پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین؛ سمانه قربانی، کارشناس پرستاری و مسئول برنامه غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ مرکز بهداشتی درمانی امیر حمزه، در گفت‌وگو با خبرنگار ایراسین اظهار کرد: برنامه غربالگری در مراکز بهداشتی از سال ۱۳۹۵ آغاز شده است و از دی‌ماه ۱۴۰۴ با حمایت مالی شرکت فولاد مبارکه اصفهان، این فرآیند جان تازه‌ای گرفته و منجر به افزایش چشم‌گیر سرعت غربالگری و ارتقای ظرفیت انجام کلونوسکوپی در بخش دولتی شده است.

وی افزود: این طرح به‌طور ویژه برای افراد ۵۰ تا ۷۰ ساله ی ساکن در هر منطقه از استان که به مرکز مراجعه می‌کنند، اجرا می‌شود. با ثبت کد ملی افراد در سامانه «سیب»، وضعیت آن‌ها بررسی شده و تست «فیت» (بررسی خون مخفی در مدفوع) برای خانم‌ها و آقایان انجام می‌شود، خبر خوب برای افراد این است که سرطان روده بزرگ در صورت تشخیص به‌موقع قابل پیشگیری است و این تست، گام نخست برای آگاه‌سازی مردم از وضعیت سلامت روده آن‌ها از نظر وجود خون مخفی در مدفوع است.

مسئول غربالگری مرکز بهداشت امیر حمزه با تشریح فرآیند بالینی این آزمایش بیان کرد: در صورت مثبت شدن تست و سپس گرفتن شرح حال کامل از فرد در مورد علایم و سابقه فردی و فامیلی شخص مراجعه کننده تحت آموزش قرار می‌گیرد؛ چراکه مثبت بودن تست لزوماً به معنای ابتلا به سرطان نیست، بلکه نشان‌دهنده وجود خونریزی غیرقابل رویت با چشم است که این تست در زمان کوتاه ۵ دقیقه‌ای با تشخیص هموگلوبین انسانی که در محلول تست فیت مشاهده شده است نشان می‌دهد که این افراد باید توسط پزشک متخصص گوارش و از طریق کلونوسکوپی یا ctاسکن بررسی شود. در کلونوسکوپی، پزشک با استفاده از یک شلنگ قابل انعطاف که دارای نور و دوربین است،بطور کامل دیواره‌های روده را مشاهده کرده و در صورت وجود «پولیپ» یا گوشت اضافه، آن را خارج می‌کند. خارج کردن این پولیپ‌ها از روده در زیر کلونوسکپی،از این جهت حیاتی است که ماندن آن‌ها در روده،از طریق تغییر ماهیت از بافت روده ای یا خوش خیم به بدخیم، فرد را در معرض خطر ابتلا به سرطان قرار می‌دهد.

قربانی در ادامه به معیارهای ارزیابی در سامانه «سیب» اشاره کرد و گفت: علاوه بر تست مدفوع، سوالاتی درباره علائم گوارشی از مراجعان پرسیده می‌شود. علائمی نظیر یبوست‌های مزمن همراه با دل‌درد و دل پیچه، یا تجربه ی دوره‌های اسهال-یبوست ، احساس دفع ناکامل مدفوع، کاهش وزن ناگهانی (بیش از ۱۰ درصد در ۶ ماه)، خونریزی روشن یا تیره ی واضح از پشت، همچنین تغییر در الگوی اجابت مزاج مثلا تغییر در قطر مدفوع( که بصورت باریک شدن قطر مدفوع ظاهر میشود) یا تغییر در رنگ مدفوع مثل سیاه شدن آن و یا وجود رگه های خونی روی مدفوع، همگی زنگ خطر محسوب می‌شوند؛ حتی اگر جواب تست فیت فردی منفی باشد، اما این علائم یا سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان روده بزرگ را داشته باشد، باید جهت بررسی دقیق‌تر به متخصص گوارش یا داخلی ارجاع داده شود.

وی با تأکید بر نقش وراثت در این بیماری خاطرنشان کرد: سابقه ابتلا در میان بستگان درجه یک (پدر، مادر، خواهر، برادر و فرزند) و حتی بستگان درجه دو زیر ۵۰ سال بسیار حائز اهمیت است، اگر فردی در خانواده سابقه ابتلا داشته باشد، سایر اعضا باید غربالگری را از سنین پایین‌تر (معمولاً ۱۰ سال زودتر از سن ابتلای فرد مذکور) آغاز کنند.

این کارشناس حوزه سلامت در پایان با ارائه آماری از وضعیت این بیماری در استان اظهار کرد: طبق آخرین آمارها، میزان بروز سرطان کولورکتال در استان اصفهان، ۱۸.۰۵ در صد هزار نفر برآورد شده است. از این رو، تعمیم طرح‌های حمایتی مشابه آنچه فولاد مبارکه انجام داده، می‌تواند نقش بسزایی در افزایش تشخیص زود هنگام این بیماری و کاهش نرخ ابتلا و کمک هزینه‌های درمانی جامعه ایفا کند. در حال حاضر، افرادی که در غربالگری اولیه مشکوک تشخیص داده شوند، پس از معاینه توسط پزشک مرکز بهداشت، با ارایه معرفی‌نامه به مراکز دولتی نظیر بیمارستان الزهرا (س) یا مراکز خصوصی طرف قرارداد ارجاع داده می‌شوند.