پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ ذخیرهسازهای باتری در سالهای اخیر از یک فناوری مکمل به یکی از ارکان اصلی شبکههای برق تبدیل شده است؛ کاهش بیش از ۹۰ درصدی هزینه باتریها از سال ۲۰۱۰ تاکنون، رشد سریع انرژیهای تجدیدپذیر و نیاز روزافزون شبکههای برق به انعطافپذیری، موجب شده است این فناوری نقش پررنگتری در تأمین امنیت انرژی و متعادلسازی عرضه و تقاضای برق ایفا کند.
بر اساس تازهترین گزارش آژانس بینالمللی انرژی (IEA )، ظرفیت جدید ذخیرهسازی باتری در جهان طی سال ۲۰۲۵ به ۱۰۸ گیگاوات رسید که نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۴۰ درصد افزایش نشان میدهد، این میزان رشد حتی از رکورد تاریخی توسعه نیروگاههای گازی در جهان نیز فراتر رفته و نشاندهنده شتاب بالای سرمایهگذاری در این بخش است.
بخش عمده این ظرفیت جدید، معادل ۸۷ گیگاوات، مربوط به ذخیرهسازهای نیروگاهی (Utility Scale) بوده است که حدود ۸۰ درصد کل ظرفیت افزودهشده را تشکیل میدهد. در کنار آن، باتریهای پشتکنتوری نیز در بسیاری از کشورها، بهویژه مناطقی با تعرفه بالای برق و سیاستهای حمایتی مناسب، رشد قابل توجهی را تجربه کردهاند.
چین همچنان پیشتاز بازار جهانی
در میان کشورهای جهان، چین همچنان بزرگترین بازار ذخیرهسازی باتری محسوب میشود؛ این کشور در سال ۲۰۲۵ بیش از ۶۳ گیگاوات ظرفیت جدید باتری نصب کرد که حدود یکسوم بیشتر از سال قبل است. از این میزان، ۵۵ گیگاوات مربوط به پروژههای نیروگاهی و حدود ۸ گیگاوات نیز به باتریهای پشتکنتوری اختصاص داشته است.
ایالات متحده با نصب ۱۹ گیگاوات ظرفیت جدید در رتبه دوم قرار گرفت و رشد سالانه حدود ۶۰ درصدی را ثبت کرد. در اروپا نیز اگرچه ظرفیت کل افزودهشده اندکی کمتر از سال ۲۰۲۴ بود، اما توسعه پروژههای بزرگ نیروگاهی شتاب گرفت و ظرفیت جدید این بخش به حدود ۴.۶ گیگاوات رسید.
ظهور بازیگران جدید؛ استرالیا و عربستان
گزارش آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد بازار ذخیرهسازی باتری دیگر محدود به چین، آمریکا و اروپا نیست و کشورهای جدیدی نیز به سرعت در حال ورود به این عرصه هستند.
استرالیا در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۸ گیگاوات ظرفیت جدید باتری به شبکه خود افزود؛ رقمی که تقریباً ۹ برابر سال قبل است. ظرفیت ذخیرهسازهای نیروگاهی این کشور از کمتر از یک گیگاوات در سال ۲۰۲۴ به ۴.۲ گیگاوات رسید و ظرفیت باتریهای پشتکنتوری نیز به حدود ۳.۴ گیگاوات افزایش یافت.
در خاورمیانه نیز ظرفیتهای جدید ذخیرهسازی از مرز ۳ گیگاوات عبور کرد که بیش از سه برابر سال ۲۰۲۴ بود. بخش عمده این رشد مربوط به عربستان سعودی است؛ کشوری که با توسعه پروژههای عظیم خورشیدی و بادی، باتریها را به یکی از ابزارهای اصلی مدیریت شبکه برق خود تبدیل کرده است.
تغییر کارکرد باتریها؛ از پایداری شبکه تا ذخیره انرژی
در سالهای ابتدایی توسعه این فناوری، باتریها عمدتاً برای ارائه خدمات جانبی شبکه مانند تنظیم فرکانس و حفظ پایداری سیستم مورد استفاده قرار میگرفتند؛ اما امروز مهمترین کاربرد آنها ذخیره انرژی و انتقال برق از ساعات کممصرف به ساعات اوج مصرف است.
بر اساس گزارش IEA، سهم پروژههایی که با هدف ذخیره و جابهجایی انرژی طراحی میشوند، از حدود ۴۰ درصد در سال ۲۰۱۵ به بیش از ۹۰ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. در مقابل، سهم پروژههای متمرکز بر خدمات جانبی از حدود ۴۵ درصد به تنها ۷ درصد کاهش یافته است.
این تحول نشان میدهد باتریها دیگر صرفاً یک ابزار کمکی برای شبکه نیستند، بلکه به بخشی کلیدی از زیرساخت تأمین برق تبدیل شدهاند.
نقش پررنگ در شبکههای برق پیشرفته
نمونههای موفق استفاده از باتریها در شبکههای برق پیشرفته روزبهروز در حال افزایش است. در ایالت کالیفرنیای آمریکا، ظرفیت خورشیدی از ۵۵ گیگاوات فراتر رفته و در بسیاری از ساعات روز بخش عمده نیاز برق از انرژی خورشیدی تأمین میشود.
همزمان ظرفیت ذخیرهسازی باتری در این ایالت از کمتر از یک گیگاوات در سال ۲۰۱۹ به بیش از ۱۷ گیگاوات رسیده است. در مارس ۲۰۲۶، باتریها در برخی ساعات بیش از ۴۰ درصد بار شبکه کالیفرنیا را تأمین کردند و سهم آنها در متعادلسازی لحظهای شبکه به بیش از ۶۰ درصد رسید.
روند مشابهی در تگزاس، استرالیای جنوبی و بریتانیا نیز مشاهده میشود؛ مناطقی که باتریها بهتدریج جایگاه مهمی در مدیریت نوسانات تولید برق خورشیدی و بادی پیدا کردهاند.
با وجود رشد سریع این فناوری، توسعه ذخیرهسازی باتری همچنان با موانعی روبهرو است. طولانی بودن فرآیندهای صدور مجوز، محدودیتهای اتصال به شبکه، چالشهای مقرراتی و نبود سازوکارهای مناسب درآمدی از مهمترین موانع توسعه این بخش به شمار میروند.
آژانس بینالمللی انرژی تأکید میکند که برای تداوم رشد بازار باتری، دولتها و نهادهای تنظیمگر باید چارچوبهایی ایجاد کنند که ارزش واقعی خدمات ارائهشده توسط باتریها در بازار برق به رسمیت شناخته شود و سرمایهگذاران بتوانند از بازگشت سرمایه خود اطمینان حاصل کنند.
در مجموع، روندهای جهانی نشان میدهد ذخیرهسازهای باتری در حال تبدیل شدن به یکی از مهمترین ارکان گذار انرژی هستند و در آیندهای نهچندان دور، نقشی همتراز با نیروگاههای سنتی در تأمین امنیت و پایداری شبکههای برق ایفا خواهند کرد.
نظر شما