به گزارش خبرنگار ایراسین، پارکهای علم و فناوری به عنوان کانونهای اصلی تجاریسازی ایدهها و پیونددهنده دانشگاه و صنعت، در سالهای اخیر به یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی کشور تبدیل شدهاند. ایران با تکیه بر نیروی انسانی متخصص و سیاستهای کلی نظام در زمینه علم و فناوری، توانسته است شبکه گستردهای از این پارکها را در سراسر کشور ایجاد کند. در این میان، نقش شرکتهای پیشرو صنعتی به عنوان بازوی اجرایی و حامی اکوسیستم نوآوری غیرقابلانکار است.
رشد کمی و کیفی در نقشه نوآوری کشور
بر اساس آخرین گزارشهای معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، اکنون بیش از ۴۰ پارک علم و فناوری و دهها ناحیه نوآوری در سراسر کشور فعال هستند. این پارکها که از کلانشهرهایی مانند تهران و اصفهان تا مرزهای شرقی و غربی کشور پراکنده شدهاند، میزبان هزاران شرکت دانشبنیان و فناور هستند.
این روند رشد نشاندهنده تغییر پارادایم توسعه از «اقتصاد منبعمحور» به «اقتصاد دانشبنیان» است. پارکهای علم و فناوری دیگر تنها به عنوان محلی برای استقرار شرکتها نگریسته نمیشوند، بلکه به عنوان اکوسیستمهایی زنده که شامل مراکز رشد، آزمایشگاههای تخصصی، مراکز تجاریسازی و شتابدهندهها هستند، عمل میکنند. هدف اصلی این شبکه، ایجاد بستر لازم برای تبدیل علم به ثروت و کاهش وابستگی کشور به درآمدهای نفتی است.
فولاد مبارکه؛ الگوی موفق پیوند صنعت و پارکهای علم و فناوری
در میان بازیگران عرصه صنعت کشور، شرکت فولاد مبارکه اصفهان به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان فولاد در خاورمیانه، نقشی پیشگام و محوری در حمایت از اکوسیستم نوآوری ایفا میکند. این شرکت با درک ضرورت گذار از «صادرات مواد خام» به «صادرات محصولات با ارزش افزوده بالا»، استراتژی خود را بر همکاری تنگاتنگ با پارکهای علم و فناوری و شرکتهای دانشبنیان متمرکز کرده است.
فولاد مبارکه با ایجاد ساختارهای تعاملی، نیازهای فناورانه و چالشهای صنعتی خود را به پارکهای علم و فناوری و شرکتهای مستقر در آنها منتقل میکند. این رویکرد «نیازمحور» باعث شده تا شرکتهای دانشبنیان به جای فعالیتهای پراکنده، روی حل مسائل واقعی و بومی صنعت فولاد تمرکز کنند. نتایج این همکاریها در حوزههای متنوعی از جمله اتوماسیون صنعتی، هوش مصنوعی، فناوریهای نوین حفاظت از محیط زیست و تولید محصولات خاص فولادی مشهود است.
این شرکت عظیم صنعتی با سرمایهگذاری در صندوقهای جسورانه و ارائه تسهیلات به شرکتهای فناور، عملاً نقش یک «شتابدهنده صنعتی» را بازی میکند که باعث کاهش ریسک سرمایهگذاری در فناوریهای نوین میشود. حضور فولاد مبارکه در پارکهای علم و فناوری اصفهان و سایر استانها، الگویی موفق برای سایر صنایع بزرگ کشور جهت ورود به عرصه اقتصاد دانشبنیان محسوب میشود.
نقش محوری در تجاریسازی و جهش تولید
یکی از مهمترین کارکردهای پارکهای علم و فناوری، پر کردن شکاف موجود بین «پژوهش» و «بازار» است. در ساختار سنتی، بسیاری از پژوهشهای دانشگاهی به دلیل عدم شناخت نیازهای صنعت یا عدم توانایی در مدیریت ریسک تجاریسازی، در قفسهها خاک میخوردند. پارکها با ارائه خدمات مشاورهای، حقوقی، بازاریابی و تأمین مالی، این چرخش معکوس را ایجاد کردهاند.
دادههای داخلی نشان میدهد که سهم قابل توجهی از صادرات غیرنفتی کشور در سالهای اخیر توسط مستقرین در پارکهای علم و فناوری و شرکتهای دانشبنیان محقق شده است. این شرکتها در حوزههای استراتژیک مانند فناوری اطلاعات، زیستفناوری، مواد پیشرفته و انرژیهای نو، نه تنها نیازهای داخلی را برطرف کردهاند، بلکه با ورود به بازارهای منطقهای و بینالمللی، ارزآوری قابل توجهی برای کشور داشتهاند. در طرح ملی «جهش تولید» نیز نقش این پارکها به عنوان تأمینکننده فناوریهای پیشرفته برای بنگاههای صنعتی بزرگ، با حمایت بازیگرانی چون فولاد مبارکه، پررنگ شده است.
آیندهنگری؛ حرکت به سمت پارکهای تخصصی و بینالمللی
دستور کار آینده توسعه پارکهای علم و فناوری در ایران، حرکت به سمت تخصصیسازی و بینالمللیسازی است. معاونت علمی برنامههایی برای ایجاد پارکهای تخصصی در حوزههایی مانند «پارک فناوریهای نرم و صنایع خلاق»، «پارکهای فناوری سلامت» و «پارکهای انرژیهای نو» در دستور کار دارد.
همچنین، توسعه «پارکهای علم و فناوری بینالمللی» در مناطق مرزی و آزاد، با هدف صادرات خدمات فنی و مهندسی به کشورهای همسایه، یکی از استراتژیهای کلیدی برای عبور از انزوای تکنولوژیک است. ایجاد زیرساختهای مشترک با کشورهای دوست و استفاده از ظرفیتهای دیپلماسی علمی، میتواند دروازهای برای ورود فناوریهای ایرانی به بازارهای جهانی باشد.
پارکهای علم و فناوری؛ موتور محرک اقتصاد دانشبنیان
پارکهای علم و فناوری ایران با گذار از مرحله تکثیر کمی به مرحله توسعه کیفی، اکنون در نقطه عطفی قرار دارند. این مراکز به عنوان موتور محرک اقتصاد دانشبنیان، نقشی غیرقابلانکار در تحقق اصول سیاستهای کلی نظام در بخش علم و فناوری ایفا میکنند. تجربه موفق فولاد مبارکه در همکاری با این اکوسیستم نشان میدهد که اگر صنایع بزرگ مسئولیتپذیر با پارکهای علم و فناوری وارد تعامل شوند، شتاب توسعه فناوری و تحقق خودکفایی در حوزههای راهبردی به شدت افزایش خواهد یافت. تداوم این مسیر نیازمند تقویت این الگوها در سایر صنایع و حمایت همهجانبه از اکوسیستم نوآوری کشور است.
نظر شما