به گزارش ایراسین، بر اساس گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر و هسته‌ای در سبد تولید برق جهان تا پایان این دهه به ۵۰ درصد خواهد رسید و در عین حال تولید برق از گاز طبیعی نیز رشد خواهد کرد؛ طبق این گزارش، تقاضای جهانی برق تا پایان دهه جاری به‌طور متوسط سالانه بیش از ۳.۵ درصد افزایش می‌یابد و برای پاسخ به این رشد، تولید برق از منابع تجدیدپذیر، گاز طبیعی و انرژی هسته‌ای گسترش خواهد یافت.

گزارش «برق ۲۰۲۶» منتشر شده، گزارش سالانه آژانس بین‌المللی انرژی درباره نظام‌ها و بازارهای برق جهان است. این گزارش تحلیل‌های عمیقی از روندهای اخیر و تحولات سیاستی ارائه می‌دهد و شامل پیش‌بینی تقاضا، عرضه و انتشار دی‌اکسیدکربن (CO₂) در بازه پنج‌ساله تا سال ۲۰۳۰ است.

بر اساس این گزارش، تقاضای برق تا سال ۲۰۳۰ دست‌کم ۲.۵ برابر سریع‌تر از کل تقاضای انرژی رشد خواهد کرد؛ زیرا جهان وارد «عصر برق» می‌شود. این روند ناشی از افزایش مصرف برق در صنایع، گسترش خودروهای برقی، رشد استفاده از سیستم‌های سرمایشی و توسعه مراکز داده و هوش مصنوعی است.
در حالی که اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه همچنان موتور اصلی رشد تقاضای برق هستند، مصرف در اقتصادهای پیشرفته نیز پس از ۱۵ سال رکود در حال افزایش است و تا سال ۲۰۳۰ حدود یک‌پنجم رشد تقاضای برق جهان را به خود اختصاص خواهد داد.

این گزارش نشان می‌دهد تولید برق جهانی از منابع تجدیدپذیر ــ که با رکورد نصب نیروگاه‌های خورشیدی تقویت شده ــ در آستانه پیشی گرفتن از تولید برق زغال‌سنگ است؛ به‌طوری که در سال ۲۰۲۵ تقریباً با آن برابر شده است. تولید برق هسته‌ای نیز به رکورد جدیدی رسیده است.
روند رشد منابع کم‌کربن تا سال ۲۰۳۰ ادامه خواهد داشت و تا آن زمان، انرژی‌های تجدیدپذیر و هسته‌ای در مجموع ۵۰ درصد برق جهان را تأمین خواهند کرد؛ در حالی که این سهم امروز حدود ۴۲ درصد است.

در عین حال، تولید برق از گاز طبیعی نیز تا سال ۲۰۳۰ افزایش خواهد یافت؛ این روند با رشد تقاضای برق در ایالات متحده و ادامه جایگزینی نفت با گاز در تولید برق خاورمیانه پشتیبانی می‌شود. در مقابل، تولید برق از زغال‌سنگ در سطح جهانی با گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر کاهش می‌یابد و تا پایان دهه به سطح سال ۲۰۲۱ بازمی‌گردد. در نتیجه، انتشار جهانی CO₂ از بخش تولید برق تا سال ۲۰۳۰ تقریباً ثابت باقی خواهد ماند.

گزارش تأکید می‌کند که این روندها شامل رشد تقاضا، وابستگی بیشتر ترکیب تولید برق به شرایط آب‌وهوایی و تغییر الگوهای مصرف و فناوری‌ها نیازمند توسعه سریع و کارآمد شبکه‌های برق و افزایش انعطاف‌پذیری سیستم‌هاست. در حال حاضر، بیش از ۲۵۰۰ گیگاوات پروژه شامل انرژی‌های تجدیدپذیر، ذخیره‌سازی و طرح‌های دارای بار مصرف بالا مانند مراکز داده، در صف اتصال به شبکه در سراسر جهان متوقف شده‌اند.

تحلیل جدید گزارش نشان می‌دهد با توسعه شبکه‌ها، استفاده از فناوری‌های بهبوددهنده شبکه و اجرای اصلاحات مقرراتی برای اتصال و استفاده انعطاف‌پذیرتر از شبکه، می‌توان در کوتاه‌مدت تا ۱۶۰۰ گیگاوات از این پروژه‌های در صف را وارد مدار کرد، این اقدامات باعث استفاده کارآمدتر از شبکه و آزادسازی ظرفیت قابل‌توجهی خواهد شد.

کیسوکه ساداموری، مدیر بازارها و امنیت انرژی آژانس بین‌المللی انرژی، در این باره گفت: در شرایطی که بازارهای انرژی با عدم‌قطعیت‌های جدی روبه‌رو هستند، یک موضوع قطعی است و آن رشد بسیار سریع تقاضای جهانی برق نسبت به دهه گذشته است. در این عصر برق، افزایش مصرف جهانی تا سال ۲۰۳۰ معادل اضافه شدن بیش از دو اتحادیه اروپا به مصرف برق جهان خواهد بود. پاسخ‌گویی به این تقاضا مستلزم افزایش ۵۰ درصدی سرمایه‌گذاری سالانه در شبکه‌ها تا سال ۲۰۳۰ است. توسعه انعطاف‌پذیری نیز با تحول شبکه‌های برق اهمیت حیاتی خواهد داشت و تمرکز بر امنیت و تاب‌آوری نیز ضروری است.

گزارش نشان می‌دهد نصب سامانه‌های ذخیره‌سازی باتری در مقیاس نیروگاهی به‌شدت افزایش یافته و به منبع مهمی برای انعطاف‌پذیری کوتاه‌مدت تبدیل شده است؛ بازارهایی مانند کالیفرنیا، آلمان، تگزاس، استرالیای جنوبی و بریتانیا در سال‌های اخیر رشد چشمگیری در ظرفیت باتری‌های بزرگ‌مقیاس داشته‌اند.

گزارش «برق ۲۰۲۶»، همچنین تأکید می‌کند که مقرون‌به‌صرفه بودن برق به یک نگرانی مهم و رو به افزایش تبدیل شده است. از سال ۲۰۱۹، قیمت برق خانگی در بسیاری از کشورها سریع‌تر از درآمدها رشد کرده و فشار بر صنایع و کسب‌وکارها نیز افزایش یافته است.
به همین دلیل، سیاست‌گذاران به دنبال سیاست‌ها، طراحی بازار و مقرراتی هستند که علاوه بر جذب سرمایه‌گذاری بیشتر، انعطاف‌پذیری و بهره‌وری بالاتری را در تمام بخش‌های سیستم برق، از جمله تقاضا، عرضه و استفاده از زیرساخت‌ها، ایجاد کند.

در پایان، گزارش تأکید می‌کند تلاش‌های بیشتری برای افزایش امنیت و تاب‌آوری سیستم‌های برق در سراسر جهان لازم است؛ چراکه این سیستم‌ها با ریسک‌های رو به رشدی مانند فرسودگی زیرساخت‌ها، رویدادهای شدید آب‌وهوایی، تهدیدات سایبری و سایر آسیب‌پذیری‌های نوظهور روبه‌رو هستند. به‌روزرسانی نحوه بهره‌برداری از سیستم‌ها و تقویت حفاظت فیزیکی از زیرساخت‌های حیاتی، برای مقابله با این تهدیدها ضروری خواهد بود.