پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین؛ ذخایر راهبردی نفت آمریکا که پس از تحریم نفتی اعراب در سال ۱۹۷۳ و با تصویب «قانون سیاست و حفاظت انرژی» در سال ۱۹۷۵ به‌منظور حفاظت از امنیت انرژی این کشور در برابر بحران‌های عرضه نفت ایجاد شد، اکنون به پایین‌ترین سطح خود در بیش از چهار دهه گذشته رسیده است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد برداشت‌های گسترده از این ذخایر در دولت‌های جو بایدن و دونالد ترامپ، همزمان با افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی، حاشیه امنیت انرژی آمریکا را به شکل محسوسی کاهش داده و توان این کشور برای مقابله با شوک‌های احتمالی بازار نفت را محدود کرده است.

پس از همه‌گیری کرونا، دولت جو بایدن با هدف کنترل بازار انرژی و کاهش فشار بر مصرف‌کنندگان، ۵۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی آزاد کرد. در ادامه و هم‌زمان با آغاز جنگ اوکراین نیز ۱۸۰ میلیون بشکه دیگر از این ذخایر برداشت شد؛ اقدامی که بزرگ‌ترین آزادسازی نفت از ذخایر راهبردی در تاریخ آمریکا محسوب می‌شود.

برداشت از این ذخایر در دولت دونالد ترامپ نیز ادامه یافت. با تشدید تنش‌ها میان آمریکا و ایران و افزایش نگرانی‌ها نسبت به امنیت عرضه انرژی، دولت آمریکا برای مدیریت بازار نفت به استفاده از ذخایر راهبردی متوسل شد. آخرین مرحله برداشت، شامل آزادسازی ۱۷۲ میلیون بشکه نفت بود که موجب شد حجم ذخایر راهبردی آمریکا تا ۱۷ ژوئیه به ۳۱۱ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه کاهش یابد؛ رقمی که پایین‌ترین سطح ذخایر از سال ۱۹۸۳ تاکنون به شمار می‌رود.

کارشناسان هشدار می‌دهند این کاهش تنها یک مسئله آماری نیست، بلکه پیامدهای مستقیمی برای امنیت انرژی آمریکا دارد. در صورتی که تنش‌های ژئوپلیتیکی بار دیگر موجب جهش قیمت نفت یا اختلال در عرضه جهانی شود، دولت آمریکا دیگر مانند گذشته امکان استفاده گسترده از ذخایر راهبردی برای کنترل بازار و کاهش قیمت سوخت را نخواهد داشت.

ذخایر راهبردی نفت آمریکا در ۶۰ غار نمکی واقع در سواحل خلیج مکزیک، عمدتاً در ایالت‌های تگزاس و لوئیزیانا، نگهداری می‌شود. کارشناسان «دفتر حسابرسی دولت آمریکا» (GAO) هشدار داده‌اند کاهش حجم ذخایر به کمتر از حدود ۳۰۰ میلیون بشکه، علاوه بر کاهش توان پاسخگویی به بحران‌های احتمالی، از نظر فنی نیز می‌تواند مخاطراتی برای این تأسیسات ایجاد کند. برداشت‌های مکرر نفت از غارهای نمکی، به مرور زمان موجب فرسایش دیواره‌های نمکی و افزایش احتمال آسیب‌های ساختاری می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند ظرفیت عملیاتی این ذخایر را در آینده تحت تأثیر قرار دهد.

ادامه روند برداشت از ذخایر راهبردی، انتقاد شماری از سیاستمداران آمریکایی را نیز به همراه داشته است. توماس مسی، نماینده جمهوری‌خواه کنگره، هشدار داده است استفاده از این ذخایر برای جبران هزینه‌های ناشی از جنگ، علاوه بر کاهش توان راهبردی آمریکا، احتمال آسیب دیدن غارهای نمکی محل نگهداری نفت را نیز افزایش می‌دهد. مارتین هاینریش، سناتور دموکرات، نیز تأکید کرده است آمریکا باید بخش قابل توجهی از ذخایر راهبردی خود را برای مقابله با بحران‌های احتمالی آینده حفظ کند و از مصرف بی‌رویه آن بپرهیزد.

هم‌زمان با کاهش ذخایر، بازار جهانی نفت نیز با افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی مواجه شده است. روری جانستون، بنیان‌گذار مؤسسه «کامودیتی کانتکست»، معتقد است بازار نفت اکنون ریسک بسیار بالاتری را در قیمت‌ها لحاظ می‌کند و بحران تنگه هرمز همچنان فاصله زیادی تا حل‌وفصل دارد. بر اساس آمارهای حمل‌ونقل دریایی، تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز به حدود یک‌پنجم سطح پیش از آغاز درگیری‌ها کاهش یافته است؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره امنیت یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت جهان را افزایش داده است.

در همین حال، صادرات نفت آمریکا نیز طی یک هفته حدود ۷۴۶ هزار بشکه در روز کاهش یافته است. اگرچه دولت آمریکا تاکنون توضیح رسمی درباره علت این افت ارائه نکرده، اما برخی تحلیلگران احتمال می‌دهند این اقدام با هدف جلوگیری از کمبود سوخت در بازار داخلی و همزمان با کاهش ذخایر راهبردی انجام شده باشد.

تحلیلگران همچنین هشدار می‌دهند در صورت افزایش تقاضای جهانی، از جمله از سرگیری برداشت چین از ذخایر نفتی خود، فشار بیشتری بر بازار وارد خواهد شد و احتمال جهش دوباره قیمت نفت افزایش می‌یابد. از سوی دیگر، گسترش درگیری‌ها می‌تواند مسیرهای حیاتی انتقال انرژی از جمله تنگه باب‌المندب و کانال سوئز را نیز در معرض تهدید قرار دهد؛ اتفاقی که علاوه بر بازار نفت، تجارت جهانی و زنجیره تأمین کالا را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

در مجموع، روند کاهش ذخایر راهبردی نفت آمریکا نشان می‌دهد ابزاری که طی پنج دهه گذشته به‌عنوان پشتوانه امنیت انرژی این کشور در بحران‌های بین‌المللی شناخته می‌شد، اکنون به دلیل برداشت‌های گسترده، بخش قابل توجهی از کارایی خود را از دست داده است. کارشناسان معتقدند اگر تنش‌های ژئوپلیتیکی ادامه یابد یا شوک تازه‌ای به بازار جهانی نفت وارد شود، واشنگتن دیگر از ظرفیت گذشته برای مدیریت بازار و مهار افزایش قیمت سوخت برخوردار نخواهد بود؛ موضوعی که می‌تواند امنیت انرژی آمریکا و ثبات بازار جهانی نفت را با چالش‌های جدی‌تری روبه‌رو کند.