پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ یک مقام ارشد آمریکایی روز چهارشنبه اعلام کرد که ایالات متحده به کنیا برای توسعه صنعت فرآوری مواد معدنی حیاتی (Critical Minerals) کمک خواهد کرد؛ اقدامی که در شرایط تشدید رقابت میان واشنگتن و پکن بر سر دسترسی به منابع استراتژیک معدنی، اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
کنیا در حال بررسی پیشنهادهای شرکتها برای توسعه ذخیره معدنی مریما هیل (Mrima Hill) در منطقه ساحلی این کشور است؛ ذخیرهای که برآورد میشود حاوی دهها میلیارد دلار عناصر نادر خاکی (Rare Earth Elements) و همچنین نیوبیوم (Niobium) باشد. نیوبیوم یکی از فلزات راهبردی مورد استفاده در صنایع هوافضا به شمار میرود.
آمریکا: مواد معدنی حیاتی در اولویت دولت ترامپ است
فرانک گارسیا (Frank Garcia)، معاون وزیر امور خارجه آمریکا در امور آفریقا، در نشست گروه تجاری اتاق بازرگانی آمریکا در کنیا (American Chamber of Commerce) گفت مواد معدنی حیاتی در زمره اولویتهای اصلی دولت دونالد ترامپ و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، قرار دارد. او تأکید کرد: «ما آمادهایم با کنیا همکاری کنیم تا این کشور به یک رهبر منطقهای در این حوزه تبدیل شود.»
گارسیا افزود: «ما آمادهایم به شما کمک کنیم تا بخش معدن خود را بهگونهای توسعه دهید که شفاف باشد، کسبوکارهای معتبر را جذب کند، به جوامع محلی احترام بگذارد و به تأمین امنیت زنجیرههای تأمین جهانی کمک کند.»
این موضعگیری در حالی مطرح شده است که آمریکا در سالهای اخیر تلاش کرده وابستگی خود به چین در زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی و بهویژه عناصر نادر خاکی را کاهش دهد.
حمایت واشنگتن از پروژههای عناصر نادر خاکی آفریقا
شرکت مالی توسعه بینالمللی آمریکا (U.S. International Development Finance Corporation) از مجموعهای از پروژههای عناصر نادر خاکی در آفریقا حمایت میکند. واشنگتن با تقویت این پروژهها به دنبال کاهش وابستگی به چین است؛ کشوری که همچنان بر بخش عمده زنجیره جهانی تأمین عناصر نادر خاکی تسلط دارد و طی سالهای اخیر کنترلهای صادراتی خود بر برخی از این مواد را افزایش داده است.
گارسیا با اشاره به اهمیت همکاریهای معدنی میان آمریکا و کشورهای آفریقایی گفت: «اگر در زمینه عناصر نادر خاکی، انرژی و ساختن آمریکایی قدرتمندتر جدی هستیم، باید این کار را با مشارکت دیگران انجام دهیم، نه بهتنهایی.»
این رویکرد نشان میدهد واشنگتن توسعه منابع معدنی آفریقا را صرفاً بهعنوان موضوعی اقتصادی دنبال نمیکند، بلکه آن را بخشی از راهبرد گستردهتر خود برای بازآرایی زنجیرههای تأمین مواد اولیه استراتژیک و کاهش ریسکهای ناشی از تمرکز این زنجیرهها در چین میداند.
کنیا به دنبال فرآوری داخلی مواد معدنی است
ویلیام روتو (William Ruto)، رئیسجمهوری کنیا، از حمایت آمریکا استقبال کرد و گفت فرآوری داخلی مواد معدنی میتواند به دولت این کشور در ایجاد فرصتهای شغلی کمک کند. روتو در همان نشست اظهار کرد: «در حوزه مواد معدنی حیاتی، ما در حال تسریع اکتشاف و توسعه مسئولانه عناصر نادر خاکی، تیتانیوم، گرافیت، لیتیوم، نیوبیوم و دیگر منابع راهبردی هستیم.»
تأکید دولت کنیا بر فرآوری داخلی، بخشی از سیاست این کشور برای افزایش ارزش افزوده حاصل از استخراج منابع معدنی است. در این مدل، هدف صرفاً استخراج و صادرات ماده خام نیست، بلکه بخشی از فرآیند فرآوری و ایجاد ارزش در داخل کشور تولیدکننده انجام میشود.
رقابت شرکتهای آمریکایی برای توسعه مریما هیل
شرکت آمریکایی Critical Metals Corp و شرکت استرالیایی RareX در ماه ژوئیه اعلام کردند که در فهرست نهایی رقابت برای دریافت حقوق توسعه ذخیره مریما هیل قرار گرفتهاند. با این حال، دولت کنیا تاکنون بهصورت رسمی فهرست شرکتهای راهیافته به مرحله نهایی را منتشر نکرده است.
هری کیمتای (Harry Kimtai)، دبیر اصلی وزارتخانه دولتی معدن کنیا، در این نشست اعلام کرد که در مجموع شش شرکت در این فهرست قرار دارند که دو مورد از آنها آمریکایی هستند.
مریما هیل از مهمترین پروژههای معدنی کنیا محسوب میشود و وجود ذخایر قابلتوجه عناصر نادر خاکی و نیوبیوم، این پروژه را به یکی از نقاط مورد توجه سرمایهگذاران بینالمللی در رقابت بر سر مواد معدنی راهبردی تبدیل کرده است.
واشنگتن مدل استخراج صرف و صادرات خام را نمیپذیرد
کریس کولاکوندیس (Chris Kulukundis)، معاون موقت دستیار وزیر امور خارجه آمریکا در امور آفریقای جنوبی و مواد معدنی حیاتی، گفت آمریکا و کنیا درباره نحوه مناسب توسعه بخش معدن به توافق رسیدهاند.
او اظهار کرد: «فرآیند مناقصه مریما هیل به شکلی شفاف در حال پیشرفت است. ما دو کنسرسیوم آمریکایی داریم که معتقدیم در صورت موفقیت در رقابت و انتخاب شدن، قادر خواهند بود این پروژه را به شیوه صحیح توسعه دهند.»
روتو نیز در ماه ژوئن به خبرگزاری رویترز گفته بود که کنیا و آمریکا به نهایی کردن یک توافق درباره مواد معدنی حیاتی نزدیک شدهاند. با این حال، هیچیک از دو طرف روز چهارشنبه اطلاعات جدیدی درباره وضعیت این توافق ارائه نکردند.
تأکید آمریکا بر ارزشآفرینی در کشورهای معدنی
گارسیا در ادامه با تشریح رویکرد آمریکا نسبت به توسعه معادن گفت واشنگتن از مدلی حمایت میکند که در آن فرآوری داخلی و ایجاد ارزش افزوده در کشورهای تولیدکننده مواد معدنی انجام شود.
او با انتقاد از مدلهایی که صرفاً بر استخراج و انتقال مواد خام تمرکز دارند، گفت: «برخی از رقبای ما در یک کار بسیار کارآمد هستند: مواد معدنی را از زمین استخراج میکنند، آنها را با سرعت به خارج از کشور منتقل میکنند و تمام ارزش افزوده را بسیار دور از سرزمینهایی که این مواد معدنی از آنجا استخراج شدهاند، به دست میآورند.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شده است که چین با وجود جایگاه مسلط خود در زنجیره جهانی عناصر نادر خاکی، از سوی برخی دولتها و گروههای مدنی به صادرات مواد معدنی خام برای فرآوری در خارج از کشورهای تولیدکننده مورد انتقاد قرار گرفته است. چین این اتهامات را رد کرده است.
رقابت بر سر حلقههای بالادستی زنجیره تأمین
ورود جدی آمریکا به پروژههای معدنی کنیا را میتوان بخشی از رقابت گستردهتر واشنگتن و پکن برای کنترل زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی دانست. در این رقابت، مزیت تنها در اختیار داشتن ذخایر معدنی نیست؛ بلکه دسترسی به فناوری استخراج، فرآوری، پالایش و تبدیل مواد خام به محصولات با ارزش افزوده بالاتر نیز اهمیت فزایندهای پیدا کرده است.
از این منظر، پروژه مریما هیل میتواند فراتر از یک سرمایهگذاری معدنی برای کنیا و آمریکا اهمیت داشته باشد؛ زیرا توسعه فرآوری در داخل کنیا، ضمن افزایش سهم این کشور از ارزش اقتصادی منابع طبیعی خود، میتواند به آمریکا نیز امکان دهد بخشی از زنجیره تأمین عناصر نادر خاکی و نیوبیوم را خارج از مدار وابستگی به چین توسعه دهد.
نظر شما