پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ ذخایر کم‌عمق و نزدیک به سطح زمین به تدریج محدودتر شده‌اند و آینده اکتشاف معدنی به شناسایی ذخایر عمیق‌تر گره خورده است. در چنین شرایطی، ژئوفیزیک با ارائه تصویری از ساختارهای زیرسطحی می‌تواند پیش از حفاری، احتمال موفقیت اهداف اکتشافی را افزایش و هزینه حفاری‌های ناموفق را کاهش دهد.

علی میثاقی، کارشناس بخش معدن و استاد دانشگاه خوارزمی، با اشاره به برنامه‌های اکتشافی کشور گفت: تا پایان برنامه هفتم توسعه حدود ۲ میلیون کیلومتر خط پرواز ژئوفیزیک و بیش از یک‌ونیم میلیون ایستگاه برداشت زمینی پیش‌بینی شده و تنها برای ماه‌های باقی‌مانده سال ۱۴۰۵، حدود ۶۰۰ هزار نقطه زمینی باید برداشت شود. به گفته او، مسئله فقط حجم داده نیست، بلکه کیفیت اطلاعات تولیدشده برای تصمیم‌گیری اکتشافی اهمیت اساسی دارد.

میثاقی ژئوفیزیک را چشم زیرسطحی اکتشاف توصیف کرد و افزود: با افزایش عمق، نسبت سیگنال به نویز کاهش می‌یابد و تفسیر ساختارهای زمین‌شناسی پیچیده‌تر می‌شود. بنابراین داده‌های اکتشاف عمیق باید از تراکم و کیفیت بالاتری برخوردار باشند. او هشدار داد که طراحی نامناسب شبکه برداشت، خطاهای میدانی، تجهیزات کم‌دقت و نبود کنترل کیفیت می‌تواند از همان ابتدا ارزش داده‌ها را کاهش دهد و در نهایت به انتخاب نادرست اهداف حفاری و افزایش ریسک سرمایه‌گذاری منجر شود.

این استاد دانشگاه همچنین تاکید کرد: برداشت داده تنها مرحله نخست است و ارزش واقعی اطلاعات ژئوفیزیکی در پردازش و تفسیر آن مشخص می‌شود. به گفته او، ژئوفیزیک مدرن به سمت مدل‌سازی سه‌بعدی، هوش مصنوعی، تحلیل احتمالاتی، مدل‌سازی عدم قطعیت و تلفیق داده‌های زمین‌شناسی، ژئوشیمی و روش‌های مختلف ژئوفیزیکی حرکت کرده است؛ در حالی که بخشی از مطالعات در ایران همچنان به شکل جزیره‌ای انجام می‌شود.

به گفته میثاقی، فرسودگی تجهیزات و وابستگی به نرم‌افزارهای خارجی نیز از چالش‌های این حوزه است. او در کنار این مسئله، کاهش اقبال نیروهای نخبه به رشته‌های مرتبط با معدن و کمبود تکنسین‌های حرفه‌ای برای عملیات میدانی را از دیگر مشکلات دانست و بر احیای آموزش‌های تخصصی تکنسینی تاکید کرد.

میثاقی همچنین رقابت قیمتی در پروژه‌های ژئوفیزیکی را عاملی برای کاهش کیفیت دانست و گفت: نرخ‌گذاری نامتناسب با هزینه واقعی تجهیزات و تورم، شرکت‌ها را به سمت استفاده از نیروی کم‌تجربه و تجهیزات حداقلی سوق می‌دهد. به اعتقاد او، اصلاح نظام قیمت‌گذاری، نوسازی تجهیزات، استانداردسازی برداشت و کنترل کیفیت، تربیت نیروی متخصص و توسعه پردازش‌های نوین باید همزمان دنبال شود.

او درباره کاربرد هوش مصنوعی نیز تاکید کرد: که این فناوری نمی‌تواند ضعف داده‌های پایه را جبران کند؛ زیرا خروجی الگوریتم‌ها مستقیما به کیفیت داده‌های ورودی وابسته است. از این رو، آینده اکتشاف معدنی ایران نه فقط به افزایش حجم عملیات، بلکه به ارتقای کیفیت چشم زیرسطحی معدن وابسته خواهد بود.