به گزارش ایراسین، سید مهرداد هاشمیان، کارشناس ارشد حوزه انرژی در گفتوگو با خبرنگار ایراسین در تشریح وضعیت منابع طبیعی کشور اظهار کرد: ایران به عنوان کشوری که برخوردار از منابع طبیعی غنی است، پتانسیلهای بسیار بالایی در زمینه توسعه انرژیهای تجدیدپذیر دارد. وی با اشاره به لزوم بررسی دقیق چهار فناوری اصلی شامل انرژی خورشیدی، بادی، زمینگرمایی و زیستتوده، به تشریح ظرفیت هر یک پرداخت.
بررسی فناوریهای نو؛ از خورشید تا باد
هاشمیان در خصوص انرژی خورشیدی گفت: ایران یکی از کشورهایی است که از بیشترین میزان تابش خورشیدی در جهان برخوردار است، بهطوریکه متوسط تابش روزانه در بسیاری از مناطق به بیش از ۵ تا ۷ کیلووات ساعت بر متر مربع میرسد. مزیت این فناوری عدم نیاز به زیرساختهای پیچیده و قابلیت نصب در مقیاسهای مختلف است و استانهای یزد، کرمان و سیستان و بلوچستان به عنوان مناسبترین مناطق برای توسعه این بخش شناخته میشوند.
این کارشناس انرژی در ادامه به انرژی بادی اشاره کرد و افزود: ایران دارای مناطق بادخیز متعددی است، بهویژه در سواحل دریای خزر و مناطق مرکزی کشور که سرعت باد در آنها به ۸ متر بر ثانیه میرسد. تولید انرژی پایدار و نیاز به فضای کم از جمله مزایای این بخش است و استانهای گلستان، خراسان شمالی و هرمزگان پتانسیل بالایی برای این منظور دارند.
وی همچنین درباره انرژی زمینگرمایی بیان کرد: به دلیل فعالیتهای زمینشناسی و وجود گسلها، ایران دارای منابع زمینگرمایی قابل توجهی است که میتوانند برای تولید برق و گرمایش مورد استفاده قرار گیرند. مناطق آتشفشانی مانند مازندران و کرمانشاه در این زمینه دارای پتانسیل بالایی هستند.
هاشمیان در بخش دیگری از صحبتهای خود به انرژی زیستتوده پرداخت و خاطرنشان کرد: با توجه به کشاورزی گسترده در ایران، منابع زیستتوده مانند ضایعات کشاورزی و دامی به وفور وجود دارد که مدیریت ضایعات و تولید سوختهای زیستی را همزمان ممکن میسازد.
وضعیت بومیسازی و دانش فنی؛ دستاوردها و چالشها
هاشمیان در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت بومیسازی تجهیزات و دانش فنی در حوزه تجدیدپذیرها عنوان کرد: با توجه به تحریمها، کاهش وابستگی به نفت، اهداف توسعه پایدار و پتانسیل بالای منابع تجدیدپذیر، بومیسازی در این حوزه به یک اولویت استراتژیک تبدیل شده است.
وی دستاوردهای کلیدی در این حوزه را برشمرد و گفت: در بخش انرژی خورشیدی، شاهد طراحی و تولید سلولهای فتوولتائیک با راندمان ۱۸ تا ۲۲ درصد، تولید اینورترهای مرکزی و رزونانتی تا توان ۱ مگاوات و احداث نیروگاههای مگاواتی با طراحی و اجرای داخلی هستیم. همچنین راهاندازی خط تولید سیلیکون با خلوص بالا از دیگر دستاوردهاست.
هاشمیان ادامه داد: در حوزه انرژی بادی نیز طراحی و ساخت توربینهای ۵۰۰ کیلووات تا ۲.۵ مگاوات، تولید پرههای کامپوزیتی فایبرگلاس تا طول ۵۰ متر، طراحی و تولید ژنراتورهای سنکرون و آسنکرون و تولید برجهای فولادی و بتنی تا ارتفاع ۱۲۰ متر انجام شده است.
این کارشناس با اشاره به فعالیت مراکز تحقیقاتی و توسعه فناوری افزود: پژوهشگاه نیرو، پژوهشگاه مواد و انرژی و بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان در حوزه فتوولتائیک، بادی و زیستتوده فعال هستند و همکاری دانشگاه و صنعت نیز در حال شکلگیری است.
وی با بیان چالشهای اساسی این حوزه تصریح کرد: محدودیت در تولید مواد اولیه مانند نقاط کوانتومی و لایههای نازک پیشرفته، مقیاس تولید که اغلب در حد آزمایشگاهی یا نیمهصنعتی است، و هزینه تولید داخلی که در برخی موارد بالاتر از نمونههای وارداتی است، از جمله موانع محسوب میشوند. همچنین در نوآوری فناوریهای نسل جدید مانند پرومورفیک و پروسکایتی فاصله وجود دارد و زنجیره تأمین در برخی بخشها ناقص است.
هاشمیان سیاستهای حمایتی دولت را شامل معافیت مالیاتی، تعرفه تضمینی خرید برق، وام کم بهره و حمایت از شرکتهای دانشبنیان دانست و در مقایسه با کشورهای منطقه گفت: ایران در تحقیقات پیشرو است اما در تجاریسازی کند عمل میکند، در حالیکه ترکیه تولید انبوه دارد و عربستان و امارات بر جذب فناوریهای روز تمرکز کردهاند.
چشمانداز ۱۴۱۰؛ سناریوها و پیشبینیها
هاشمیان در پاسخ به پرسشی درباره آینده تجدیدپذیرها در ترکیب انرژی کشور تا سال ۱۴۱۰، سناریوهای مختلفی را ترسیم کرد.
وی سناریو خوشبینانه را اینگونه توضیح داد: در این سناریو سهم تجدیدپذیرها به ۲۵ تا ۳۰ درصد از کل ظرفیت نیروگاهی میرسد که معادل ۳۰ تا ۳۵ گیگاوات ظرفیت نصبشده و ۱۸ تا ۲۲ درصد سهم در تولید برق است.
هاشمیان سناریو میانهرو را نیز چنین تشریح کرد: ادامه روند فعلی با بهبود نسبی میتواند منجر به سهم ۱۵ تا ۲۰ درصدی در ظرفیت نیروگاهی (۲۰ تا ۲۵ گیگاوات) و ۱۲ تا ۱۵ درصد سهم در تولید برق شود.
این کارشناس انرژی افزود: در سناریو محافظهکارانه نیز شاهد سهم ۱۰ تا ۱۲ درصدی در ظرفیت (۱۲ تا ۱۵ گیگاوات) و ۸ تا ۱۰ درصد سهم در تولید برق خواهیم بود.
سهم فناوریها و محرکهای رشد
هاشمیان پیشبینی کرد: تا سال ۱۴۱۰، ظرفیت انرژی خورشیدی به ۱۵ تا ۲۰ گیگاوات میرسد که ۵۰ تا ۶۰ درصد از ترکیب تجدیدپذیرها را شامل میشود. انرژی بادی نیز با ظرفیت ۸ تا ۱۰ گیگاوات، ۲۵ تا ۳۰ درصد سهم خواهد داشت. سایر فناوریها شامل زیستتوده (۵۰۰ تا ۷۰۰ مگاوات)، زمینگرمایی (۳۰۰ تا ۵۰۰ مگاوات) و برقآبی کوچک (۱ تا ۱.۵ گیگاوات) خواهند بود.
وی محرکهای کلیدی رشد را افزایش تقاضای برق، کمآبی و کاهش ظرفیت نیروگاههای آبی، فرسودگی نیروگاههای حرارتی و تعهدات زیستمحیطی عنوان کرد و گفت: از عوامل خارجی نیز میتوان به تحریمها و انگیزه خوداتکایی، کاهش هزینه جهانی فناوری و فشار جهانی برای گذار انرژی اشاره کرد.
چالشها و فرصتهای پیش رو
مهرداد هاشمیان چالشهای پیش رو را ناپایداری شبکه و نیاز به ذخیرهساز، محدودیت انتقال، رقابت با انرژی ارزان فسیلی، نیاز به سرمایهگذاری کلان (۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار) و عدم قطعیت در تعرفههای خرید برشمرد.
وی در عین حال فرصتهای استراتژیک را نیز مورد اشاره قرار داد و گفت: توسعه کلاسترهای انرژی تجدیدپذیر در یزد، کرمان، خراسان و آذربایجان، همکاریهای بینالمللی با چین و اروپا، صادرات برق به همسایگان و توسعه فناوریهای هیدروژن سبز و ذخیرهسازها از فرصتهای مهم هستند.
پیشنیازها و پیامدهای تحقق اهداف
هاشمیان پیشنیازهای تحقق سناریو خوشبینانه را تصویب قانون جامع توسعه تجدیدپذیرها، ثبات در تعرفههای خرید تضمینی، حذف تدریجی یارانه حاملهای فسیلی و جذب سرمایه خصوصی دانست.
وی پیامدهای اقتصادی این تحول را ایجاد ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار شغل، صرفهجویی ارزی معادل ۱۰ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی و کاهش یارانه انرژی عنوان کرد و افزود: پیامدهای زیستمحیطی نیز شامل کاهش ۴۰ تا ۵۰ میلیون تن انتشار CO2، کمک به مدیریت آب و کاهش آلودگی هوا خواهد بود.
سهم تجدیدپذیرها در ظرفیت نیروگاهی
مهرداد هاشمیان در جمعبندی خود گفت: با فرض بهبود نسبی در روابط بینالمللی، ثبات سیاستهای داخلی و جذب سرمایه خصوصی، پیشبینی میشود سهم تجدیدپذیرها در ظرفیت نیروگاهی به ۱۸ تا ۲۲ درصد و در تولید برق به ۱۴ تا ۱۷ درصد برسد. ظرفیت کل نصبشده به ۲۲ تا ۲۶ گیگاوات خواهد رسید و سرمایهگذاری مورد نیاز حدود ۱۸ تا ۲۲ میلیارد دلار است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: ایران در سال ۱۴۱۰ احتمالاً به خودکفایی در تولید پنلهای خورشیدی خواهد رسید، در توربینهای بادی تا ۳ مگاوات خوداتکا میشود و به صادرکننده فناوری به کشورهای همسایه تبدیل خواهد شد؛ اما در فناوریهای پیشرفته ذخیرهساز و هیدروژن سبز هنوز وابسته به همکاریهای خارجی باقی خواهد ماند. تحقق این آینده نیازمند عزم ملی، ثبات سیاستی و همکاری بینالمللی هوشمندانه است.
نظر شما