پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین؛ گذار جهانی به سمت انرژی‌های پاک تنها به افزایش ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی و بادی محدود نمی‌شود؛ توسعه این منابع به شبکه‌های انتقال گسترده، سامانه‌های ذخیره‌سازی و زیرساخت‌هایی نیاز دارد که بتوانند برق تولیدشده در مناطق برخوردار از منابع تجدیدپذیر را به مراکز بزرگ مصرف منتقل کنند. پروژه استرالیا ـ آسیا PowerLink نمونه‌ای از این تحول است؛ طرحی که قرار است انرژی خورشیدی شمال استرالیا را از طریق یک سامانه انتقال پنج‌هزار کیلومتری به سنگاپور منتقل کند و در این میان، نقش فولاد را در زیرساخت‌های انرژی پاک برجسته سازد.

بر اساس گزارش انجمن جهانی فولاد، تقاضای انرژی در جنوب شرق آسیا تا سال ۲۰۴۰ حدود ۶۰ درصد افزایش خواهد یافت. رشد تقاضا، نیاز به برق تجدیدپذیر را به‌ویژه در اقتصادهای صنعتی مانند سنگاپور افزایش داده است؛ کشوری که حدود ۹۵ درصد برق خود را از گاز تأمین می‌کند و افزایش پایداری و امنیت سیستم انرژی را برای حفظ رقابت‌پذیری اقتصادی خود دنبال می‌کند.

در مقابل، استرالیا از نظر منابع خورشیدی سرانه در رتبه دوم جهان قرار دارد. همین برخورداری از منابع گسترده خورشیدی در کنار نیاز فزاینده کشورهای منطقه به برق، زمینه اجرای پروژه PowerLink را فراهم کرده است؛ طرحی که قرار است انرژی تجدیدپذیر تولیدشده در استرالیا را به یکی از مراکز بزرگ مصرف برق در جنوب شرق آسیا منتقل کند.

خورشید استرالیا در مسیر سنگاپور

در منطقه خشک قلمرو شمالی استرالیا، Powell Creek که یکی از نقاط تاریخی مسیر ارتباطی تلگراف این کشور است، بار دیگر به نقطه اتصال تبدیل خواهد شد؛ این بار نه برای انتقال پیام، بلکه برای انتقال انرژی. این منطقه یکی از نقاط مسیر حدود ۳ هزار کیلومتر سیم تلگراف زمینی بود که در دهه ۱۸۷۰ ساخته شد و استرالیا را به شبکه ارتباطی جهان متصل کرد.

اکنون در همین منطقه و در زمینی به مساحت ۱۲ هزار هکتار، مجموعه‌ای خورشیدی و سامانه ذخیره‌سازی احداث خواهد شد. طبق گزارش Worldsteel، این مجموعه به‌عنوان بزرگ‌ترین مزرعه خورشیدی و تأسیسات ذخیره‌سازی باتری جهان معرفی شده است. سطح هموار زمین، شرایط مناسبی برای نصب پنل‌های خورشیدی ایجاد می‌کند و نزدیکی به مسیر اصلی راه‌آهن نیز دسترسی به سایت برای انتقال تجهیزات و نیروی انسانی در مقیاس بزرگ را تسهیل خواهد کرد.

پس از تکمیل، AAPowerLink قرار است حدود ۱۵ درصد برق مورد نیاز سنگاپور را تأمین کند و سالانه از انتشار ۸.۶ میلیون تن دی‌اکسیدکربن جلوگیری کند. بر اساس برنامه اعلام‌شده در گزارش Worldsteel، ساخت این پروژه در سال ۲۰۲۳ آغاز می‌شود و نخستین انتقال انرژی خورشیدی به سنگاپور در سال ۲۰۲۷ پیش‌بینی شده است.

ظرفیت نیروگاه خورشیدی این مجموعه تا ۲۰ گیگاوات خواهد بود و سامانه باتری آن نیز ظرفیتی معادل ۳۶ تا ۴۲ گیگاوات‌ساعت خواهد داشت. در این بخش نیز فولاد نقش مهمی دارد؛ پنل‌های خورشیدی روی پایه‌های فولادی نصب می‌شوند و فولاد و فولاد زنگ‌نزن در تجهیزاتی مانند پمپ‌ها، مخازن و مبدل‌های حرارتی مورد استفاده قرار خواهند گرفت.

۵ هزار کیلومتر مسیر انتقال برق

برای اتصال مجموعه خورشیدی استرالیا به سنگاپور، یک سامانه انتقال جریان مستقیم فشارقوی یا HVDC به طول حدود ۵ هزار کیلومتر احداث خواهد شد. از این مسیر، حدود ۸۰۰ کیلومتر خط هوایی خواهد بود که در امتداد مسیر ریلی تا Livingstone، نزدیک داروین، ادامه می‌یابد. در نزدیکی ساحل نیز یک سامانه باتری در مقیاس بزرگ مستقر خواهد شد.

پس از آن، حدود ۴۲۰۰ کیلومتر کابل زیردریایی تا Murrumujuk در شبه‌جزیره Gunn Point امتداد خواهد یافت. طبق گزارش Worldsteel، این بخش برای انتقال حدود ۳.۲ گیگاوات برق در نظر گرفته شده است. در Murrumujuk نیز یک ایستگاه مبدل و تأسیسات باتری در زمینی به مساحت ۵۵ هکتار قرار می‌گیرد تا برق منتقل‌شده را دریافت و به سمت سنگاپور ارسال کند.

کابل‌های زیردریایی HVDC از هادی‌های مسی تشکیل می‌شوند که با لایه‌هایی از جمله آلیاژ سرب و روکش پلی‌اتیلن پوشانده شده‌اند. برای محافظت از اجزای رسانا در برابر شرایط سخت نصب و بهره‌برداری در زیر آب، این کابل‌ها با سیم فولادی گالوانیزه مسلح می‌شوند. این ساختار امکان استفاده از کابل‌های طولانی را در شرایط دشوار محیط زیر دریا فراهم می‌کند.

انرژی پاک؛ پیوند تازه صنعت و انرژی

اهمیت PowerLink تنها به تولید برق خورشیدی یا طول مسیر انتقال آن محدود نمی‌شود. این پروژه نشان می‌دهد که توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در مقیاس بزرگ، به مجموعه‌ای از زیرساخت‌های تولید، ذخیره‌سازی و انتقال نیاز دارد؛ زیرساخت‌هایی که فولاد در بخش‌های مختلف آنها حضور دارد.

از این منظر، تجربه استرالیا و سنگاپور می‌تواند نمونه‌ای قابل توجه برای بررسی رابطه میان تولیدکنندگان انرژی تجدیدپذیر و صنایع بزرگ باشد. صنایعی که استمرار تولید آنها به جریان پایدار انرژی وابسته است، می‌توانند در کنار مصرف برق، در توسعه ظرفیت‌های خورشیدی و زیرساخت‌های مرتبط با آن نیز مشارکت داشته باشند. در چنین مدلی، تولید انرژی خورشیدی صرفاً یک فعالیت مستقل در بخش انرژی نیست، بلکه می‌تواند به بخشی از زنجیره تأمین پایدار انرژی صنایع بزرگ تبدیل شود.

این تعامل می‌تواند برای هر دو طرف مزیت ایجاد کند؛ تولیدکنندگان انرژی تجدیدپذیر به بازار مصرف پایدار دسترسی پیدا می‌کنند و صنایع بزرگ نیز امکان می‌یابند بخشی از نیاز انرژی خود را از منابع متنوع‌تر و پاک‌تر تأمین کنند. در نتیجه، رابطه صنعت و انرژی می‌تواند از یک رابطه صرفاً مصرفی فراتر رود و به همکاری متقابل برای توسعه ظرفیت تولید برق، کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و افزایش تاب‌آوری زنجیره تولید تبدیل شود.

در این میان، صنعت فولاد جایگاه ویژه‌ای دارد؛ صنعتی که از یک سو برای حفظ تولید به جریان پایدار انرژی نیازمند است و از سوی دیگر، در ساخت بخش مهمی از زیرساخت‌های انرژی پاک، از سازه‌های نیروگاه‌های خورشیدی تا تجهیزات انتقال و ذخیره‌سازی، حضور دارد. تجربه PowerLink نشان می‌دهد که در مسیر گذار انرژی، رابطه میان فولاد، صنایع بزرگ و انرژی خورشیدی می‌تواند از یک وابستگی ساده به انرژی، به همکاری متقابل برای توسعه زیرساخت‌های پایدار انرژی تبدیل شود.