پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ تولید سنتی فولاد در اروپای مرکزی در بلندمدت دیگر از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نخواهد بود و آینده صنعت فولاد اروپا به سمت کوره‌های قوس الکتریکی (EAF) مبتنی بر قراضه و تمرکز بر تولید محصولات با ارزش افزوده بالا حرکت خواهد کرد. این نتیجه مطالعه‌ای است که شرکت مشاوره‌ای PwC Deutschland با عنوان «پایان صنعت فولاد اروپا... یا آغاز عصری جدید؟» انجام داده است.بر اساس این مطالعه، فرآیند سنتی تولید فولاد مبتنی بر کوره بلند ـ کوره اکسیژنی پایه (BF-BOF) در تمامی سناریوهای بررسی‌شده، پس از سال ۲۰۴۰ قدرت رقابت خود را از دست خواهد داد.

مهم‌ترین نتیجه مطالعه PwC آن است که افزایش قیمت انتشار کربن در چارچوب سیستم تجارت انتشار گازهای گلخانه‌ای اتحادیه اروپا (EU ETS)، تا سال ۲۰۴۵ هزینه تولید فولاد متعارف را دو برابر خواهد کرد.در همین حال، سازوکار تعدیل کربن در مرزها (CBAM) نیز قادر نخواهد بود شکاف ساختاری موجود در هزینه انرژی میان اروپا و سایر مناطق جهان را جبران کند.به این ترتیب، افزایش هم‌زمان هزینه‌های انرژی و انتشار کربن، ادامه فعالیت اقتصادی واحدهای فولادسازی متکی بر BF-BOF در بخش قابل توجهی از اروپا را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.

خلیج فارس؛ مقصد تولید فولاد کم‌کربن

بررسی PwC نشان می‌دهد مزیت رقابتی در تولید فولاد کم‌کربن به تدریج از اروپا به مناطقی منتقل می‌شود که از انرژی ارزان، گاز طبیعی و سنگ‌آهن برخوردارند.بر اساس این مطالعه، تا سال ۲۰۳۰ هزینه تولید فولاد با استفاده از فناوری احیای مستقیم آهن، کوره قوس الکتریکی (DRI-EAF) و با سوخت گاز طبیعی در کشورهای حوزه خلیج فارس، حدود ۳۰ درصد کمتر از اروپا خواهد بود.

در این میان، کشورهای حوزه خلیج فارس و هند می‌توانند به قطب‌های رقابتی تولید فولاد کم‌کربن تبدیل شوند. در اروپا نیز تنها کشورهای اسکاندیناوی قادر خواهند بود هزینه تولید فولاد اولیه سبز را در سطحی قابل قبول حفظ کنند.

آلمان برای حمایت از پروژه‌های کربن‌زدایی صنعت فولاد تاکنون ۵.۹ میلیارد یورو یارانه دولتی اختصاص داده است. با این حال، PwC معتقد است این منابع برای تضمین رقابت‌پذیری بلندمدت صنعت فولاد آلمان در بازارهای بین‌المللی کافی نیست.این شرکت مشاوره‌ای تأکید دارد که تحول ساختاری صنعت فولاد اروپا هم‌اکنون آغاز شده و نمونه‌های آن را می‌توان در کشورهای دارای مزیت انرژی مشاهده کرد.

عمان در مسیر تبدیل‌شدن به قطب آهن احیای مستقیم

در منطقه اقتصادی ویژه دقم عمان، پروژه‌های بزرگی برای تولید آهن احیای مستقیم (DRI) و بریکت گرم آهن (HBI) در حال ساخت است.پروژه‌های شرکت‌های Jindal Steel، Meranti Green Steel و Vale از جمله طرح‌های مهم این منطقه به شمار می‌روند.

در همین راستا، شرکت آلمانی Thyssenkrupp Materials Trading نیز پیش‌تر توافقی برای خرید سالانه یک میلیون تن HBI از شرکت Meranti امضا کرده است.این تحولات نشان می‌دهد بخشی از زنجیره تولید فولاد در حال حرکت به سمت مناطقی است که دسترسی به انرژی و مواد اولیه در آنها ارزان‌تر و رقابتی‌تر است.

PwC پیشنهاد می‌کند زنجیره ارزش صنعت فولاد اروپا به شکل اساسی بازطراحی شود. بر اساس این رویکرد، مراحل انرژی‌بر تولید، به‌ویژه احیای مستقیم سنگ‌آهن، باید به کشورهایی منتقل شود که از منابع انرژی ارزان برخوردارند.در مقابل، فعالیت‌هایی مانند متالورژی ثانویه، ذوب فولادهای ویژه و فرآوری‌های پیشرفته و فناورانه همچنان در اروپا حفظ شوند.

PwC این جابه‌جایی را نباید صرفاً به معنای «صنعت‌زدایی» اروپا دانست، بلکه آن را می‌توان نوعی تقسیم کار بین‌المللی جدید در صنعت فولاد تلقی کرد؛ به این معنا که بخش‌های انرژی‌بر در مناطق دارای مزیت انرژی مستقر شوند و فعالیت‌های دانش‌بنیان و با ارزش افزوده بالاتر در اروپا باقی بمانند.

قراضه؛ پایدارترین مسیر فولادسازی اروپا

بر اساس این مطالعه، استفاده از کوره‌های قوس الکتریکی و قراضه فولادی همچنان پایدارترین مدل تولید فولاد برای اتحادیه اروپا محسوب می‌شود.با این حال، یک محدودیت مهم وجود دارد: قراضه فولادی به‌تنهایی برای جایگزینی کامل ظرفیت تولید فولاد اولیه‌ای که طی دهه‌های آینده از مدار خارج خواهد شد، کافی نیست.از این رو، اروپا برای حفظ ظرفیت تولید فولاد اولیه خود همچنان به منابع دیگری مانند آهن احیایی و مواد اولیه مناسب برای تولید فولاد کم‌کربن نیاز خواهد داشت.

پیش از این نیز Primetals Technologies از کوره قوس الکتریکی جدید خود با نام EAF Ultimate Move رونمایی کرده بود؛ کوره‌ای که به‌عنوان راهکاری نسل جدید برای تولید فولاد الکتریکی معرفی شده است.این طراحی بر پایه بیش از ۴۰ سال تجربه این شرکت در فناوری کوره‌های قوس الکتریکی توسعه یافته و مزایای فناورانه کلیدی مدل‌های EAF Ultimate و EAF Quantum را با یکدیگر ترکیب می‌کند.

مطالعه PwC نشان می‌دهد صنعت فولاد اروپا در آستانه یک تغییر ساختاری عمیق قرار دارد؛ تغییری که در آن تولید فولاد با کوره بلند و کوره اکسیژنی پایه، به‌دلیل رشد هزینه انرژی و کربن، به تدریج مزیت رقابتی خود را از دست می‌دهد و تولید فولاد الکتریکی، استفاده از قراضه و انتقال فرآیندهای انرژی‌بر به مناطق دارای انرژی ارزان، به بخش مهمی از مدل آینده صنعت فولاد اروپا تبدیل خواهد شد.