به گزارش خبرنگار ایراسین، در اکوسیستم سنتی صنعت معدن و فولاد، همواره دیوار بلندی میان شرکت‌های بزرگ و سرمایه‌گذاران جسور وجود داشت. اما در سال‌های اخیر، پدیده‌ای نوین به نام «شتاب‌دهنده‌های تخصصی معدنی» در حال شکستن این دیوار و ایجاد پلی میان ایده‌های خام و نیازهای عملی صنعت است. این مراکز که اغلب با حمایت غول‌های فولاد و معدن کشور شکل گرفته‌اند، به عنوان آزمایشگاه‌های زنده‌ای عمل می‌کنند که در آن استارتاپ‌های خلاق، ایده‌های خود را با چالش‌های واقعی معادن و کارخانه‌ها آزمایش می‌کنند تا راهکارهای نوینی برای بهره‌وری، ایمنی و محیط‌زیست متولد شود.

بر اساس گزارش‌های منتشره در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، صنعت معدن و فولاد برای بقا در بازار رقابتی جهانی، دیگر نمی‌تواند صرفاً بر خرید تجهیزات و تکنولوژی‌های آماده تکیه کند. نیاز به راهکارهای بومی، سریع و کم‌هزینه برای حل مشکلاتی نظیر مصرف انرژی، مدیریت پسماند و ایمنی، شرکت‌های بزرگ را به سمت مدل «نوآوری باز» سوق داده است.

در این مدل، به جای اینکه شرکت‌ها تمام مشکلات را در واحدهای تحقیق و توسعه (R&D) خود حل کنند، مسابقه‌ای را برای استارتاپ‌ها و تیم‌های جوان باز می‌کنند تا بهترین راهکار را ارائه دهند. این رویکرد نه تنها هزینه‌های تحقیق و توسعه را کاهش می‌دهد، بلکه سرعت نوآوری را به شدت افزایش می‌دهد.

شتاب‌دهنده فولاد؛ الگویی موفق در دل صنعت

یکی از نمونه‌های برجسته و موفق در این حوزه، «شتاب‌دهنده فولاد» است که با حمایت و همکاری شرکت‌های بزرگ فولادی کشور مانند فولاد مبارکه راه‌اندازی شده است. این شتاب‌دهنده با تمرکز بر حل چالش‌های واقعی زنجیره فولاد، فراخوان‌هایی را برای جذب تیم‌های استارتاپی برگزار می‌کند.

بر اساس بررسی‌های میدانی، استارتاپ‌های مستقر در این شتاب‌دهنده در حوزه‌های متنوعی فعالیت می‌کنند؛ از طراحی نرم‌افزارهای هوشمند برای مدیریت انبار و لجستیک گرفته تا توسعه سنسورهای اینترنت اشیاء (IoT) برای پایش سلامت تجهیزات و ارائه راهکارهای نوین برای بازیابی ضایعات و کاهش مصرف انرژی در کوره‌ها.

استارتاپ‌های معدنی؛ از ایده تا بازار

گزارش‌های موفقیت آمیز متعددی از خروجی این شتاب‌دهنده‌ها منتشر شده است. برای نمونه، استارتاپ‌هایی که موفق شده‌اند با استفاده از هوش مصنوعی، میزان مصرف سوخت در کوره‌های قوس الکتریکی را بهینه کنند یا راهکارهایی برای جداسازی مواد مغذی از باطله‌های معدنی ارائه دهند که قبلاً به عنوان زباله تلقی می‌شدند.

این تیم‌های جوان با استفاده از امکانات آزمایشگاهی و داده‌های واقعی که در اختیارشان قرار می‌گیرد، محصول خود را در محیط واقعی (Pilot) تست می‌کنند و در صورت موفقیت، قراردادهای تجاری بزرگی با شرکت‌های مادر امضا می‌کنند. این چرخه، ضریب تبدیل ایده به محصول را به شدت افزایش داده است.

چالش‌ها و راهکارهای پیش رو

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر، کارشناسان اکوسیستم نوآوری معتقدند که فرهنگ‌سازی در صنایع سنتی همچنان یکی از چالش‌هاست. بسیاری از مدیران میانی هنوز به توانایی تیم‌های کوچک و جوان برای حل مشکلات کلان اعتماد کامل ندارند.

راهکار پیشنهادی کارشناسان، افزایش تعاملات میان دانشگاه، صنعت و نهادهای حمایتی است. برگزاری رویدادهای بزرگ (هکاتون‌ها) با موضوعات مشخص معدنی، ایجاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر (VC) تخصصی برای حوزه معدن و تسهیل فرآیندهای اداری قراردادهای برون‌سپاری، می‌تواند سرعت رشد این استارتاپ‌ها را دوچندان کند.

شتاب‌دهنده‌های معدنی در حال تبدیل شدن به قلب تپنده نوآوری در صنعت فولاد هستند. این مراکز با پرورش ایده‌های خام در آزمایشگاه صنعت، نه تنها مشکلات قدیمی را حل می‌کنند، بلکه نسل جدیدی از کارآفرینان را تربیت می‌کنند که آینده صنعت معدن ایران را تضمین خواهند کرد. حمایت مستمر از این اکوسیستم، کلید دستیابی به خودکفایی و رقابت‌پذیری در بازارهای جهانی است.