پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین؛ با افزایش ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر و ضرورت مدیریت نوسانات تولید برق، سامانه‌های ذخیره‌ساز انرژی به یکی از ابزارهای مهم برای مدیریت شبکه تبدیل شده‌اند. این سامانه‌ها می‌توانند با ذخیره برق در زمان‌های مناسب و تزریق آن در ساعات مورد نیاز، علاوه بر کمک به پایداری شبکه، امکان مدیریت بار و جابه‌جایی زمانی مصرف و تولید برق را فراهم کنند.

با این حال، توسعه ذخیره‌سازها تنها به فراهم شدن زیرساخت‌های فنی و ضوابط اتصال به شبکه محدود نمی‌شود و تداوم سرمایه‌گذاری در این حوزه به شکل‌گیری یک مدل اقتصادی مشخص نیز نیاز دارد. در واقع، تا زمانی که سرمایه‌گذار نتواند از ظرفیت ذخیره‌سازی خود در بازار برق ارزش اقتصادی ایجاد کند، توسعه این سامانه‌ها با محدودیت‌هایی روبه‌رو خواهد بود.

یکی از سازوکارهای متداول در بازارهای برق جهان برای ایجاد این ارزش اقتصادی، «آربیتراژ انرژی» است؛ سازوکاری که بر پایه تفاوت قیمت برق در ساعات مختلف عمل می‌کند و به ذخیره‌ساز اجازه می‌دهد انرژی را در زمان مناسب ذخیره و در ساعاتی که ارزش اقتصادی بیشتری دارد، به شبکه عرضه کند. چنین سازوکاری می‌تواند بخشی از هزینه سرمایه‌گذاری در ذخیره‌سازها را از محل درآمد عملیاتی این سامانه‌ها جبران کرده و جذابیت اقتصادی پروژه‌ها را برای بخش خصوصی افزایش دهد.

آربیتراژ؛ کلید اقتصاد ذخیره‌سازها

در همین راستا، توسعه سامانه‌های ذخیره‌ساز انرژی نیازمند ایجاد مشوق‌های اقتصادی است. در حال حاضر، به جز ضوابط اتصال به شبکه، محرک اقتصادی کافی برای تشویق سرمایه‌گذاران به ورود به این حوزه وجود ندارد.

لازم است وزارت نیرو با طراحی سازوکارهای اقتصادی مناسب، شرایطی را فراهم کند که سرمایه‌گذاری در سامانه‌های ذخیره‌ساز برای بخش خصوصی جذاب شود و بخشی از بار شبکه از این طریق مدیریت شود.این موضوع با همکاری شرکت توانیر، پژوهشگاه نیرو و مجموعه‌های دانشگاهی در حال بررسی است تا سیاست‌گذاری مناسب و مشوق‌های مالی لازم برای اقتصادی شدن پروژه‌های ذخیره‌سازی طراحی شود.

در این میان، «آربیتراژ انرژی» یکی از روش‌های متداول در جهان برای ایجاد محرک اقتصادی در این حوزه است. در این روش، برق می‌تواند به صورت ساعتی در بازار عرضه شود و ذخیره‌سازها با قابلیت جابه‌جایی زمانی انرژی، برق ذخیره‌شده را در ساعات دارای جذابیت اقتصادی بیشتر به شبکه تزریق کنند.

در صورت فراهم شدن سازوکار آربیتراژ انرژی در کشور، می‌توان اقتصاد سامانه‌های ذخیره‌ساز را بهبود داد و زمینه را برای افزایش سرمایه‌گذاری در این بخش فراهم کرد.همچنین، سامانه‌های ذخیره‌ساز در مقیاس‌های مختلف نیروگاهی، صنعتی، اداری، بیمارستانی و خانگی قابل استفاده هستند و اضافه شدن این ظرفیت‌ها به شبکه می‌تواند حتی برای یک تا دو ساعت بخشی از بار شبکه را کاهش دهد.

*مجری طرح ذخیره‌سازهای انرژی ساتبا