پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ بازار گاز اروپا در ماه مه تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل کلیدی از جمله تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، ضرورت تکمیل ذخایر گازی، افزایش تقاضای ساختاری و شرایط ناپایدار آب‌وهوایی قرار گرفته است. با این حال، قیمت‌ها در این ماه هنوز به سطوح بالای ثبت‌شده در ماه‌های مارس و آوریل نرسیده‌اند.

بر اساس داده‌های بورس ICE، بالاترین قیمت قراردادهای آتی ماهانه گاز TTF در روزهای ۴ مه: بیش از ۴۸ یورو به ازای هر مگاوات ساعت و ۱۵ مه: بیش از ۴۹ یورو به ازای هر مگاوات ساعت ثبت شده است.قیمت ثبت‌شده در ۱۵ مه، بالاترین سطح طی پنج هفته گذشته محسوب می‌شود.

در مجموع، طی نیمه نخست ماه مه، قیمت گاز طبیعی در بازار اروپا در بازه‌ای بین ۴۴ تا ۴۹ یورو به ازای هر مگاوات ساعت در نوسان بوده است.

تحلیل‌ها نشان می‌دهد چند عامل؛ تنش‌های جاری در خاورمیانه و اثر آن بر ریسک عرضه، نیاز کشورهای اروپایی به تکمیل ذخایر گاز پیش از فصل مصرف، افزایش تقاضای ساختاری در بخش‌های صنعتی و نیروگاهی و نوسانات غیرقابل پیش‌بینی شرایط آب‌وهوایی هم‌زمان فشار قابل توجهی بر بازار وارد کرده‌اند.

کاهش سطح ذخایر گاز اروپا

بر اساس داده‌های پلتفرم AGSI، تا تاریخ ۱۵ مه ۲۰۲۶، تأسیسات ذخیره‌سازی گاز اروپا تنها ۳۵.۸۵ درصد پر بوده‌اند؛ این در حالی است که این رقم در مدت مشابه سال ۲۰۲۵ معادل ۴۳.۶۴ درصد بود. این کاهش محسوس، نگرانی‌ها درباره آمادگی اروپا برای فصل زمستان آینده را افزایش داده است.

«تورگریم رایتان» Torgrim Reitan، مدیر مالی شرکت Equinor، در اوایل ماه مه و طی کنفرانس تلفنی با تحلیلگران اعلام کرد که اروپا به سختی خواهد توانست تا آغاز فصل زمستان آینده سطح ذخایر گازی خود را به هدف ۸۰ درصدی برساند.

به گفته وی، اختلاف قیمت میان قراردادهای کوتاه‌مدت و قراردادهای زمستان آینده، در کنار پایین‌تر بودن سطح عرضه نسبت به انتظارات، از مهم‌ترین موانع در مسیر پر شدن مخازن گاز به شمار می‌رود. رایتان تأکید کرد که در چنین شرایطی، بازار گاز اروپا در برابر رخدادهای آب‌وهوایی و اختلالات عملیاتی بسیار آسیب‌پذیر خواهد بود.فا

روزنامه فایننشال تایمزنیز پیش‌تر ارزیابی مشابهی ارائه کرده بود. به گفته معامله‌گران و شرکت‌های فعال در بازار انرژی، تا پایان ماه آوریل قیمت‌های تابستانی گاز تقریباً به سطح قیمت‌های زمستانی رسیده‌اند. این وضعیت عمدتاً ناشی از محدودیت عرضه در پی تنش‌ها و درگیری‌های خاورمیانه و همچنین الزام اتحادیه اروپا برای رساندن سطح ذخایر گاز به ۸۰ درصد ظرفیت بوده است.

هشدار کارشناسان درباره کند شدن روند ذخیره‌سازی

«هنینگ گلویشتاین» Henning Gloystein، کارشناس مؤسسه Eurasia Group، اعلام کرد که روند پر کردن مخازن گاز با سرعتی کمتر از شرایط عادی بازار انجام خواهد شد.

به گفته او، نبود انگیزه اقتصادی کافی برای تزریق گاز به ذخایر، این خطر را ایجاد می‌کند که کشورهای اروپایی در زمستان ناچار شوند گاز مورد نیاز خود را از بازار نقدی (Spot Market) و با قیمت‌های بسیار بالاتر خریداری کنند. در ۱۳ مه، گروه‌های لابی‌گری اروپایی Eurogas و International Association of Oil and Gas Producers خواستار انعطاف‌پذیری بیشتر در اجرای اهداف ذخیره‌سازی گاز اتحادیه اروپا شدند تا فشار مضاعفی بر بازار در فصل تابستان وارد نشود.

طبق مقررات فعلی، کشورهای عضو می‌توانند تا ۱۰ واحد درصد کمتر از هدف تعیین‌شده ذخیره‌سازی ۹۰ درصدی تا آغاز فصل گرمایش عمل کنند. همچنین در صورت بروز شرایط نامطلوب بازار، امکان اعمال انحراف اضافی ۵ واحد درصدی نیز وجود دارد.

در همین حال، مرکز تحلیل انرژی Institute for Energy Economics and Financial Analysis هشدار داده است که تنش‌های خاورمیانه وابستگی اتحادیه اروپا به گاز طبیعی مایع (LNG) آمریکا را افزایش می‌دهد. بر اساس برآورد این مرکز، تا سال ۲۰۲۶ ایالات متحده دو سوم واردات LNG اروپا را تأمین خواهد کرد و حتی ممکن است از نروژ نیز به عنوان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده گاز اروپا پیشی بگیرد. در سه‌ماهه نخست سال جاری، سهم نروژ از کل واردات گاز اتحادیه اروپا ۳۰ درصد و سهم آمریکا ۲۹ درصد بوده است.

جهش واردات LNG آمریکا پس از کاهش وابستگی به روسیه

واردات LNG آمریکا به اروپا طی سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، هم‌زمان با کنار گذاشتن گاز خط لوله روسیه، بیش از سه برابر شده است. با این حال، Institute for Energy Economics and Financial Analysis تأکید می‌کند که اتکای بیشتر اروپا به بازار جهانی LNG، این بلوک را در دوره‌های تنش ژئوپلیتیکی در معرض جهش‌های شدید قیمتی قرار می‌دهد.

کمیسیون اروپا در ۲۲ آوریل برنامه‌هایی را برای مقابله با قیمت‌های بالای انرژی معرفی کرد. بر اساس این طرح، اتحادیه اروپا از مداخلات گسترده در بازار از جمله تعیین سقف قیمت گاز یا وضع مالیات بر سودهای مازاد شرکت‌های انرژی، مشابه اقدامات سال ۲۰۲۲ خودداری خواهد کرد. همچنین، خرید هماهنگ گاز توسط کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز در دستور کار قرار گرفته است.