پایگاه خبری تحلیلی ایراسین؛ با توجه به شرایط فعلی بازار جهانی مس، نوسانات قیمتی این فلز استراتژیک و ابزارهایی که در بازارهای بینالمللی برای آن توسعه یافتهاند، بازار سرمایه ایران ظرفیت بالایی برای اوراق بهادارسازی مس و افزایش عمق، نقدشوندگی و کارایی این بازار دارد، مس بهدلیل نقش کلیدی در صنایع زیرساختی، انرژیهای تجدیدپذیر، خودروهای برقی و انتقال برق، در سالهای اخیر با رشد تقاضای جهانی و در عین حال محدودیتهای عرضه مواجه بوده و همین موضوع آن را به یک دارایی جذاب برای طراحی ابزارهای مالی تبدیل کرده است.
در این چارچوب، چند محور اصلی برای توسعه ابزارهای مالی مبتنی بر مس در بازار سرمایه ایران قابل پیشنهاد است:
۱. توسعه ابزارهای مشتقه مبتنی بر مس:
یکی از مؤثرترین راهها برای افزایش عمق بازار، راهاندازی و گسترش قراردادهای مشتقه است، این ابزارها در بورسهای معتبر دنیا مانند LME و COMEX نقش محوری در کشف قیمت و مدیریت ریسک دارند.
راهاندازی قراردادهای آتی مس در بورس کالا میتواند به تولیدکنندگان، مصرفکنندگان صنعتی و سرمایهگذاران امکان پوشش ریسک نوسانات قیمت را بدهد، این ابزار بهویژه برای شرکتهای معدنی، ذوبکنندگان و صنایع پاییندستی اهمیت دارد، زیرا میتوانند قیمت فروش یا خرید آینده خود را تثبیت کنند.
در گام بعد، میتوان اختیار معامله (Option) روی قراردادهای آتی مس را توسعه داد، این ابزار سطح بالاتری از مدیریت ریسک را فراهم میکند و برای سرمایهگذاران حرفهای و نهادهای مالی جذاب است، وجود اختیار معامله باعث افزایش عمق بازار، تنوع استراتژیها و کاهش ریسک سیستماتیک میشود، هرچند پیادهسازی آن نیازمند زیرساخت حقوقی و آموزشی قویتری است.
۲. ایجاد صندوقهای سرمایهگذاری کالایی مبتنی بر مس:
برای جذب سرمایهگذاران خرد و افزایش مشارکت عمومی، راهاندازی صندوقهای سرمایهگذاری کالایی قابل معامله در بورس (ETF) مبتنی بر مس بسیار مهم است، این صندوقها میتوانند بازدهی خود را از یکی از روشهای مبتنی بر قیمت جهانی مس، مبتنی بر قراردادهای آتی مس یا ترکیبی از داراییهای مرتبط با زنجیره ارزش مس تأمین کنند، در بازارهای جهانی، ETFها و ETNهای مبتنی بر مس توانستهاند سرمایهگذاران غیرحرفهای را بدون نیاز به معامله مستقیم کالا وارد این بازار کنند، در ایران نیز چنین صندوقهایی میتوانند نقدشوندگی بالایی ایجاد کرده و مس را به یک دارایی مالی قابل دسترس برای عموم تبدیل کنند، پیچیدگی اجرایی این ابزار در سطح متوسط است و نسبت به مشتقات، ریسک عملیاتی کمتری دارد.
۳. انتشار اوراق بهادار با پشتوانه فیزیکی مس:
یکی دیگر از ابزارهای مؤثر، اوراق بهادار مبتنی بر دارایی فیزیکی مس است؛ در این ساختار، مقدار مشخصی مس در انبارهای مورد تأیید بورس کالا نگهداری میشود و در مقابل آن اوراق یا گواهیهایی منتشر میگردد که نماینده مالکیت یا حق تحویل آن مس هستند، این ابزار میتواند به شکل گواهی سپرده کالایی مس یا اوراق تضمینشده با مس فیزیکی طراحی شود. مزیت اصلی آن، ایجاد اعتماد بالا، شفافیت، کاهش هزینههای نگهداری فیزیکی و پیوند مستقیم بازار مالی با بازار واقعی کالا است، این نوع اوراق برای سرمایهگذاران کالامحور جذابیت زیادی دارد و از نظر اثرگذاری بر عمق بازار، نقش قابل توجهی ایفا میکند.
۴. تأمین مالی پروژههای مسمحور از طریق بازار سرمایه:
بازار سرمایه از طریق انتشار اوراق پروژهای یا اوراق بدهی مرتبط با پروژههای استخراج، فرآوری و توسعه صنایع پاییندستی مس میتواند نقش فعالی در توسعه زنجیره ارزش مس ایفا کند.
در این مدل، شرکتهای فعال در حوزه مس منابع مالی مورد نیاز خود را از طریق انتشار اوراق جذب میکنند و بازده این اوراق میتواند به سودآوری پروژه یا حتی به قیمت جهانی مس وابسته باشد، این ابزار ضمن افزایش عمق بازار، ارتباط مستقیمی بین تولید واقعی و بازار سرمایه برقرار میکند و سرمایههای داخلی را به سمت پروژههای مولد هدایت میکند، البته طراحی آن نیازمند چارچوب حقوقی و ارزیابی دقیق ریسک است.
۵. توسعه قراردادهای سلف استاندارد مس:
قراردادهای سلف استاندارد یکی از ابزارهای کمهزینهتر و عملیاتیتر برای شروع اوراق بهادارسازی مس هستند. در این قراردادها، تولیدکننده مس را برای تحویل در آینده با قیمتی که امروز تعیین میشود، میفروشد و سرمایهگذار یا مصرفکننده آن را خریداری میکند.
این ابزار به تولیدکنندگان کمک میکند نقدینگی مورد نیاز خود را زودتر تأمین کنند و به خریداران امکان میدهد ریسک افزایش قیمت را مدیریت کنند؛ قراردادهای سلف استاندارد اثر متوسط اما پایدار بر عمق بازار دارند و از نظر اجرایی بهخصوص با توجه به تجربه موجود در بورس کالای ایران نسبت به مشتقات پیچیدگی کمتری دارند.
حال برای افزایش عمق بازار مس در بازار سرمایه ایران، ترکیبی از ابزارهایی، همچون ابزارهای مشتقه مانند آتی و اختیار معامله بیشترین اثر را بر عمق و نقدشوندگی دارند، اما نیازمند زیرساخت پیشرفته هستند؛ صندوقهای کالایی و اوراق با پشتوانه فیزیکی، دسترسی سرمایهگذاران خرد را تسهیل میکنند و نقش مهمی در توسعه بازار دارند؛ اوراق پروژهای، پیوند بین بازار سرمایه و توسعه صنعتی را تقویت میکنند؛ قراردادهای سلف استاندارد، گزینهای عملی و کمریسک برای شروع یا تکمیل این زنجیره ابزارها هستند، لازم است. در نهایت، موفقیت این مسیر در ایران مستلزم پذیرش یک شاخص مرجع قیمت مس جهانی، شفافیت مقررات، هماهنگی میان بورس کالا و بورس اوراق بهادار، و ارتقای دانش فعالان بازار است.
*کارشناس بازار سرمایه
نظر شما