ایراسین

جابه‌جایی قدرت در بورس تهران:

نبض نقدینگی در دست کامودیتی‌ها

تابستان امسال با یک تغییر آرایش استراتژیک در بورس تهران آغاز شد. بررسی داده‌های آماری نشان می‌دهد در پایان تیرماه، صنعت فلزات اساسی با ثبت ارزش بازاری بالغ بر ۳,۲۲۴ همت، توانست عنوان بزرگ‌ترین صنعت بازار را از گروه محصولات شیمیایی برباید و به تنهایی ۲۲.۷۲ درصد از کل ارزش بازار را در اختیار بگیرد. اما این پیشتازی تنها یک رکورد آماری نبود؛ بلکه سنگ‌بنای روانی مستحکمی شد برای عبور از یک شوک بزرگ در مردادماه. توقف و بازگشایی پرالتهاب نماد «فولاد» پس از حوادث اخیر، آزمون مهمی برای این گروه بود. بازگشت سهم به مدار صعود و قفل شدن در سقف‌های قیمتی متوالی، ثابت کرد که تاب‌آوری بنیادی شرکت‌های لیدر و سرعت عمل در مدیریت بحران، اصلی‌ترین لنگرگاه‌های نقدینگی در روزهای پرنوسان اقتصاد هستند.

هشدار یک صندوق کوچک

توقف برداشت از یک صندوق ۱.۶ میلیارد دلاری، لرزه‌ای ۱۰۰ میلیارد دلاری بر صنعت سرمایه‌گذاری خصوصی انداخت؛ هشداری که نشان می‌دهد رؤیای جذب پس‌اندازهای خرد تا چه اندازه شکننده است. محدودیت نقدشوندگی، شفافیت ناکافی و ریسک دارایی‌ها، اعتماد سرمایه‌گذاران خرد را تهدید می‌کند. این اتفاق «قناری معدن» صنعت سرمایه‌گذاری خصوصی شد و هشدار داد که تحقق وعده دموکراتیک‌سازی بدون مدیریت دقیق ریسک و شفافیت کامل ممکن نیست.

سرمایه‌گذاری به سبک‌ میلیاردرها

۱۵ سال پیش، دو اقتصاددان دانشگاه ییل، با ایده‌ای جسورانه سرمایه‌گذاران را به چالش کشیدند: جوانان نه تنها باید در سهام سرمایه‌گذاری کنند، بلکه برای خرید آن وام بگیرند. امروز، با کارگزاری‌های آنلاین، نرخ بهره پایین و دسترسی آسان به بازارهای بین‌المللی،‌ میلیون‌ها سرمایه‌گذار جوان می‌توانند همان کاری را کنند که زمانی فقط‌ میلیاردرها قادر بودند. اما آیا این ماجراجویی ادامه خواهد یافت؟

بازسازی هوشمند

بحران‌ها همیشه به جهش صنعتی منجر نمی‌شوند؛ آنچه سرنوشت کشورها را تغییر می‌دهد، کیفیت بازسازی است. تجربه آلمان، ژاپن، کره جنوبی و اوکراین نشان می‌دهد بازسازی موفق فقط ترمیم خرابی‌ها نیست، بلکه فرصتی برای اصلاح نهادها، نوسازی فناوری، هدایت سرمایه، حفظ مهارت و ساختن اقتصادی تاب‌آورتر و رقابتی‌تر است.

بازیگر تازه

تحریم نفتی دونالد ترامپ، هرچند کوبا را در تاریکی فرو برده، اما همزمان خورشید را به بازیگر اصلی بدل کرده است. کمبود سوخت، خاموشی‌های طولانی و فلج‌شدن گردشگری، مردم را به سوی پنل‌های خورشیدی و باتری‌های چینی سوق داده است. جزیره‌ای که زمانی به نفت وارداتی وابسته بود، اکنون ناخواسته در میانه سریع‌ترین چرخش انرژی خود ایستاده است؛ گذاری پرهزینه، اما اجتناب‌ناپذیر.

ساخت آینده

چین در آستانه یک دوراهی اقتصادی قرار گرفته است: ادامه تکیه بر موتور سنتی رشد یعنی تولید و مهندسی، یا حرکت بیشتر به سوی اقتصاد خدمات. فشارهای خارجی، رقابت فناوری و کاهش تقاضای صنعتی، این انتخاب را پیچیده‌تر کرده‌اند. در حالی که دولت بر احیای صنعت تاکید می‌کند، ساختار اقتصاد و ترجیحات نیروی کار به سمت خدمات متمایل شده است.

سال گذار پاک

صنعت فولاد پس از سال‌ها پیشرفت کند در فناوری‌های پاک، بار دیگر نشانه‌هایی از شتاب در گذار از سوخت‌های فسیلی بروز داده است. کاهش واقع‌بینانه‌تر هزینه هیدروژن سبز و پروژه‌های پیشگام DRI در سوئد، عمان و استرالیا، به‌ویژه کارخانه‌هایی که از هیدروژن سبز یا ترکیبی از آن استفاده می‌کنند، نوید بازگشت شتاب به این مسیر را می‌دهند. سال ۲۰۲۶ می‌تواند نقطه عطفی باشد که انتخاب میان گاز و هیدروژن سبز مسیر آینده فولاد جهانی را تعیین می‌کند.

آتش دیجیتال

صنعت معدن جهان در آستانه یک تحول بنیادین است؛ بررسی «۱۰ ریسک و فرصت کسب‌وکار در معدن» شرکت EY نشان می‌دهد معدنکاران با استفاده از هوش مصنوعی، نوآوری در تامین مالی، همکاری با جوامع محلی و بازطراحی مدل‌های عملیاتی، در تلاش‌اند بهره‌وری را افزایش دهند و در برابر نوسان بازار و کاهش ذخایر مقاومت کنند.

استراتژی جهانی

چانگ این‌هوا، مدیرعامل گروه پوسکو، در آستانه سال نو ۲۰۲۶ تأکید کرد که صنعت فولاد و مواد انرژی در جهانی پرچالش با کاهش تقاضا، مازاد عرضه و الزام به کربن‌زدایی، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و اقدام ارزش‌آفرین است. او کارکنان را به تمرکز بر ایمنی، نوآوری، فناوری و رشد پایدار فراخواند و گفت که با بهره‌گیری از فرصت‌های نوآوری، سرمایه‌گذاری و بومی‌سازی، گروه می‌تواند موانع را پشت سر گذاشته و سال نو را به نقطه شروع فتح ارتفاعات جدید و دستیابی به تعالی جهانی تبدیل کند.

جهش از ویرانی

آینده اقتصاد اوکراین در زمان جنگ و پساجنگ بیش از هر چیز به احیای بخش‌های واقعی و صادراتی آن وابسته است: کشاورزی، فلزات، معدن، انرژی و زیرساخت. بازسازی موفق زمانی رخ می‌دهد که از کمک انسانی فراتر رود و به پروژه‌ای سرمایه‌پذیر برای نوسازی صنعتی، اصلاح حکمرانی، جذب سرمایه خصوصی و اتصال به زنجیره‌های بین‌المللی تبدیل شود.

نوسازی مزیت‌ها

بازسازی فولاد مبارکه نباید به بازگشت ساده خطوط آسیب‌دیده محدود شود. این توقف ناخواسته، فرصتی کم‌تکرار برای بازطراحی مسیر تولید، ارتقای فناوری، اصلاح سبد محصول و حرکت به‌سوی فولادهای با ارزش افزوده بالاتر است؛ فرصتی که اگر درست مدیریت شود، می‌تواند جایگاه رقابتی این صنعت را در بازار آینده تقویت کند.

چگونه پوسکو در سایه تهدید نظامی دائمی، زنجیره ارزش را بازآفرینی کرد؟

ققنوس پوهانگ

اگرچه پوسکو بعد از جنگ ساخته شد، اما مدل مدیریت بحران و توسعه سریع آن در محیطی با تهدید نظامی دائمی، بهترین الگو برای فولاد مبارکه است. تجربه این غول کره‌ای نشان می‌دهد بحران، اگر به بازسازی صرف محدود شود، تنها بازگشت به وضعیت پیشین را رقم می‌زند؛ اما زمانی که به نوسازی هم‌زمان فناوری، لجستیک و جایگاه در زنجیره ارزش تبدیل شود، به جهش صنعتی منجر می‌شود و ظرفیت رقابت‌پذیری را در سطحی کاملاً جدید بازتعریف می‌کند.

بازگشت یا نوسازی؟

بازسازی فولاد مبارکه، در سطحی فراتر از احیای یک کارخانه، آزمونی برای حکمرانی صنعتی ایران است. مسئله امروز، بازگرداندن ظرفیت ازدست‌رفته نیست؛ بلکه تبدیل یک شوک عملیاتی به فرصتی برای ارتقای تاب‌آوری، بهره‌وری و رقابت‌پذیری است. اگر فولاد مبارکه به‌عنوان یکی از ستون‌های زنجیره ارزش فولاد کشور تنها به وضعیت پیشین بازگردد، ریسک‌های گذشته نیز بازتولید خواهد شد؛ اما نوسازی راهبردی می‌تواند این بحران را به نقطه آغاز نسل جدیدی از صنعت‌ورزی در ایران تبدیل کند.

چرا بازگشت به نقطه پیش از بحران، برای فولادمبارکه کافی نیست؟

از بازسازی تا بازآفرینی

بحران‌ها بیش از آنکه دارایی‌های یک بنگاه را آشکار کنند، کیفیت تصمیم‌های آن را عیان می‌کنند. در دوران رونق، تقریباً همه سازمان‌ها می‌توانند رشد کنند؛ اما در دوران اختلال، تفاوت میان یک مجموعه معمولی و یک سازمان پیشرو آشکار می‌شود. تاریخ صنعت سرشار از نمونه‌هایی است که در آن بزرگ‌ترین جهش‌های فناورانه و مدیریتی نه در زمان وفور، بلکه در لحظاتی رخ داده‌اند که مدیران ناچار بودند میان احیای گذشته و بازآفرینی آینده یکی را انتخاب کنند. پرسش اصلی در چنین لحظاتی این نیست که چگونه می‌توان به نقطه پیش از بحران بازگشت؛ بلکه این است که چگونه می‌توان از دل بحران، سازمانی بهتر از گذشته ساخت. تفاوت میان این دو نگاه، همان فاصله میان «بازسازی» و «بازآفرینی» است.

غازهای وحشی

در الگوی کلاسیک توسعه، کشورها با ثروتمند شدن، صنایع ساده را به اقتصادهای فقیرتر واگذار می‌کردند. اما چین این قاعده را برهم زده است. این کشور همزمان که به قلب فناوری‌های پیشرفته نفوذ می‌کند، جایگاه خود را در صنایع سنتی نیز حفظ کرده است؛ تغییری که مسیر صنعتی‌شدن بسیاری از کشورهای در حال توسعه را با ابهام روبه‌رو کرده است.

پادشاهی سرخ

چرخش راهبردی عربستان از نفت به فلزات حیاتی، با امضای بیمه‌نامه ۸۰۰ میلیون دلاری میان Trafigura و Saudi EXIM Bank وارد فاز اجرایی شد. در شرایطی که قیمت مس از مرز ۱۳ هزار دلار عبور کرده، ریاض می‌کوشد با ابزار تامین مالی صادرات، جایگاه خود را در زنجیره جهانی مواد معدنی تثبیت کند و وزن غیرنفتی اقتصادش را افزایش دهد.

چرخش رو به بالا

پس از چند سال رکود نسبی، بازار جهانی کالاهای اساسی بار دیگر سیگنال‌های صعودی مخابره می‌کند؛ شاخص کالایی بلومبرگ به اوج دو ساله رسیده و جهش مس و گاز طبیعی آمریکا نگاه‌ها را به احتمال چرخش رشد اقتصادی در ۲۰۲۶ دوخته است. با این حال، غیبت نفت خام از این موج و نقش پررنگ صادرات LNG نشان می‌دهد داستان بیش از آنکه تقاضامحور باشد، ریشه در توازن جدید عرضه و تحولات ساختاری دارد.

جنگ فلزات حیاتی

تسلط فزاینده چین بر فلزات حیاتی، از عناصر نادر خاکی تا گالیوم و تنگستن، به پاشنه‌آشیل تازه غرب بدل شده است؛ اهرمی ژئوپلیتیک که می‌تواند از جنگ تجاری تا معادله تایوان را تحت تأثیر قرار دهد. اکنون آمریکا با بزرگ‌ترین مداخله چند دهه اخیر در بازار مواد معدنی، در پی شکستن این انحصار است؛ تلاشی پرهزینه که میان امنیت ملی و منطق بازار، بر لبه توازن حرکت می‌کند.

حلقه‌ مفقود انرژی

در جهانی که مصرف انرژی با سرعتی بی‌سابقه در حال افزایش است، رویکردهای سنتی برای افزایش تولید دیگر پاسخگو نیستند. «انعطاف‌پذیری انرژی» یا همان پاسخ‌گویی سمت تقاضا، مفهومی است که می‌تواند معادله عرضه و تقاضای انرژی را دگرگون کند. پژوهش تازه‌ای از دانشگاه دوک و گزارش جدید مجمع جهانی اقتصاد نشان می‌دهد که اگر کشورها به‌درستی از این ظرفیت استفاده کنند، نه ‌تنها امنیت انرژی بهبود می‌یابد، بلکه هزینه‌ها کاهش یافته و مسیر انتقال به انرژی‌های پاک نیز هموارتر می‌شود.

از حفاری تا هاب‌سازی

در شرایطی که هزینه اجرای پروژه‌های معدنی جدید رو به افزایش است، ادغام و تملیک به مهم‌ترین مسیر رشد شرکت‌های معدنی تبدیل شده؛ اما تنها معدودی از آن‌ها توان بهره‌برداری کامل از ارزش این معاملات را دارند. با محدودیت عرضه مواد معدنی حیاتی و پیچیده‌تر شدن ساخت معادن جدید، موج بعدی M&A بزرگ‌تر و تعیین‌کننده‌تر خواهد بود. برندگان آینده، شرکت‌هایی هستند که هم‌زمان در اکتشاف و تملیک عملکردی ممتاز داشته باشند.

توسعه در ۱۵ سال

در ویرانه‌های صنعتی پس‌ازشوروی، ژئواستیل با راهبرد «توسعه پایدار» قد کشید. این شرکت گرجستانی با عبور از چالش‌های کیفی و انسانی، اکنون با تلفیق فناوری «تغذیه مستقیم» و انرژی‌های پاک، پارادایم فولادسازی را بازتعریف کرده است. ژئواستیل روایت‌گر پیوند هوشمندانه میان بهره‌وری صنعتی و مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی است؛ مدلی که در آن رشدِ بلندمدت، پیش‌شرط رقابت در اقتصاد نوین فولاد محسوب می‌شود.

پوسکو چگونه از بحران جهانی، فرصتی برای رشد و رقابت‌پذیری می‌سازد؟

جراحی هوشمند

چانگ این‌هوا، مدیرعامل گروه پوسکو، در سخنرانی خود، سال ۲۰۲۶ را نقطه‌ای سرنوشت‌ساز برای این غول صنعتی توصیف می‌کند؛ سالی که تجارت جهانی زیر فشار حمایت‌گرایی، رقابت آمریکا و چین، افت تقاضا، مازاد عرضه و الزامات کربن‌زدایی، از مسیر پیشین خود خارج شده است. او در چنین فضایی، با تأکید بر ایمنی، فناوری، بومی‌سازی، سرمایه‌گذاری هدفمند و توسعه دارایی‌های انرژی، نقشه راه پوسکو را برای حفظ رشد پایدار و مزیت رقابتی ترسیم می‌کند؛ راهبردی که قرار است این گروه را نه فقط از بحران عبور دهد، بلکه جایگاهش را در نظم صنعتی جدید ارتقا بخشد.

فولاد میانمار؛ چراکشوری با ذخایر عظیم سنگ آهن واردکننده فولاد است؟

فیلی در گل

میانمار با منابع طبیعی فراوان و ذخایر سنگ‌آهن گسترده، ظرفیت بالقوه‌ای برای توسعه صنعت فولاد دارد، اما این مسیر پرچالش است. تاریخچه فولاد کشور آینه‌ای از استعمار، ملی‌سازی، رکود نظامی و احیای محدود با اتکا به سرمایه خارجی و تقاضای داخلی است. امروز، صنعت فولاد میانمار مانند «فیلی در گل» است؛ انرژی عظیم در درون دارد، اما محدودیت‌های انرژی، مالی، سیاسی و زیرساختی هر گام توسعه را دشوار می‌کند.