پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ ژاپن بر اساس جدیدترین داده‌های منتشرشده از سوی وزارت دارایی این کشور، جایگاه خود را به‌عنوان دومین یا سومین طلبکار بزرگ جهان از دست داده و اکنون پس از آلمان و چین در رتبه سوم قرار گرفته است. این تغییر در حالی رخ داده که دارایی‌های خارجی خالص ژاپن به رکورد تاریخی جدیدی رسیده است.

بر اساس گزارش بلومبرگ/داده‌های رسمی، دارایی‌های خارجی خالص ژاپن در سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۶۱.۷۵ تریلیون ین (معادل حدود ۳.۵۳ تریلیون دلار) رسید که نسبت به سال قبل ۴.۴ درصد رشد داشته است. این افزایش برای هشتمین سال متوالی ادامه داشته و عمدتاً ناشی از سرمایه‌گذاری گسترده شرکت‌های ژاپنی در خارج از کشور، ادغام و تملک‌های بین‌المللی و رشد ارزش دارایی‌های خارجی بوده است.

طبق این گزارش، آلمان همچنان با ۶۷۵.۵ تریلیون ین دارایی خارجی خالص در جایگاه نخست قرار دارد. چین نیز با ۶۳۶.۳ تریلیون ین در رتبه دوم ایستاده است. در نتیجه، ژاپن به جایگاه سوم سقوط کرده است. این تغییر نشان‌دهنده تداوم قدرت مازاد تجاری و جریان سرمایه در اقتصادهای بزرگ صادرات‌محور مانند آلمان و چین است.

چرا ژاپن عقب افتاد؟

با وجود رشد قابل توجه دارایی‌های خارجی ژاپن، مجموعه‌ای از عوامل موجب شده این کشور جایگاه پیشین خود را در رتبه‌بندی جهانی از دست بدهد. از یک‌سو، سرعت رشد دارایی‌های خارجی در آلمان و چین بالاتر بوده است؛ به‌طوری که تداوم مازاد تجاری و جریان پایدار ورود سرمایه در این دو اقتصاد، به تقویت سریع‌تر تراز دارایی‌های خارجی آن‌ها منجر شده و فاصله‌شان را با ژاپن افزایش داده است.

از سوی دیگر، افزایش ارزش بازار سهام ژاپن نیز اثر قابل توجهی بر ساختار مالی این کشور داشته است. رشد قیمت دارایی‌های ژاپنی در اختیار سرمایه‌گذاران خارجی، در عمل به افزایش بدهی‌ها و تعهدات خارجی ژاپن منجر شده و همین موضوع در تضعیف جایگاه نسبی این کشور در رتبه‌بندی جهانی طلبکاران اثرگذار بوده است.

یکی از عوامل کلیدی در تعدیل جایگاه ژاپن، رشد بازار سهام این کشور و اثر آن بر ارزش‌گذاری دارایی‌های خارجی بوده است. افزایش ارزش سهام ژاپنی در اختیار سرمایه‌گذاران خارجی، باعث بالا رفتن بدهی‌های خارجی در تراز خالص شده است. همچنین نوسانات نرخ ارز و اثرات آن بر ارزش دلاری دارایی‌ها نیز در این جابه‌جایی نقش داشته است.

روند بلندمدت: رشد دارایی‌ها، اما رقابت شدیدتر

اگرچه ژاپن برای هشتمین سال متوالی شاهد افزایش دارایی‌های خارجی خالص خود بوده و این شاخص به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است، اما شدت رقابت میان سه اقتصاد بزرگ جهان موجب شده این روند صعودی برای حفظ جایگاه‌های بالاتر کافی نباشد.

در جمع‌بندی وضعیت موجود می‌توان گفت: دارایی‌های خارجی ژاپن به رکورد تاریخی رسیده است؛ با این حال، جایگاه این کشور در رتبه‌بندی جهانی به سطح سوم تنزل یافته است؛ در حالی که آلمان در رتبه نخست و چین در رتبه دوم قرار دارند.

کاهش جایگاه ژاپن به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین طلبکاران جهان، بیش از آنکه نشانه ضعف این کشور باشد، بیانگر تغییر ساختار جریان سرمایه جهانی است. در شرایطی که اقتصادهای مازاد تجاری مانند آلمان و چین از جریان سرمایه‌گذاری پایدار بهره‌مند شده‌اند، ژاپن با وجود دارایی‌های عظیم خارجی، تحت تأثیر بازار سهام و بدهی‌های خارجی جایگاه خود را از دست داده است.