به گزارش ایراسین، از سال ۲۰۲۳، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) اقدام به انجام بررسی‌های مواد معدنی حیاتی کرده است، بررسی‌های عمیق کشوری درباره سیاست‌ها و امنیت مواد معدنی حیاتی که بخشی از کار پیشگامانه آژانس برای تضمین زنجیره‌های تأمین امن مواد معدنی بوده است، آخرین بررسی مواد معدنی حیاتی کانادا نشان می‌دهد که در زمان افزایش خطر تمرکز منابع، از جمله به دلیل محدودیت‌های صادراتی توسط تأمین‌کننده غالب، کانادا پتانسیل بالایی برای کمک به توسعه زنجیره‌های تأمین جهانی امن، متنوع و رقابتی برای مواد معدنی حیاتی دارد.

کانادا می‌تواند به عنوان تأمین‌کننده عمده مواد معدنی حیاتی کلیدی عمل کند؛ این کشور ذخایر فراوانی از بسیاری از مواد معدنی حیاتی مورد نیاز فناوری‌های انرژی دارد؛ چارچوب قانونی پایدار و توسعه‌یافته‌ای از جمله استانداردهای قوی محیط‌زیستی، اجتماعی و حاکمیتی را داراست و در کل زنجیره ارزش، از فرآوری و تصفیه میانی تا صنایع پایین‌دستی، سرمایه‌گذاری می‌کند، این ویژگی کانادا را از بسیاری کشورهای دیگر متمایز می‌کند که معمولاً تنها بخشی از زنجیره ارزش مواد معدنی حیاتی را در قلمرو خود دارند، دسترسی به منابع انرژی کم‌انتشار مانند برق آبی و هسته‌ای نیز می‌تواند مزیت رقابتی در توسعه بخش مواد معدنی حیاتی این کشور باشد.

طرح‌ها و پروژه‌های موجود و اعلام‌شده کانادا می‌توانند نقش آن را به عنوان تأمین‌کننده عمده جهانی نیکل، لیتیم، گرافیت، کبالت و عناصر کمیاب زمین تقویت کنند؛ استخراج مس، کبالت، لیتیم، نیکل و گرافیت در چندین استان و قلمرو گسترده است و در سال ۲۰۲۴، ۵۶ پروژه فعال وجود داشته است و کانادا هم‌اکنون یا قصد دارد چندین مرحله از زنجیره ارزش را به‌صورت داخلی پوشش دهد، همچنین ظرفیت دارد تا تولید خود را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد؛ به عنوان مثال ذخایر لیتیم کانادا می‌تواند حدود نیمی از تقاضای جهانی تجمعی از سال ۲۰۳۰ تا ۲۰۵۰ را تأمین کند.

سهم کانادا از تولید معادن جهانی مواد کلیدی در ۲۰۲۴

مس: ۴۵۰ هزار تن

کبالت: ۴.۵ هزار تن

لیتیوم : ۴.۳ هزار تن

نیکل: ۱۹۰ هزار تن

گرافیت: ۲۰ هزار تن

سهم کانادا از ذخایر جهانی مواد کلیدی در ۲۰۲۴

مس: ۸۳۰۰ هزار تن

کبالت: ۲۲۰ هزار تن

لیتیوم : ۱۲۰۰ هزار تن

نیکل: ۲۲۰۰ هزار تن

گرافیت: ۵۹۰۰ هزار تن

کانادا که میزبان حدود نیمی از شرکت‌های معدنی و اکتشافی فهرست‌شده جهان است، هم‌اکنون قطب اصلی صنعت معدن جهانی محسوب می‌شود. اگرچه استخراج مواد معدنی در تمام استان‌ها و قلمروها انجام می‌شود، بریتیش کلمبیا، انتاریو، کبک و ساسکاچوان حدود سه‌چهارم کل هزینه‌های اکتشافی داخلی و ۸۵٪ کل سرمایه‌گذاری‌های سرمایه‌ای را تشکیل می‌دهند. شهرهای بزرگ شهری مانند تورنتو و ونکوور نیز به عنوان مراکز جهانی برای معدن و اکتشاف معدنی، تأمین مالی و خدمات شرکتی شناخته می‌شوند.

تولید فناوری‌هایی که از مواد معدنی حیاتی استفاده می‌کنند در حال رشد است، اما چالش‌ها باقی هستند؛ بررسی آژانس بین‌المللی انرژی نشان داد که کانادا همچنین ظرفیت بالایی برای رشد پایه تولید خود در زمینه فناوری‌های انرژی تجدیدپذیر، باتری‌ها و قطعات باتری و سایر کاربردهای استراتژیک دارد، که با منابع فراوان انرژی کم‌انتشار و مواد معدنی حیاتی خود پشتیبانی می‌شود. از سال ۲۰۲۰، کانادا سرمایه‌گذاری‌های کلان در زنجیره‌های تأمین خودروهای برقی و باتری از سوی شرکت‌های خارجی مختلف جذب کرده است، از جمله: NextStar Energy، سرمایه‌گذاری مشترک LGES-Stellantis، Volkswagen/PowerCo، Ultium CAM، سرمایه‌گذاری مشترک GM-POSCO، EcoPro BM و Solus Advanced Materials/Volta Energy Solutions Canada؛ با این حال همه این پروژه‌ها محقق نشده‌اند. در سپتامبر ۲۰۲۵، دولت کبک همچنین اعلام کرد که بودجه پروژه تولید باتری Northvolt را پس از ورشکستگی شرکت مادر در سوئد متوقف می‌کند.

توسعه ظرفیت کانادا برای تولید فناوری‌هایی که از مواد معدنی حیاتی استفاده می‌کنند، نیازمند غلبه بر چالش‌هایی مانند کمبود زیرساخت، هزینه‌های سرمایه‌ای بالا و رقابت با تولیدکنندگان تثبیت‌شده است. همکاری بین‌المللی قوی‌تر و تعهدات به توسعه پایدار مواد معدنی می‌تواند یک عامل کلیدی برای رقابت‌پذیری بین‌المللی کانادا باشد.

علاوه بر این، در حالی که تولید داخلی می‌تواند تا حدی نیاز برخی مواد معدنی مانند نیکل استخراج‌شده را تأمین کند، برای تأمین نیازهای دیگر و توسعه زنجیره ارزش فناوری پایین‌دستی، پیشرفت بیشتری لازم است. مشارکت مداوم شرکت‌های جهانی در اکوسیستم داخلی مواد معدنی حیاتی کانادا برای تقویت نقش این کشور در زنجیره‌های تأمین جهانی ضروری است.

زنجیره‌های تأمین مواد معدنی حیاتی می‌توانند شغل و فرصت‌های اقتصادی برای جوامع محلی ایجاد کنند، اگر شکاف‌های مهارتی برطرف شوند.
صنعت معدن و خدمات کانادا بیش از ۳۰۰ هزار شغل ایجاد می‌کند، اما بازار کار برای مواد معدنی حیاتی محدود است و تقاضا برای نیروی کار ماهر در حال افزایش است، در حالی که نیروی کار فعلی در حال پیر شدن است؛ بخش مواد معدنی حیاتی کانادا بیش از ۱۱۰ هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد می‌کند که نیمی از آن در استخراج، فرآوری و خدمات مرتبط است.

با کاهش ثبت‌نام در آموزش‌های عالی مرتبط با معدن، خط لوله استعدادها در حال کوچک شدن است. مشاغل معدنی در مناطق روستایی و دورافتاده ممکن است برای جوانان جذاب نباشد و جذب و نگهداری کارگران از جوامع کم‌نماینده دشوار است، صنعت کانادا تخمین می‌زند که برای جایگزینی بازنشستگان و پر کردن مشاغل جدید جهت دستیابی به اهداف تولید پایه، بین ۱۰۰ هزار تا ۲۲۰ هزار نیروی کار تا سال ۲۰۳۳ نیاز خواهد بود.

چندین برنامه کانادایی برای کمک به مؤسسات و کارفرمایان در آموزش و بازآموزی نیروی کار برای پاسخگویی به تقاضای رو به رشد ناشی از گسترش بخش مواد معدنی حیاتی وجود دارد، از جمله:

برنامه راه‌حل‌های نیروی کار بخشی (Sectoral Workforce Solutions Program)

برنامه آموزش و مهارت‌آموزی جوامع بومی (Indigenous Skills and Employment Training Program)

صندوق مهارت‌ها و مشارکت‌ها (Skills and Partnership Fund)

این برنامه‌ها تلاش می‌کنند تا نیازهای مهارتی آینده را پیش‌بینی کنند و آموزش‌های هدفمند برای نیروی کار ارائه دهند. همکاری با استان‌ها و قلمروها، سازمان‌های بومی و سایر ذی‌نفعان، از جمله دانشگاه‌ها و کالج‌ها، برای افزایش آگاهی و فهم صنعت مواد معدنی ادامه دارد.

برنامه‌های تأمین مالی عمومی نقش کلیدی در تقویت بخش مواد معدنی حیاتی کانادا دارند

برای توسعه کامل زنجیره ارزش مواد معدنی حیاتی در کانادا، تأمین مالی عمومی از طریق ابزارهای سیاستی متنوع حیاتی است.

استراتژی مواد معدنی حیاتی کانادا که در سال ۲۰۲۲ راه‌اندازی شد، با نزدیک به ۴ میلیارد دلار کانادا حمایت عمومی شد و شامل مراحل مختلف زنجیره ارزش از ژئوساینس و اکتشاف تا فرآوری، تولید و بازیافت بود. این شامل پشتیبانی از زیرساخت، تحقیق و توسعه (R&D)، استقرار فناوری و همکاری‌های بین‌المللی، از جمله از طریق صندوق نوآوری استراتژیک (Strategic Innovation Fund) و صندوق زیرساخت مواد معدنی حیاتی (Critical Minerals Infrastructure Fund) است. علاوه بر این، کانادا طیف وسیعی از مشوق‌های مالیاتی و غیرمالیاتی ارائه می‌دهد، مانند سهام جریان آزاد (Flow-Through Shares) و اعتبارات مالیاتی اکتشاف مواد معدنی، و همچنین اعتبارات مالیاتی برای حمایت از سرمایه‌گذاری‌ها در معدن، فرآوری، بازیافت و تولید پایین‌دستی. چندین استان نیز برنامه‌های مکمل یا مستقل خود را ارائه می‌دهند.

بودجه فدرال کانادا برای دوره ۲۰۲۶ پیشنهاد ایجاد صندوق First and Last Mile را داده است که صندوق زیرساخت مواد معدنی حیاتی را جذب کرده و تا ۱.۵ میلیارد دلار کانادا از طریق سال مالی ۲۰۲۹-۳۰ پشتیبانی ارائه می‌دهد؛ بودجه اخیر همچنین پیشنهاد ایجاد صندوق حاکمیتی ۲ میلیارد دلاری مواد معدنی حیاتی را داده است که سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک در پروژه‌ها و شرکت‌های مواد معدنی حیاتی، از جمله سرمایه‌گذاری‌های سهامی، ضمانت‌های وام و قراردادهای تأمین را شامل می‌شود.

ارتقای هماهنگی بین مقامات فدرال، استانی و بومی کلید آزادسازی پتانسیل مواد معدنی حیاتی کانادا است

کانادا دارای ساختار اداری سازمان‌یافته‌ای است که کل زنجیره ارزش مواد معدنی حیاتی را نظارت می‌کند؛ چندین آژانس دولتی مسئول سیاست‌های مواد معدنی حیاتی هستند، از جمله،منابع طبیعی کانادا، نوآوری، علوم و توسعه اقتصادی کانادا و غیره است.

با این حال، وضعیت کانادا به عنوان یک دولت فدرال پیچیدگی‌های طبیعی ایجاد می‌کند. برای مثال، فعالیت‌های معدنی تحت حاکمیت دولت‌های استانی و قلمروها است که هر یک قوانین و مقررات خاص خود را دارند. برخی مسئولیت‌ها بین دولت فدرال و استان‌ها و قلمروها مشترک است، اما هر حوزه قضایی ممکن است قوانین و مقررات معدن، محیط زیست و ایمنی و بهداشت شغلی متفاوت داشته باشد.

علاوه بر این، جوامع بومی در کانادا دارای حقوق قانونی و عنوان مالکیت محافظت‌شده توسط قانون اساسی هستند و سیستم‌های حکومتی متنوع و در حال تکامل دارند. بسیاری از جوامع بومی حقوق سطح زمین و یا زیرسطح زمین دارند و مشارکت فعال آن‌ها برای توسعه پروژه‌های مواد معدنی حیاتی ضروری است، تعامل محترمانه و مشارکت مداوم با مقامات بومی نه تنها الزامات قانونی را برآورده می‌کند، بلکه به موفقیت بلندمدت پروژه، پذیرش اجتماعی و توسعه اقتصادی فراگیر کمک می‌کند.

شرکت‌ها باید با چارچوب‌های حاکمیتی فدرال، استانی، قلمرو و بومی مطابقت داشته باشند. در حالی که این سیستم تعهد کانادا به توسعه مسئولانه و فراگیر منابع را نشان می‌دهد، از منظر صنعت و سرمایه‌گذاران ممکن است پیچیده به نظر برسد. برای رفع این موضوع، دولت فدرال دفتر پروژه‌های بزرگ (Major Projects Office) را برای ساده‌سازی تأییدهای قانونی و هماهنگی تأمین مالی پروژه‌های ملی، از جمله در بخش مواد معدنی حیاتی ایجاد کرده است. با اتخاذ رویکرد “یک پروژه، یک بررسی” و همکاری با استان‌ها و قلمروها و تعهد به دوره بررسی قانونی دو ساله برای پروژه‌های ملی، این دفتر طراحی شده است تا تغییرات تحول‌آفرین در فرآیندهای تصمیم‌گیری و قانونی کانادا ایجاد کند و اعتماد سرمایه‌گذاران به صنعت مواد معدنی حیاتی را افزایش دهد.

بازیافت می‌تواند تولید مواد معدنی حیاتی کانادا را افزایش دهد

استراتژی مواد معدنی حیاتی کانادا به دنبال پیشبرد راهکارهای چرخه‌ای و افزایش دسترسی و بازیابی مواد معدنی و فلزات موجود در منابع جایگزین است، این منابع شامل ضایعات معدنی و صنعتی، جریان‌های فرعی محصولات جانبی و ضایعات پس از مصرف می‌شوند و توسط زیرساخت‌های بازیافت و بازارهای عرضه ثانویه پشتیبانی می‌شوند، بر اساس برآوردهای منابع طبیعی کانادا، تا سال ۲۰۳۵، لیتیم، نیکل و کبالت بازیافتی می‌تواند حدود ۵ تا ۱۰٪ تقاضای تولید باتری خودروهای برقی در کارخانه‌های کانادا را تأمین کند.

اگرچه کانادا استراتژی مستقل اختصاصی برای بازیابی مواد معدنی حیاتی ندارد، رویکردهای اقتصاد چرخه‌ای، از جمله از طریق بازیافت و فرآوری مجدد، در برنامه‌های حمایت و تأمین مالی فدرال جایگاه برجسته‌ای دارند.

کانادا در همکاری بین‌المللی برای تأمین زنجیره مواد معدنی حیاتی پیشرو است

کانادا از رهبری خود در بخش مواد معدنی حیاتی برای ایجاد شراکت‌های بین‌المللی از طریق کانال‌های مختلف استفاده می‌کند. یکی از نتایج کلیدی نشست سران G7 تحت ریاست کانادا، برنامه اقدام مواد معدنی حیاتی بود که کشورهای G7 را به اقداماتی در زمینه ایجاد بازارهای مبتنی بر استاندارد، جذب سرمایه، سرمایه‌گذاری در شراکت‌ها و ترویج نوآوری متعهد می‌کرد.

به عنوان بخشی از فعالیت‌های G7، دولت کانادا همچنین تلاش‌هایی برای ارائه نقشه راه برای ارتقای بازارهای مبتنی بر استاندارد مواد معدنی حیاتی و ایجاد ائتلاف تولید مواد معدنی حیاتی برای شناسایی و حمایت از پروژه‌های استراتژیک انجام داد. در نشست وزرای انرژی و محیط زیست G7 در تورنتو در اکتبر ۲۰۲۵، کانادا ۲۶ سرمایه‌گذاری، شراکت و اقدام جدید برای تسریع و باز کردن مسیر ۶.۴ میلیارد دلار کانادا پروژه‌های مواد معدنی حیاتی تحت ائتلاف تولید مواد معدنی حیاتی اعلام کرد.

کانادا همچنین شریک فعال و کلیدی برنامه امنیت مواد معدنی حیاتی IEA است که کشورها را در تقویت مقاومت در برابر اختلالات احتمالی و تنوع‌بخشی به زنجیره‌های تأمین مواد معدنی پشتیبانی می‌کند.

با ترکیب تجربه طولانی‌مدت کانادا در معدن، توانمندی‌های نوآوری و تعهد قوی به توسعه پایدار و مسئولانه، این رهبری نه تنها از توسعه اقتصادی و امنیت کشور حمایت می‌کند، بلکه کانادا را به عنوان یکی از پیشروان جهانی در توسعه مواد معدنی حیاتی مسئولانه مطرح می‌سازد.