به گزارش ایراسین، جمهوری چک از نظر مصرف سرانه فولاد، از سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا (EU) عقب مانده و فاصله زیادی گرفته است. بر اساس داده‌های «انجمن جهانی فولاد» (World Steel)، این شاخص در سال ۲۰۲۴ به ۵۳۲.۳ کیلوگرم رسید، در حالی که در ایتالیا ۳۸۸.۵ کیلوگرم و در آلمان ۳۱۲.۷ کیلوگرم ثبت شده است.

با این حال، در terms مطلق، ظرفیت بازار کوچک است و به ۵.۶ میلیون تن می‌رسد. در پنج سال گذشته، این بازار یک‌سوم کوچک شده است، این در حالی است که پویایی تولید مثبت در صنایع اصلی که تقاضا برای فولاد را هدایت می‌کنند، یعنی خودروسازی و ساختمان، وجود داشته است. این صنایع نمی‌توانند فروش فولاد را در سطح پیش از بحران حفظ کنند، بنابراین نقاط رشد جدیدی مورد نیاز است.

صنعت فولاد جمهوری چک در دو مرکز متمرکز است: اوستراوا (Ostrava) و ترینتس (Trinec). کارخانه فولاد اوستراوا که بزرگترین تولیدکننده فولاد تخت (rolled steel) در این کشور با ظرفیت سالانه ۴ میلیون تن است، در ژوئیه ۲۰۲۵ تغییر مالکیت داد. مدیریت جدید با یک وظیفه دشوار روبروست: شرکت را از پرتگاهی که تحت مدیریت گروه بریتیش «لیبرتی استیل» (Liberty Steel Group) در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ سقوط کرده بود، نجات دهد. این موضوع به همین دلیل است که تولید فولاد در جمهوری چک در پنج سال گذشته تقریباً نصف شده است، در حالی که سهم واردات در تراز مصرف فولاد افزایش یافته است.

مشکلات دومین تولیدکننده بزرگ فولاد در نبود تقاضای داخلی

«ترینتسکه زله‌زارنی» (Třinecke zelezarny)، دومین تولیدکننده بزرگ فولاد که محصولات طویل (long products) تولید می‌کند و کارخانه فولاد «ویتکوویس استیل جیندال» (Vitkovice Steel Jindal) در اوستراوا که بر تولید ورق‌های ضخیم تمرکز دارد، با مشکلات خاصی روبرو هستند. جالب اینجاست که این مشکلات ربطی به کمبود تقاضای داخلی از سوی مصرف‌کنندگان اصلی در صنایع ساختمان و خودرو ندارد، با وجود اینکه بازار در سال‌های اخیر شاهد انقباض بوده است.

صنعت خودروی جمهوری چک از اثرات بحران کرونا بهبود یافته و با اطمینان موقعیت‌های از دست رفته خود را بازپس گرفته است. در پس‌زمینه رکود صنعت اروپا، خودروسازان چک شتاب قدرتمندی را نشان می‌دهند. مانند سایر کشورهای اروپای شرقی، تقاضای داخلی برای خودروهای جدید به دلیل ماهیت صادراتی تولیدکنندگان محلی، اهمیت ثانویه دارد. فروش در جمهوری چک حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از کل تولید خودرو را تشکیل می‌دهد.

شایان ذکر است که تولید در کارخانه خودروی هیوندای در «نوشوویتسه» (Nošovice) در سال ۲۰۲۵ با ۱۶.۱ درصد کاهش به ۲۷۶ هزار دستگاه و در کارخانه تویوتا در «کولین» (Kolín) با ۱.۹ درصد کاهش به ۲۰۷ هزار دستگاه رسید. با این حال، شرکت «شکودا اتو» (Skoda Auto) که متعلق به گروه فولکس‌واگن است، باعث شد صنعت خودروی چک سال گذشته با نتایجی رکوردشکن به پایان برسد و از تقاضا برای فولاد ورق پشتیبانی کند.

این امر با افزایش ۲۷ درصدی تولید اتوبوس در ژانویه تا نوامبر به ۵,۰۷۵ دستگاه تقویت شد. کارخانه «ایوکو سی‌آر» (Iveco CR) در «ویسوکه میتو» (Vysoké Mýto) با سهم ۴,۶۴۰ دستگاهی و رشد ۲۷.۷ درصدی، بیشترین حجم را به خود اختصاص داد. این کارخانه همچنین قطعاتی را برای مونتاژ بیشتر در کارخانه ایتالیایی ایوکو در «فوجا» تولید می‌کند.

صنعت ساختمان جمهوری چک پس از کاهش در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، در سال ۲۰۲۵ به سطوح قبلی خود بازگشت، اما وضعیت در اینجا نیز دوپهلو است. طبق برآوردهای شرکت مشاوره «سی‌بی‌آر ای» (CBRE)، سرمایه‌گذاری در ساخت املاک تجاری به nearly ۴ میلیارد یورو رسید.

کلر شیلز (Claire Sheils)، مدیرعامل سی‌بی‌آر ای در جمهوری چک گفت: «هرگز تاکنون این مقدار پول در دفاتر، مراکز خرید یا انبارهای چک سرمایه‌گذاری نشده است.»

با این حال، سال گذشته توسعه‌دهندگان کمتر از ۲۷,۰۰۰ متر مربع فضای جدید را به بهره‌برداری رساندند که یک حداقل مدرن محسوب می‌شود. سرمایه‌گذاری‌های رکوردی سرمایه‌گذاران بر پویایی این بخش تأثیری نگذاشت.

روند منفی در ساخت‌وساز مسکن وجود دارد. در ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵، تنها ۱۶,۲۹۵ آپارتمان در جمهوری چک آغاز شد که کمترین تعداد از سال ۲۰۱۷ تاکنون است. تا اول ژوئیه، تکمیل مسکن با ۴۰ درصد افزایش به ۳,۷۷۵ واحد رسید. تکمیل پروژه‌های قدیمی شتاب گرفته، اما پایه‌ای برای افزایش حجم‌ها در آینده نزدیک وجود ندارد. ارقام بالا به دلیل پایه مقایسه پایین سال ۲۰۲۴ است.

وضعیت مشابهی در نیمه دوم سال مشاهده شد. در اکتبر، تعداد پروژه‌های شروع شده ۳۴.۵ درصد و پروژه‌های تکمیل شده ۵۸.۱ درصد افزایش یافت. این صنعت توسط پروژه‌های زیرساختی که از بودجه‌های ملی و اروپایی تأمین مالی می‌شدند، به سوددهی رسید. رشد در تولید ساختمان و خودرو منجر به افزایش مصرف کلی فولاد در سال ۲۰۲۵ نشد.

این امر به دلیل وضعیت در سایر بخش‌های مهندسی چک، عمدتاً در مهندسی قدرت و صنعت دفاعی بود. طبق فدراسیون مهندسی آلمان (VDMA)، این موضوع با کاهش تعداد افراد شاغل در این صنعت از ۱۲۶,۰۰۰ نفر در سال ۲۰۲۲ به ۱۲۳,۰۰۰ نفر در سال ۲۰۲۵ نشان داده می‌شود. کاهش مصرف فولاد ورق در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ همچنین به دلیل کاهش تولید لوله در کارخانه لیبرتی استیل در اوستراوا به طور منفی تأثیر گذاشت.

چشم‌انداز ۲۰۲۶؛ تلاش برای احیای تولید با موانع مالی

طبق گفته مارتین یان (Martin Jan)، رئیس انجمن صنعت خودروی جمهوری چک، تولید خودرو در این کشور در سال ۲۰۲۵ با توجه به ظرفیت تولید موجود به حداکثر سطح خود رسیده است. به نظر او، این رقم در سال ۲۰۲۶ ممکن است چند ده هزار دستگاه افزایش یابد، اما نه بیشتر.

این پیش‌بینی به برنامه‌های «تویوتا موتورز» برای شروع تولید اولین خودروی برقی اروپایی خود در کارخانه کولین مرتبط است. به همین منظور، این شرکت ژاپنی ۶۸۰ میلیون یورو برای گسترش کارخانه سرمایه‌گذاری می‌کند که مساحت آن را از ۱۵۲,۰۰۰ به ۱۷۳,۰۰۰ متر مربع افزایش می‌دهد.

صنعت ساختمان نیز احتمالاً قادر خواهد بود حجم‌های تولید را افزایش دهد. طبق گفته ایگور فوربرگر (Igor Forberger)، مدیرعامل شرکت «کسلا» (Xella) برای جمهوری چک و اسلواکی، حجم‌های ساخت‌وساز مسکن در سال ۲۰۲۶ تقریباً در سطح سال گذشته خواهد بود.

او تأکید کرد: «هیچ تغییر رادیکالی در سال آینده انتظار نمی‌رود.»

نرخ‌های وام مسکن همچنان بسیار بالا و بالای ۴ درصد است. بانک ملی جمهوری چک شرایط اعطای وام مسکن را سخت‌گیرانه کرده است. این تغییرات از اول آوریل لازم‌الاجرا می‌شوند.

سی‌بی‌آر ای پیش‌بینی می‌کند که حجم فضای تجاری که در سال ۲۰۲۶ به بهره‌برداری می‌رسد به ۳۰,۷۰۰ متر مربع رشد کند. این یک بهبود جزئی است، در حالی که تکمیل تعدادی از پروژه‌های بزرگ در حال انجام پس از سال ۲۰۲۷ انتظار می‌رود.

پتانسیل بسیار بیشتری در بخش ساخت‌وساز صنعتی وجود دارد. در سه ماهه سوم سال ۲۰۲۵، ۱۳۰,۸۰۰ متر مربع فضای جدید به بهره‌برداری رسید. طبق شرکت مشاوره «کالیرز» (Colliers)، حجم کل آن به ۱۲.۹ میلیون متر مربع رسیده است. در پایان سال، ۲.۸ میلیون متر مربع از تأسیسات صنعتی جدید در مرحله نهایی دریافت مجوز ساخت و ۲.۶ میلیون متر مربع دیگر در حال تأیید بودند.

مقدماتی برای افزایش ساخت‌وساز و تولید خودرو در امسال وجود دارد. فروش فولاد ممکن است رشد کند اگر مالکان جدید، «اس‌پی‌وی ان‌اچ اوستراوا» (SPV NH Ostrava) و «اس‌پی‌وی ان‌اچ کوکسوونا» (SPV NH Koksovna)، بتوانند تولید لوله را در کارخانه اوستراوا از سر بگیرند. انجام این کار آسان نیست، زیرا نیاز به سرمایه‌گذاری مالی قابل توجهی دارد.

در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، دولت حدود ۴۰۰ میلیون یورو به این شرکت اختصاص داد. این کمک نکرد تا از ورشکستگی و توقف تولید جلوگیری شود. اکنون مقامات چک نسبت به هزینه‌های جدید برای این پروژه تردیدهای قابل درکی دارند.

کارخانه فولاد «ترینتسکه زله‌زارنی» هنوز ۱.۷ میلیارد یورو بودجه دولتی وعده داده شده در یادداشت تفاهم قبلی را برای برنامه کربن‌زدایی خود دریافت نکرده و در نتیجه مجبور شده پروژه‌های «سبز» خود را به تعویق بیندازد.

مالکان جدید کارخانه اوستراوا احتمالاً مجبورند صرفاً بر منابع خود تکیه کنند. افزایش تولید لوله در جمهوری چک و همچنین گسترش بازار فولاد در سال ۲۰۲۶ زیر سوال است.

در تعدادی از کشورها، از جمله لهستان و آلمان همسایه، توسعه انرژی بادی پشتیبانی قابل توجهی از تقاضای فولاد می‌کند. در جمهوری چک به دلیل ویژگی‌های طبیعی و اقلیمی، چنین چشم‌اندازی وجود ندارد. بیشتر قلمرو جنگل و کوهستانی است. تا پایان سال ۲۰۲۵، ظرفیت مزارع بادی چک تنها ۰.۳۵۶ گیگاوات بود. به عنوان بخشی از گذار سبز، دولت برنامه توسعه انرژی خورشیدی و هسته‌ای را دارد.

نیروگاه‌های خورشیدی برخلاف نیروگاه‌های هسته‌ای، تأثیر زیادی بر مصرف فولاد ندارند. نیروگاه‌های هسته‌ای می‌توانند تقاضا برای فولاد را افزایش دهند. در حال حاضر آماده‌سازی برای ساخت دو راکتور جدید در نیروگاه هسته‌ای «دوکووانی» (Dukovany) با ظرفیت هر کدام بیش از ۱ گیگاوات در جریان است. انتظار می‌رود در نیمه دوم دهه ۲۰۳۰ به بهره‌برداری برسند. این امر بر مصرف فعلی فولاد تأثیری نخواهد داشت.

بهبود عملکرد شرکت‌های مهندسی و/یا یک رونق ساخت‌وساز می‌تواند تقاضای فولاد در جمهوری چک را به سطوح پیش از بحران بازگرداند، اما در حال حاضر مقدماتی برای این امر وجود ندارد. فروش فولاد در سال ۲۰۲۶ احتمالاً در محدوده ۵.۵ تا ۵.۶ میلیون تن باقی می‌ماند.