پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین؛ اروپا در آستانه ورود به فصل زمستان و افزایش تقاضای گرمایشی، با پایین‌ترین سطح ذخایر گاز طبیعی خود در بیش از یک دهه گذشته روبه‌رو است؛ وضعیتی که می‌تواند شرایط محدودیت عرضه در بازارهای جهانی گاز را تا بخش قابل‌توجهی از سال ۲۰۲۷ ادامه دهد.

به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، گزارش جدید «بررسی امنیت جهانی گاز ۲۰۲۶» تغییرات ساختاری یک دهه اخیر در بازارهای جهانی گاز و تأثیر آن بر توانایی کشورهای واردکننده برای مقابله با شوک عرضه ناشی از درگیری‌های کنونی در خاورمیانه را بررسی می‌کند.

این گزارش نشان می‌دهد بازار جهانی گاز از زمان انتشار نخستین نسخه «بررسی امنیت گاز» در سال ۲۰۱۶، دستخوش تحولات قابل‌توجهی شده است. در این مدت، بازارها انعطاف‌پذیرتر، نقدشونده‌تر و به‌هم‌پیوسته‌تر شده‌اند، اما در عین حال پیچیدگی بیشتری نیز پیدا کرده‌اند.

انعطاف‌پذیری بازار در برابر شوک عرضه

گسترش معاملات نقدی و افزایش سهم قراردادهای گاز طبیعی مایع (LNG) با قابلیت تغییر مقصد، ارتباط میان بازارهای منطقه‌ای را تقویت کرده و امکان مقابله با اختلالات عرضه را افزایش داده است.

با وجود این تحولات، توقف عملی جریان محموله‌های LNG از تنگه هرمز، فشار قابل‌توجهی بر بازار جهانی وارد کرده است. این وضعیت که از مارس تا اکتبر سال جاری میلادی، میزان بارگیری محموله‌های گاز از قطر و امارات متحده عربی را بیش از ۶۰ میلیارد مترمکعب کاهش داده، قیمت گاز در بازارهای آسیا و اروپا را به بالاترین سطح از زمان بحران عرضه گاز در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ رسانده است.

افت عرضه جهانی LNG و کاهش تقاضای گاز

گزارش بررسی امنیت جهانی گاز ۲۰۲۶ که تازه‌ترین تحلیل فصلی بازار گاز و پیش‌بینی‌های به‌روزشده آژانس بین‌المللی انرژی برای کوتاه‌مدت را نیز در بر می‌گیرد، پیش‌بینی می‌کند عرضه جهانی گاز طبیعی مایع در سال ۲۰۲۶ حدود ۳ درصد، معادل نزدیک به ۲۰ میلیارد مترمکعب، کاهش یابد.

بر اساس این گزارش، تقاضای جهانی گاز نیز با افتی حدود ۱.۵ درصدی، معادل نزدیک به ۶۵ میلیارد مترمکعب، مواجه خواهد شد. کاهش تقاضا عمدتاً ناشی از افت مصرف در خاورمیانه، کاهش مصرف گاز در بخش صنعت اروپا و جایگزینی گاز با زغال‌سنگ در بخش تولید برق بسیاری از کشورهای آسیایی خواهد بود.

ذخایر پایین اروپا و افزایش وابستگی به LNG

در اتحادیه اروپا، تأسیسات ذخیره‌سازی گاز در آستانه فصل گرمایش ۲۰۲۶-۲۰۲۷ با پایین‌ترین سطح موجودی از سال ۲۰۱۳ وارد این دوره می‌شوند. این وضعیت وابستگی اروپا به عرضه جهانی LNG برای تأمین تقاضای فصلی، به‌ویژه در دوره‌های اوج مصرف، را افزایش می‌دهد.

در نتیجه، اگر زمستان پیش‌رو سردتر از حد انتظار باشد یا اختلالات فنی و دیگر مشکلات عرضه رخ دهد، اروپا بیش از گذشته در معرض محدودیت‌های تأمین گاز قرار خواهد گرفت.

بر اساس ارزیابی آژانس بین‌المللی انرژی، پایین بودن ذخایر گاز اروپا در کنار ظرفیت محدود ذخیره‌سازی در کشورهای واردکننده LNG در آسیا و آمریکای جنوبی، می‌تواند طی ماه‌های آینده رقابت بر سر تعداد محدودی از محموله‌های انعطاف‌پذیر LNG را تشدید کند و به افزایش قیمت‌های نقدی بینجامد؛ به‌ویژه در دوره‌هایی که تقاضا در سطح بالایی قرار دارد.

از سوی دیگر، پایین بودن ذخایر اروپا می‌تواند نیاز این منطقه به تزریق گاز برای جبران کسری ذخایر در طول تابستان ۲۰۲۷ را به میزان قابل‌توجهی افزایش دهد. این روند ممکن است محدودیت عرضه در بازار جهانی گاز را تا بخش قابل‌توجهی از سال آینده میلادی تداوم بخشد.

ضرورت تقویت همکاری‌های بین‌المللی

یافته‌های گزارش آژانس بین‌المللی انرژی بر اهمیت تقویت همکاری‌های بین‌المللی در زمینه امنیت عرضه گاز تأکید دارد؛ ضرورتی که حتی با افزایش انعطاف‌پذیری بازارهای جهانی همچنان پابرجاست.

آژانس بین‌المللی انرژی طی یک دهه گذشته فعالیت‌های خود را در این حوزه گسترش داده است تا به کشورهای عضو کمک کند آمادگی بیشتری برای مقابله با بحران‌های احتمالی عرضه داشته باشند؛ به‌ویژه در شرایطی که پیچیدگی‌های ژئوپلیتیکی و بازارهای جهانی رو به افزایش است.