پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ ارزش معاملات بورس کالای ایران در سهماه نخست سال ۱۴۰۵ با رشدی قابلتوجه نسبت به مدت مشابه سال گذشته، به ۱۸۰۰ همت رسید؛ رقمی که در سال ۱۴۰۴ حدود ۷۶۰ همت ثبت شده بود و نشاندهنده جهش چشمگیر در اندازه بازار، تنوع ابزارهای معاملاتی و افزایش نقش بازارهای مالی و مشتقه در ساختار معاملات کالایی کشور است.
بررسی آمارهای معاملاتی بورس کالای ایران نشان میدهد در بهار امسال، بازار مالی و مشتقه با ثبت ارزش معاملاتی ۹۵۲ همت و رشد ۲۶۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته، برای نخستینبار از بازار فیزیکی پیشی گرفته است. در مقابل، ارزش معاملات بازار فیزیکی نیز با رشد ۸۲ درصدی به ۹۱۹ همت رسیده است. این جابهجایی وزنی در ترکیب معاملات، بیانگر تغییر تدریجی الگوی حضور سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی در بورس کالاست؛ بهگونهای که سهم بازار مالی و مشتقه از کل معاملات به ۵۱ درصد رسیده و کفه این بازار را سنگینتر از معاملات فیزیکی کرده است.
این تحول از آن جهت اهمیت دارد که بورس کالا در سالهای گذشته عمدتاً با بازار فیزیکی و معاملات مستقیم کالاهای پایه شناخته میشد، اما رشد ابزارهای مالی مبتنی بر کالا نشان میدهد این بازار در حال حرکت به سمت تعمیق مالی، افزایش امکان پوشش ریسک، توسعه ابزارهای سرمایهگذاری و ایجاد مسیرهای تازه برای تأمین مالی تولید است.
بر این اساس، پنج ابزار اصلی بازار مالی و مشتقه یا به بیان کلیتر، بازار اوراق بهادار مبتنی بر کالای بورس کالا شامل قراردادهای آتی، قراردادهای اختیار معامله، سلف موازی استاندارد، گواهی سپرده کالایی و صندوقهای سرمایهگذاری کالایی، هر یک سهمی متفاوت، اما مکمل در رشد معاملات ایفا کردهاند. برخی از این ابزارها با جهش قابلتوجه در حجم و ارزش معاملات، بخشی از نقدینگی جدید را به سمت بازار کالایی هدایت کردهاند؛ برخی دیگر با ایفای نقش پایدار در تأمین مالی بنگاهها، به پشتوانهای برای بخش تولید تبدیل شدهاند و گروهی نیز با افزایش دامنه مشارکت سرمایهگذاران خرد و نهادی، زمینه تعمیق بازار مالی را فراهم کردهاند.
در میان ابزارهای یادشده، صندوقهای سرمایهگذاری کالایی یکی از مهمترین پیشرانهای رشد بازار مالی بورس کالا در بهار ۱۴۰۵ بودهاند. آمارها نشان میدهد ارزش معاملات این صندوقها از حدود ۲۱۲ همت در سهماه نخست سال ۱۴۰۴ به حدود ۷۶۴ همت در بهار امسال رسیده است؛ موضوعی که از رشد ۲۵۹ درصدی ارزش معاملات این بخش حکایت دارد.
همزمان با رشد ارزش معاملات، حجم معاملات صندوقهای کالایی نیز افزایش قابلملاحظهای داشته است. حجم معاملات این صندوقها از ۲۷.۵ میلیارد واحد در بهار سال گذشته به حدود ۱۴۳ میلیارد واحد در سهماه نخست امسال رسیده که معادل رشد ۴۱۹ درصدی است. این افزایش همزمان در حجم و ارزش معاملات نشان میدهد صندوقهای کالایی نهتنها از نظر ریالی بزرگتر شدهاند، بلکه از منظر تعداد واحدهای معاملهشده نیز با استقبال گستردهتری از سوی سرمایهگذاران مواجه بودهاند.
رشد صندوقهای کالایی را میتوان نشانهای از تغییر رفتار سرمایهگذاران در بازار سرمایه دانست. این صندوقها با فراهم کردن امکان سرمایهگذاری غیرمستقیم در داراییهای کالایی، مسیر سادهتر، شفافتر و کمریسکتری را برای حضور سرمایهگذاران در بازار کالا ایجاد کردهاند. از سوی دیگر، توسعه این ابزارها میتواند به جذب نقدینگی، افزایش شفافیت قیمتی، بهبود کارایی بازار و کاهش فشار ورود مستقیم سرمایهگذاران غیرحرفهای به معاملات پیچیده کالایی کمک کند.
نظر شما