به گزارش ایراسین؛ فایننشالتایمز در گزارشی نوشت: طی چهار دهه گذشته، ایران آنچه را «اقتصاد مقاومتی» مینامد بنا کرده؛ مدلی که برای تابآوری در برابر جنگ، تحریم و خصومت کشورهای نزدیک و دور طراحی شده است.
جمهوری اسلامی ایران محصولاتی را تولید میکند که وارداتشان با دشواری همراه است؛ از جمله دارو، قطعات خودرو و لوازم خانگی. چندصد نیروگاه برق ایران در سراسر کشور پراکندهاند؛ درسی که پس از جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ آموخته شد تا تخریب شبکه برق را دشوارتر کند. ایران همچنین برای دور زدن تحریمها از تهاتر استفاده میکند؛ نفت صادر میکند و در مقابل مواد غذایی و ماشینآلات دریافت میکند.
این مدل که حتی با وجود تشدید رکود اقتصادی به بقای حکومت کمک کرده، اکنون با بزرگترین آزمون خود مواجه است. از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، آمریکا و اسرائیل هزاران حمله هوایی علیه ایران انجام دادهاند، رهبرانش را هدف قرار داده و زیرساختهای نظامی کشور را زدهاند. زیرساختهای حیاتی هم هدف قرار گرفتهاند؛ از مخازن ذخیره سوخت و بزرگترین مجتمع گازی ایران گرفته تا یک بانک؛ همگی در تلاشی برای تضعیف توان حکومت.
به گزارش رسانههای داخل ایران، برخی کارخانههای صنعتی هم در بمباران آسیب دیدهاند، از جمله دو کارخانه بزرگ فولاد که روز جمعه هدف قرار گرفتند.
فولاد یکی از مهمترین صادرات غیرنفتی ایران است. اسفندیار باتمانقلیچ، مدیرعامل اندیشکده Bourse & Bazaar Foundation در بریتانیا، برآورد کرده بود که ایران در سال گذشته حدود ۷ میلیارد دلار صادرات محصولات فولادی داشته است.
این حملات فشار بیشتری بر کشوری وارد کرده که پیش از آغاز جنگ هم در بحران عمیق اقتصادی قرار داشت. با این حال، تحلیلگران میگویند نشانههایی وجود دارد که «اقتصاد مقاومتی» تا اینجا بخشی از کارکرد مورد انتظار خود را نشان داده است.
هزینه جنگ برای ایران سنگین خواهد بود و فشارهای اقتصادی میتواند نارضایتی داخلی بیشتری ایجاد کند؛ اما فعلاً مسأله اصلی، این موارد نیست.
باتمانقلیچ میگوید: «تردیدی نیست که اقتصاد ایران در اثر این جنگ دچار شوک خواهد شد. اما فکر نمیکنم بحران اقتصادی عامل فروپاشی ساختار حکومت ایران در این درگیری باشد.»
او اضافه میکند: «از دید مقامات ایران، چالش اصلی این نیست که اقتصاد را بهطور عادی اداره کنند. آنها فضای زیادی دارند تا اقتصاد غیرنظامی را در خدمت اقتصاد جنگی قرار دهند.»
در حالی که مردم در بازار تجریش تهران مشغول خرید محصولات تازهاند، مقامات تلاش کردهاند حتی با وجود بمباران مداوم، فضای ثبات را نشان دهند و مرتب تأکید میکنند که کمبود کالای اساسی وجود ندارد. قفسههای فروشگاهها همچنان پر و مواد غذایی تازه در دسترس است. دورهای از سهمیهبندی بنزین هم پس از حملات اسرائیل به مخازن سوخت تهران، باعث تثبیت عرضه شده است.
به ادعای فایننشالتایمز، ایران پیش از جنگ در وضعیت سقوط اقتصادی قرار داشت؛ ترکیبی از تحریمها، سوءمدیریت، کاهش درآمدهای نفتی و فساد. این عوامل محرک اعتراضات گسترده هم شد. همچنین جنگ ۱۲ روزه اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران در ژوئن گذشته هم بر رکود در کشور افزود. با این حال، یک مقام سابق اقتصادی ایران میگوید باوجود فشارها، اقتصاد کشور آنقدر مقاومت دارد که حتی اگر جنگ یک سال ادامه پیدا کند، دوام بیاورد.
ایران یکی از متنوعترین و صنعتیترین اقتصادهای منطقه را دارد -با وجود برخی ناکارآمدیها—که ریشه آن به برنامههای نوسازی در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ بازمیگردد. بر اساس این پایه، نظام کنونی و همچنین بخش خصوصی طی دهههای تحریم آمریکا و غرب شکل گرفتند و در دور زدن تحریمها و ایجاد مسیرهای تجاری جایگزین مهارت یافتند. این روند در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ، زمانی که او تحریمها را تشدید و ایران را از سیستم مالی جهانی جدا کرد، سرعت گرفت.
جواد صالحیاصفهانی، اقتصاددان ایرانیتبار دانشگاه ویرجینیا تک، نیز میگوید: صنایع ایران میتوانند «بهطور انعطافپذیر از کالای وارداتی به کالای داخلی جابهجا شوند.» او میگوید: «این همان چیزی است که ایران را از همسایگانش در خلیج فارس متمایز میکند. ایران یک پایه صنعتی دارد که از قبل از انقلاب تاکنون ادامه داشته است. آنها میتوانند در سطحی پایهای دوام بیاورند، اما زندگی بسیار سخت خواهد بود.»
باتمانقلیچ میگوید اقتصاد ایران وابستگی کامل به نفت ندارد و میتواند ماهانه ۲ میلیارد دلار از صادرات محصولاتی مانند فلزات، مواد شیمیایی و مواد غذایی به دست آورد. «شریان حیاتی اقتصاد ایران صادرات نفت نیست. حتی اگر تجارت نفت کاملاً حذف شود، ایران همچنان میتواند صادرات خود را از طریق سایر مرزهای گمرکی ادامه دهد، البته تا زمانی که موجودیها برای ادامه تولید کافی باشد.»
نظر شما