پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین؛ هیثم الغیص، دبیرکل سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، با تأکید بر ضرورت استفاده از تمامی منابع انرژی در دهه‌های آینده، معتقد است تمرکز صرف بر برق و نادیده گرفتن نقش سایر حامل‌های انرژی، تصویر کاملی از آینده نظام انرژی جهان ارائه نمی‌دهد. به گفته وی، گسترش برقی‌سازی نه‌تنها وابستگی به نفت را از بین نمی‌برد، بلکه به دلیل نیاز به تجهیزات، زیرساخت‌ها و مواد پتروشیمیایی، می‌تواند تقاضا برای محصولات نفت‌پایه را نیز افزایش دهد.
الغیص در مقاله‌ای که ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ و در آستانه کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل (COP31) منتشر کرده، با تشریح چهار واقعیت کمتر مورد توجه در فرآیند برقی‌سازی، بر ضرورت عبور از مفهوم «عصر برق» (Age of Electricity) و پذیرش واقعیت «عصر همه انرژی‌ها» (Age of All Energies) تأکید کرده است.
برقی‌سازی؛ نیازمند تجهیزات بیشتر
نخستین محور استدلال دبیرکل اوپک، نیاز گسترده برقی‌سازی به تجهیزات و سخت‌افزارهای جدید است. توسعه استفاده از برق در خانه‌ها، ادارات، خودروها و شهرها مستلزم تولید و نصب حجم قابل‌توجهی از تجهیزات الکتریکی است؛ تجهیزاتی که تولید و انتقال آنها به زنجیره‌های تأمین بین‌المللی وابسته است.
در این زنجیره‌ها، مواد اولیه و قطعات بارها میان کشورهای مختلف جابه‌جا می‌شوند و بخش عمده حمل‌ونقل آنها همچنان با استفاده از سوخت‌های نفتی انجام می‌شود. همچنین گسترش تجهیزات برقی به افزایش مصرف کابل، شارژر، آداپتور و منابع تغذیه نیاز دارد. خودروهای برقی نیز به کابل‌های سنگین و شبکه‌های گسترده سیم‌کشی وابسته‌اند.
افزایش تقاضای محصولات پتروشیمی
دومین نکته، وابستگی فناوری‌های برقی به محصولات مشتق‌شده از نفت، به‌ویژه پلاستیک‌ها و پلیمرهاست. عایق و روکش کابل‌ها، بدنه شارژرها، محفظه تجهیزات الکتریکی و بسته‌بندی محصولات، همگی به مواد پلیمری نیاز دارند.
الغیص با اشاره به میزان مصرف این مواد در فناوری‌های جدید می‌گوید یک خودروی برقی متوسط احتمالاً حدود ۴۵ درصد پلاستیک و کامپوزیت‌های پلیمری بیشتری نسبت به یک خودروی بنزینی یا دیزلی هم‌اندازه مصرف می‌کند.
وی معتقد است نیازهای پتروشیمیایی ناشی از برقی‌سازی در مباحث گذار انرژی به‌اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته‌اند؛ موضوعی که به گفته او در گزارش ویژه آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) درباره برقی‌سازی نیز بازتاب محدودی داشته است.
دبیرکل اوپک همچنین یادآور شده است که توسعه خودروهای برقی با چالش‌هایی مانند دسترسی به مواد معدنی حیاتی، ظرفیت زیرساخت‌های شارژ عمومی، یارانه‌های دولتی و شرایط بازار برای تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان مواجه است.
وابستگی شبکه برق به محصولات نفتی
سومین محور مقاله به نقش محصولات نفت‌پایه در توسعه و نگهداری شبکه‌های برق مربوط می‌شود. به گفته الغیص، کابل‌ها، خطوط انتقال، دکل‌ها، ترانسفورماتورها، پست‌های برق و سامانه‌های کنترلی در فرآیند تولید، نصب و بهره‌برداری به مواد مشتق‌شده از نفت وابسته هستند.
همچنین گسترش کابل‌های زیردریایی فشارقوی برای اتصال شبکه‌های برق و انتقال انرژی میان مناطق مختلف، تقاضا برای پلاستیک‌های تخصصی و پلیمرهای مورد استفاده در عایق‌سازی و حفاظت این تجهیزات را افزایش خواهد داد.
انرژی‌های تجدیدپذیر هم به نفت وابسته‌اند
چهارمین نکته مورد تأکید دبیرکل اوپک، نقش محصولات نفت‌پایه در زنجیره تولید انرژی‌های تجدیدپذیر است. بر اساس ارقام ارائه‌شده در مقاله، به‌طور متوسط حدود ۱۵ درصد وزن یک توربین بادی از مواد مشتق‌شده از نفت، از جمله فایبرگلاس، رزین و پلاستیک تشکیل شده است. همچنین حدود ۱۰ درصد وزن یک پنل خورشیدی سیلیکونی متداول را مواد پلاستیکی تشکیل می‌دهند.
از این منظر، محصولات نفتی در مراحل مختلف زنجیره ارزش انرژی‌های تجدیدپذیر، از تولید تجهیزات و ساخت تأسیسات تا حمل‌ونقل و نصب آنها، نقش قابل‌توجهی دارند.
تأکید اوپک بر هم‌افزایی منابع انرژی
الغیص در جمع‌بندی مقاله خود تأکید می‌کند که رشد یک منبع انرژی لزوماً به معنای کاهش مصرف سایر منابع نیست و نمی‌توان منابع انرژی را در قالب رقابتی با حاصل جمع صفر تعریف کرد. به اعتقاد وی، تمامی منابع انرژی در زنجیره‌های به‌هم‌پیوسته فعالیت می‌کنند و برای پاسخ‌گویی به رشد تقاضای جهانی، مقابله با فقر انرژی و تأمین امنیت انرژی به حضور هم‌زمان آنها نیاز است.
دبیرکل اوپک با تأکید بر اینکه میلیاردها نفر در جهان همچنان با فقر انرژی مواجه هستند، معتقد است سیاست‌گذاری‌های آینده باید به‌جای تمرکز بر برتری یک منبع خاص، وابستگی متقابل منابع انرژی را در نظر بگیرند.
وی در پایان ضمن اعلام حمایت اوپک از ریاست COP31، ابراز امیدواری کرده است که مفهوم «عصر همه انرژی‌ها» در مذاکرات اقلیمی پیش‌رو مورد توجه قرار گیرد و نقش تمامی منابع انرژی در تأمین نیازهای آینده جهان به رسمیت شناخته شود.
این مقاله نخستین بار در ۹ نوامبر ۲۰۲۶ در خبرگزاری آنادولو منتشر شده است.
نظر شما