به گزارش ایراسین؛ ماده ۶۰ برنامه هفتم توسعه توسعه به اقتصاد دریامحور اختصاص دارد. در خرداد ماه سال گذشته نیز «برنامه جامع تحقق سیاست‌های کلی توسعه دریامحور» توسط هیات وزیران تصویب شد که معاون اول وقت رییس جمهور آن را برای اجرا ابلاغ کرد.

در ماده ۷ این برنامه آمده است که «در راستای تحقق توسعه متعادل، متوازن و پایدار سرزمین و تنوع بخشی به اقتصاد کشور متناسب با مزیت‌ها، قابلیت‌های دریاپایه، سازمان برنامه و بودجه کشور با مشارکت وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط‌زیست، مکلف است مطابق با جهت‌گیری‌های اسناد آمایش سرزمین، ضوابط و سازوکارهای الزام‌آور و تضمین‌دار و جدول زمان‌بندی انتقال تأسیسات صنایع آب‌بر به قلمروهای ساحلی جنوب کشور را برای یک دوره زمانی (۱۰) ساله تعیین و برای تصویب به هیئت وزیران ارائه نماید.» اهمیت موضوع تا اندازه‌ای است که مسعود پزشکیان رییس جمهور هم بارها در یک سال گذشته بر لزوم توسعه اقتصادی و شهری مناطق جنوب کشور تاکید کرده است.

صنایع فولاد و معدن ایران از جمله بنگاه‌هایی هستند که در این زمینه باید فاز توسعه خود را در کنار دریا برنامه‌ریزی کنند. انتقال یا توسعه این صنایع به جنوب کشور مزایایی را هم به لحاظ اقتصادی و هم به لحاظ محیط زیستی به دنبال دارد.

یک کارشناس آب و دریا درباره مزایای انتقال صنایع فولادی به جنوب کشور گفت: تولید فولاد نیاز به سنگ آهن دارد. معادن این ماده در گل‌گهر قرار دارند که فاصله آنها با دریا کمتر از مسافت آنها با شهرهای مرکزی مانند اصفهان است. این موضوع هزینه‌های حمل و نقل را کاهش می‌دهد. اگر سنگ آهن به جنوب کشور منتقل و در آنجا فولاد تولید شود، صرفه بیشتری دارد تا اینکه سنگ را از کرمان به اصفهان ببریم، محصول را تولید کنیم و دوباره برای صادرات به جنوب کشور بیاوریم.

محسن موسوی خوانساری اضافه کرد: نکته مهم دیگر در مورد تولید صنایع فولادی، تامین آب است. این معضل در شهرهای مرکزی مانند اصفهان و یزد وجود دارد. در حال حاضر آب با هزینه زیاد شیرین و به یزد و اصفهان و کرمان منتقل می‌شود. در حالی که در صورت استقرار چنین صنایعی در نزدیکی دریا و در جنوب کشور، هزینه انتقال آب بسیار کمتر خواهد بود و فقط هزینه شیرین کردن آب برای صنایع وجود خواهد داشت. او بیان کرد: البته بخش عمده طرح‌های انتقال آب انجام شده است و در حال حاضر نمی‌توان مانع آن شد، اما بهتر است از این پس طرح جدیدی تعریف نشود و صنایع، توسعه در سواحل را در برنامه‌های خود بگنجانند.

او افزود: طرح‌های انتقال آب برای مصرف صنایع طراحی و اجرا شده است اما در افق بلندمدت که جا به جایی صنایع در نظر گرفته شود، می‌توان این آب انتقالی را به شرب اختصاص داد. به گفته موسوی، مجموع این عوامل، یعنی کاهش هزینه‌ها، سهولت در حمل و نقل مواد اولیه، تامین آب و صادرات نشان می‌دهد که استقرار صنایع آب‌بر مانند فولاد در جنوب کشور مزایای اقتصادی زیادی به دنبال دارد.

این کارشناس حوزه آب عنوان کرد: البته گسترش صنایع در جنوب کشور مشکلاتی هم دارد. یکی از این چالش‌ها، تامین نیروی انسانی است. در برنامه هفتم توسعه آمده است که شهرهای جدید در کنار دریا ساخته شود. در صورت ساخت این شهرها، می‌توان نیروی انسانی را علاوه بر افراد بومی، از نیروی مهاجر شهرهای مرکزی هم تامین کرد. با برنامه‌ریزی دقیق می‌توان در طول ۲۰ سال کلیه صنایع آب‌بر را به جنوب کشور منتقل کرد.

موسوی گفت: احداث صنایع زیاد در مناطق مرکزی کشور مانند اصفهان و به خصوص اردکان یزد، آلودگی‌های زیست محیطی ایجاد می‌کند. با انتقال صنایع بزرگ به مکران این شهرها به سمت توریستی شدن می‌روند که آلودگی و مصرف آب کمتری دارد و درآمد مناسبی هم ایجاد می‌کند. او تاکید کرد: میزان اقتصاد دریامحور در ایران کمتر از ده درصد است و این در حالی است که این رقم در بعضی کشورها تا ۸۰ درصد هم می‌رسد. ما چند دریا در اطراف ایران داریم که امکان ارتباط با کشورهای عربی، هند، افغانستان و کشورهای آسیای دور مانند چین و … را فراهم می‌کند.

موسوی اظهار کرد: ما باید فعالیت اقتصادی در مکران را رشد دهیم تا بتوانیم اقتصاد دریا محور را در کشور تقویت کنیم. اقتصاد دریا محور با کاهش مصرف سوخت و سهولت جا به جایی بار و کالا، سود بیشتری برای تولید و صادرات به خصوص در صنایع فولادی ایجاد می‌کند. این کارشناس بیان کرد: تکنولوژی بسیاری از صنایع کشور قدیمی است که باید به روز شود و به سمت استفاده از تجهیزاتی برود که کربن کمتری تولید می‌کنند. بهتر است که طی یک برنامه‌ریزی صحیح صنایعی که زیرساخت قدیمی دارند، به ساحل جنوب منتقل و در آنجا با فناوری روز بازسازی شوند. موسوی شرح داد: سوال این است که با صنایع گسترده‌ای مانند ذوب‌آهن در مرکز ایران چه باید کرد؟ تجربه‌های مشابه در دنیا وجود دارد که محل این صنایع می‌تواند به مراکز پژوهشی و دانش بنیان تبدیل شود؛ تجربه‌ای که موفق نیز بوده است.

او گفت: در شهری مانند اصفهان دانشگاه‌های مهمی وجود دارد که برای تحقیقات نیاز به فضا دارند. می‌توان فضای صنایعی که جا به جا می‌شوند را برای انجام پژوهش به محققان سپرد. تجربه مشابه آن در آمریکا شهرک سیلیکن‌ولی و یا شهرک‌های تحقیقاتی در کره جنوبی است. او افزود: البته تاکید می‌کنم که اجرای چنین طرح‌هایی زمان‌بر است و نیاز به بررسی اقتصادی کامل و برنامه‌ریزی دقیقی دارد.