهها، جشنوارهها، دورههای کارشناسی و کارشناسی ارشد، شهرک علمی و تحقیقاتی و مجموعههای نخبگانی در ارتباط هستیم. در واقع سعی میکنیم هم نیاز صنعت را بشناسیم و هم استعدادهایی را که توان حل مسئله دارند، وارد این چرخه کنیم.»
وزارت صمت چه سیاستی باید اتخاذ کند؟
بخش پایانی میزگرد به این پرسش اختصاص داشت که اگر وزارت صمت بخواهد سیاست حمایتی جدیدی برای صنایع کوچک و دانشبنیان مرتبط با فولاد وضع کند، این سیاست چه باید باشد؟
مهدی حیدری در پاسخ گفت:«در دهه ۹۰ تمرکز نظام حمایتی بر افزایش تعداد شرکتهای دانشبنیان بود، اما افزایش تعداد بدون افزایش کیفیت، نتیجه مطلوبی نداشت. امروز باید به سمت عمقبخشی به شرکتهای دانشبنیان برویم، نه صرفاً افزایش عددی. باید شرکتهای شاخص و اثرگذار بسازیم.»
او افزود:«وزارت صمت و دولت نباید هزینه شکست شرکتها را بپردازند. این طبیعی است که بعضی شرکتها موفق و بعضی شکستخورده باشند. اما مشکل اصلی، ریسکپذیری پایین صنایع بزرگ برای بهکارگیری فناوریهای جدید است. اینجاست که وزارتخانه باید وارد شود و ریسک را از دوش صنعت بردارد.»
اگر فرصت داده شود، شرکتهای کوچک میتوانند ارزش افزودهای فراتر از انتظار خلق کنند و این چرخه، هم اکوسیستم دانشبنیان را تقویت میکند و هم صنعت بزرگ را توانمندتر میسازد.
مدیرعامل شرکت دیده رایان صنعتی اصفهان(درصا) راهحل را ایجاد پایلوتپلنتها دانست و گفت:«در دنیا در کنار صنایع بزرگ، پایلوتپلنتهایی وجود دارد که همه چیز در آنجا تست میشود. شرکتها بدون ریسک میتوانند فناوری خود را آزمایش کنند و بعد از بلوغ، آن را وارد صنعت کنند. این مدل باید در ایران هم جدی گرفته شود.»
او در پایان تأکید کرد:«ما بیش از هرچیزی، به فرصت نیاز داریم. اگر فرصت داده شود، شرکتهای کوچک میتوانند ارزش افزودهای فراتر از انتظار خلق کنند و این چرخه، هم اکوسیستم دانشبنیان را تقویت میکند و هم صنعت بزرگ را توانمندتر میسازد.»
ما به شعار نیاز نداریم، به فرصت نیاز داریم
محمد امامی نیز در جمعبندی صحبتهای خود گفت:«ما از وزارت صمت وام نمیخواهیم، شعار هم نمیخواهیم. چیزی که لازم داریم، اجرای واقعی قوانین و بستههای تشویقی مؤثر برای صنایع بزرگی است که حاضر میشوند با شرکتهای دانشبنیان کار کنند.»
او افزود:«باید سیاستها طوری طراحی شوند که صنایع بزرگ برای ورود به همکاری با شرکتهای فناور، انگیزه واقعی داشته باشند. ما تا امروز برای فولاد هزینهای نداشتهایم، چون در کنار تیمهای تحقیق و توسعه فولاد کار کردهایم و برای بازگشت اعتبار مالیاتی هم کمک کردهایم. این یعنی یک مدل برد-برد واقعی.»
مدیرعامل شرکت فناور فرتاک سپاهان در پایان تأکید کرد:«ما توانستیم دیوار سختی مثل صنعت فولاد را بشکنیم و وارد آن شویم. اگر این مدل در صنایع دیگر هم تکرار شود، میتوانیم در نفت، پتروشیمی و پالایشگاه هم ارزشآفرینی کنیم. اما برای این کار، باید فرصت بیشتری به شرکتهای دانشبنیان داده شود. در این صورت، هم صنعت بزرگ سود میبرد و هم اکوسیستم فناوری کشور تقویت میشود.»
نظر شما