به گزارش ایراسین، تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین گلوگاههای ژئواکونومیکی جهان، نقشی فراتر از یک مسیر ترانزیتی ساده در اقتصاد جهانی ایفا میکند؛ این آبراه استراتژیک، حلقه اتصال تولیدکنندگان بزرگ انرژی در خلیج فارس با بازارهای بینالمللی است و هرگونه اختلال در آن میتواند بهسرعت بر هزینههای مبادله، انتظارات قیمتی و سطح ریسک در بازارهای جهانی اثر بگذارد؛ به همین دلیل تحولات مرتبط با تردد در این گذرگاه تنها به بازار نفت محدود نمیشود و از طریق زنجیرههای تأمین جهانی، به بخشهای مختلف اقتصاد از جمله کشاورزی و امنیت غذایی نیز سرایت میکند.
با گسترش پیامدهای جنگ، اثرات اختلال در تنگه هرمز از بازار نفت فراتر رفته و به بخش حساس کشاورزی جهانی رسیده است؛ جایی که کمبود و افزایش قیمت کودهای شیمیایی، امنیت غذایی میلیونها نفر را تهدید میکند؛ حدود یکسوم تجارت جهانی کود از این آبراه عبور میکند و اختلال اخیر موجب رشد ۴۰ درصدی قیمت اوره و کاهش ۱۵ تا ۲۵ درصدی عرضه در برخی بازارها شده است.
شبکه تلویزیونی دانمارک به نقل از کارشناسان هشدار داد کشورهای در حال توسعه که فاقد ذخایر راهبردی هستند، تحت فشار شدید قرار گرفتهاند و خطر قحطی در میان اقشار آسیبپذیر در حال افزایش است. همزمان، افزایش قیمت گاز طبیعی و هزینه انرژی باعث کاهش ۲۰ درصدی تولید کود در برخی بازارهای نوظهور شده و شکاف عرضه و تقاضا را تشدید کرده است.
با شروع فصل کشاورزی، میلیونها کشاورز در آفریقا و آسیا با افزایش هزینهها و کاهش صرفه اقتصادی مواجهاند، برآوردها نشان میدهد تولید محصولات اساسی ممکن است ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش یابد و ناامنی غذایی در جنوب جهانی تا ۲۰ درصد افزایش پیدا کند.
سازمانهای بینالمللی هشدار میدهند ادامه این روند میتواند موج جدیدی از تورم مواد غذایی، فشار معیشتی و ناآرامیهای اجتماعی در کشورهای شکننده ایجاد کند. کارشناسان همچنین معتقدند اثرات بحران از طریق نوسانات قیمت، زنجیره تأمین و موجهای احتمالی مهاجرت، به اقتصادهای دیگر مناطق جهان نیز سرایت خواهد کرد.
این تحولات نشان میدهد که اختلال در تنگه هرمز تنها به بازار انرژی محدود نمیشود، بلکه از طریق زنجیرههای تأمین جهانی به بخشهای حیاتی دیگری مانند کشاورزی نیز سرایت میکند؛ وابستگی قابلتوجه تجارت جهانی کودهای شیمیایی به این مسیر دریایی باعث شده هرگونه نااطمینانی در تردد کشتیها یا افزایش هزینههای حملونقل، بهسرعت در قیمت نهادههای کشاورزی منعکس شود.
افزایش هزینه تأمین کود، بهویژه در کشورهایی که وابستگی بالایی به واردات دارند، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان محصولات کشاورزی وارد کرده است. در چنین شرایطی بسیاری از کشاورزان ناچار به کاهش مصرف کود یا محدود کردن سطح زیر کشت میشوند؛ اقدامی که در نهایت میتواند به افت تولید محصولات اساسی و افزایش قیمت مواد غذایی در بازارهای جهانی منجر شود.
کارشناسان معتقدند تداوم این روند، علاوه بر تشدید نااطمینانی در بازارهای کشاورزی، میتواند به شکلگیری موج جدیدی از تورم غذایی در اقتصادهای آسیبپذیر منجر شود. تجربه بحرانهای پیشین نیز نشان داده است که افزایش قیمت نهادههای کشاورزی و مواد غذایی، معمولاً پیامدهایی فراتر از اقتصاد دارد و میتواند بر ثبات اجتماعی و معیشت جوامع کمدرآمد تأثیر بگذارد.
از این رو، تحولات مرتبط با تنگه هرمز نهتنها برای بازار انرژی، بلکه برای امنیت غذایی و ثبات اقتصادی بسیاری از کشورهای جهان اهمیت راهبردی پیدا کرده است؛ موضوعی که ضرورت توجه بیشتر به پایداری زنجیرههای تأمین و تنوعبخشی مسیرهای تجاری را بیش از پیش برجسته میکند.
نظر شما