به گزارش ایراسین، در تحول مهمی در نظام مالی جهانی، برای نخستین بار در تاریخ میزان ذخایر طلای بانک‌های مرکزی جهان از دارایی‌های ذخیره‌ای دلاری پیشی گرفته است؛ موضوعی که از نگاه بسیاری از تحلیلگران می‌تواند نشانه‌ای از تغییر تدریجی در ساختار ذخایر ارزی کشورها باشد.

بر اساس برآوردهای منتشر شده، ارزش دارایی‌های ذخیره رسمی طلا به رقم بی‌سابقه ۳.۸۷ تریلیون دلار رسیده است؛ رقمی که حدود ۱۴۰ میلیارد دلار بیشتر از دارایی‌های ذخیره‌ای دلار آمریکا است. ارزش ذخایر دلاری پس از تعدیل ارزش حدود ۳.۷۳ تریلیون دلار برآورد شده است.

منظور از ذخایر دلاری تعدیل‌شده چیست؟

در این محاسبه، مفهوم «ذخایر دلاری تعدیل‌شده بر اساس ارزش» به این معناست که سود حاصل از دارایی‌هایی مانند اوراق قرضه خزانه‌داری آمریکا از محاسبات حذف می‌شود تا تنها میزان دلاری که بانک‌های مرکزی به طور فعال به ذخایر خود اضافه می‌کنند، در نظر گرفته شود. این روش تصویر دقیق‌تری از تغییر واقعی ترکیب ذخایر جهانی ارائه می‌دهد.

رشد سریع ذخایر طلا از سال ۲۰۲۲

آمارها نشان می‌دهد ارزش دارایی‌های ذخیره طلا از سال ۲۰۲۲ تاکنون تقریباً سه برابر شده است. این رشد چشمگیر نتیجه دو عامل اصلی بوده است؛ نخست انباشت بی‌سابقه طلا توسط بانک‌های مرکزی و دوم افزایش قابل توجه قیمت جهانی این فلز گران‌بها.

در همین بازه زمانی، دارایی‌های ذخیره دلاری بانک‌های مرکزی جهان حدود ۳۰۰ میلیارد دلار کاهش یافته است.

شتاب خرید طلا در پی تحولات ژئوپلیتیکی

کارشناسان معتقدند روند افزایش ذخایر طلا پس از مصادره دارایی‌های روسیه در سال ۲۰۲۲، اعمال تحریم‌های جدید و افزایش نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی سرعت بیشتری گرفته است. در چنین شرایطی، بسیاری از کشورها تلاش کرده‌اند بخشی از ذخایر ارزی خود را از دارایی‌های وابسته به دلار به سمت دارایی‌های امن‌تر منتقل کنند و به همین دلیل بانک‌های مرکزی جهان در حال انباشت طلا با سرعتی بی‌سابقه هستند.

برخی تحلیلگران این روند را نشانه‌ای از تلاش کشورها برای کاهش وابستگی به دلار و حرکت به سمت دارایی‌های بی‌طرف می‌دانند. در این دیدگاه، طلا به عنوان دارایی‌ای که تحت کنترل مستقیم هیچ کشوری نیست، می‌تواند نقش مهمی در تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی ایفا کند.

مصادره دارایی‌های روسیه نیز از نگاه بسیاری از دولت‌ها به عنوان هشداری جدی تلقی شد؛ هشداری که نشان می‌دهد دارایی‌های دلاری در شرایط خاص ممکن است مسدود شود. از همین رو، کشورهایی مانند چین، هند و ترکیه در سال‌های اخیر خرید طلا را به طور قابل توجهی افزایش داده‌اند.

طلا و تغییر احتمالی در نظام مالی جهانی

برخی کارشناسان معتقدند طلا می‌تواند به ابزاری برای کاهش اثر تحریم‌ها نیز تبدیل شود. از آنجا که بانک‌های مرکزی معمولاً محافظه‌کارترین نهادهای مالی محسوب می‌شوند، افزایش سریع خرید طلا از سوی آنها می‌تواند نشانه‌ای از نگرانی نسبت به ثبات بلندمدت دلار باشد.

در چنین شرایطی حتی این احتمال مطرح می‌شود که در آینده برخی کشورها بخشی از قراردادهای تجاری یا حتی معاملات نفتی خود را به جای دلار، با طلا یا ارزهای دارای پشتوانه طلا تسویه کنند؛ روندی که در صورت گسترش می‌تواند به تضعیف بیشتر نقش دلار در نظام مالی جهانی منجر شود.