پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ در ساختار صنعت فولاد ایران، بهجز دو مجموعه متکی بر روش کوره بلند، بخش عمده تولید از مسیر کورههای قوس الکتریکی انجام میشود؛ فرایندی که الکترود گرافیتی در آن رکن اصلی و حیاتی تداوم تولید است. تا پیش از این، الگوی غالب در داخل کشور به واردات الکترود خام و انجام عملیات ماشینکاری محدود بود؛ الگویی که همچنان صنعت فولاد را در برابر نوسانات زنجیره تأمین جهانی و محدودیتهای تجاری آسیبپذیر نگه میداشت.
رویکرد شرکت نوین الکترود اردکان در بیستوسومین نمایشگاه ایران متافو، بر معرفی دستاوردی استوار بود که این معادله را تغییر داده است: تکمیل کامل زنجیره تولید الکترود گرافیتی در داخل کشور. این شرکت حدود یک سال است که تمامی مراحل تولید را از ابتدا تا محصول نهایی در سالنهای تولیدی خود اجرا میکند و از این منظر، به نخستین تولیدکننده داخلی با اختیار کامل دانش فنی این محصول تبدیل شده است.
دستاوردهای کمی ارائهشده در این نمایشگاه نشان میدهد که نوین الکترود اکنون با ظرفیت اسمی سالانه حدود ۳۰ هزار تن در مدار تولید قرار دارد و در گام توسعهای خود، دو برابر کردن این ظرفیت و رسیدن به ۶۰ هزار تن در سال را هدفگذاری کرده است؛ عددی که تحقق آن میتواند بیش از ۹۰ درصد نیاز کل کشور به الکترود گرافیتی را پوشش دهد و ضریب خوداتکایی صنعت فولاد را به سطحی راهبردی برساند.
نقشه راه «کربنکمپانی»
یکی از وجوه متمایز حضور نوین الکترود اردکان در متافو ۲۳، ترسیم چشماندازی فراتر از تولید تکمحصولی بود. این شرکت بر یک خلأ تاریخی در صنعت کشور انگشت گذاشته و آن هم توسعه نیافتگی متناسب فناوریهای مرتبط با حوزه کربن است. پاسخ نوین الکترود به این خلأ، حرکت به سمت مدل «کربنکمپانی» و الگوبرداری از بازیگران تراز اول جهانی نظیر SGL آلمان و Tokai ژاپن است. این راهبرد بر دو ستون اصلی استوار شده است:
- توسعه زیرساخت دانش و پژوهش: برنامهریزی برای راهاندازی مرکز تحقیقات کربن در کنار تقویت فعالیتهای آزمایشگاهی و کنترل کیفیت. هدف از ایجاد این مرکز، خروج فناوریهای کربنی از حالت مغفول و ایجاد پایگاه تخصصی برای توسعه دانش بومی در این حوزه است.
-
تنوعبخشی به سبد محصولات: نوین الکترود در حال حاضر الکترود گرافیتی با گرید UHP (فوقالعاده پرقدرت) را در سایزهای ۳۰۰ تا ۷۰۰ میلیمتر تولید میکند که پاسخگوی نیاز کورههای مدرن فولادسازی است. با این حال، در افق توسعه شرکت، ورود به تولید گرافیتهای ویژه و سایر محصولات مرتبط با زنجیره کربن در دستور کار قرار گرفته تا ارزش افزوده شرکت از سطح یک تأمینکننده صرفاً فولادی فراتر رود.
بومیسازی «کک سوزنی» با تکیه بر ظرفیت پالایشگاهی
تحلیل دقیق زنجیره تأمین الکترود گرافیتی نشان میدهد که دستیابی به فناوری تولید محصول نهایی، اگرچه گامی تعیینکننده است، اما تا زمانی که خوراک اولیه آن وارداتی باشد، ریسک زنجیره تأمین بهطور کامل حذف نخواهد شد. کک سوزنی بهعنوان ماده اولیه کلیدی در تولید الکترود گرافیتی، در حال حاضر بهطور کامل از خارج تأمین میشود.

نوین الکترود اردکان در تشریح برنامههای توسعهای خود در متافو ۲۳، حل این گلوگاه را بهعنوان محور دوم راهبرد خود مطرح کرد. ورود این شرکت به فاز بررسیهای فنی و امکانسنجی فناورانه برای تولید داخلی کک سوزنی، با تکیه بر دو مزیت واقعی دنبال میشود:
-
تجربه موفق بینالمللی: الگوی کشورهایی مانند چین که نشان میدهد دستیابی به فناوری تولید این ماده دستیافتنی است.
-
ظرفیتهای پالایشگاهی کشور: وجود زیرساختهای پالایشگاهی در ایران که میتواند بهعنوان پشتوانه تأمین بخشی از خوراک و مواد اولیه مورد نیاز در فرایند بومیسازی نقشآفرینی کند.
تضمین پایداری در زنجیره ارزش
اقدامات و برنامههای توسعهای شرکت نوین الکترود اردکان را نمیتوان صرفاً در مقیاس یک بنگاه مستقل تحلیل کرد؛ این مسیر دقیقاً در راستای اهداف کلان و راهبردهای بلندمدت گروه فولاد مبارکه قرار میگیرد. گروه فولاد مبارکه بهعنوان پیشران صنعت فولاد کشور، راهبرد خود را بر «تکمیل حلقههای مفقوده زنجیره ارزش»، «توسعه فناوریهای پیشرفته»، «کاهش وابستگی به واردات اقلام راهبردی» و «پایداری تولید» بنا نهاده است.
همافزایی عملکرد نوین الکترود با این اهداف کلان در سه محور کلیدی قابل ارزیابی است:

حرکت نوین الکترود اردکان از یک تولیدکننده الکترود گرافیتی به یک مجموعه دانشبنیان در حوزه کربن، حلقه حیاتی تأمین مواد مصرفی استراتژیک را در زیستبوم گروه فولاد مبارکه مستحکم میکند. تداوم این مسیر، بهویژه در صورت موفقیت در بومیسازی کک سوزنی و رسیدن به ظرفیت ۶۰ هزار تن، نهتنها خروج ارز از صنعت فولاد کشور را بهشکل معناداری کاهش میدهد، بلکه ایران را در یکی از پیچیدهترین فناوریهای متالورژیک و کربنی جهان به جایگاه خوداتکایی و توان رقابتی نزدیکتر میسازد.
نظر شما