پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین؛ بر اساس تحلیل تازه آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، در حالی که انتشار متان از بخش انرژی همچنان نزدیک به بالاترین سطح تاریخی خود قرار دارد، اجرای اقدامات شناخته‌شده برای کاهش این گاز می‌تواند سالانه حدود ۲۰۰ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی را برای استفاده در بازارهای جهانی آزاد کند.

گزارش Global Methane Tracker 2026 که به‌تازگی منتشر شده، نشان می‌دهد انتشار متان ناشی از سوخت‌های فسیلی در سال ۲۰۲۵ همچنان در سطحی بسیار بالا باقی مانده و در مقیاس جهانی نشانه‌ای از کاهش آن دیده نمی‌شود؛ هرچند برخی کشورها در این زمینه پیشرفت‌هایی داشته‌اند. این گزارش همچنین تأکید می‌کند که بحران جاری در خاورمیانه بار دیگر نشان داده است که کاهش انتشار متان می‌تواند مزایای مهمی برای امنیت انرژی نیز به همراه داشته باشد.

این گزارش جدیدترین برآوردهای آژانس درباره انتشار متان در بخش انرژی را ارائه می‌کند؛ برآوردهایی که با استفاده از تازه‌ترین داده‌های ماهواره‌ای و کمپین‌های اندازه‌گیری میدانی تهیه شده‌اند. در این گزارش همچنین گزینه‌های مختلف کاهش انتشار متان و هزینه‌های مرتبط با آنها بررسی شده است. نتایج این تحلیل در رویداد بین‌المللی سطح‌بالایی درباره اقدام برای کاهش متان که به ابتکار ریاست فرانسه بر گروه G7 در پاریس برگزار می‌شود، ارائه شده است.

در سال‌های اخیر بسیاری از کشورها و شرکت‌ها برای کاهش انتشار متان—با هدف محدود کردن گرمایش کوتاه‌مدت زمین و بهبود کیفیت هوا تعهداتی اعلام کرده‌اند؛ تعهداتی که اکنون بیش از نیمی از تولید جهانی نفت و گاز را پوشش می‌دهد. با این حال، گزارش نشان می‌دهد انتشار متان از بخش انرژی در سال ۲۰۲۵ تقریباً در همان سطح رکورد تاریخی باقی مانده و عملاً شکاف قابل توجهی میان تعهدات اعلام‌شده و اجرای واقعی اقدامات وجود دارد.

با وجود این، گزارش تأکید می‌کند که ظرفیت قابل توجهی برای اقدام در این حوزه وجود دارد؛ طی سال‌های اخیر دسترسی به داده‌ها و گزارش‌دهی درباره انتشار متان به‌طور چشمگیری افزایش یافته است و این داده‌ها نشان می‌دهند حدود۷۰ درصد انتشار متان ناشی از سوخت‌های فسیلی در سال ۲۰۲۵ به تنها ۱۰ کشور اصلی منتشرکننده مربوط بوده است؛ همچنین شدت انتشار متان در تولید نفت و گاز میان کشورها تفاوت بسیار زیادی دارد، به‌طوری که عملکرد بهترین کشورها در این زمینه بیش از ۱۰۰ برابر بهتر از بدترین‌ها است.

در شرایط بحران کنونی انرژی، کاهش انتشار متان می‌تواند به تقویت امنیت بازار گاز نیز کمک کند؛ این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده که احتمال بسته شدن تنگه هرمز می‌تواند حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) را از بازار حذف کند.

بر اساس این گزارش، اگر برخی کشورهای دارای ظرفیت صادرات گاز مازاد و همچنین کشورهای واردکننده، اقدامات ساده و در دسترس برای کاهش انتشار متان را در سامانه‌های گازی خود اجرا کنند، در کوتاه‌مدت می‌توان حدود ۱۵ میلیارد مترمکعب گاز را به سرعت وارد بازار کرد. در افق بلندمدت نیز کاهش انتشار متان در عملیات نفت و گاز در سطح جهان می‌تواند سالانه حدود ۱۰۰ میلیارد مترمکعب گاز به عرضه جهانی اضافه کند؛ علاوه بر این، حذف فلرینگ غیرضروری گاز نیز می‌تواند ۱۰۰ میلیارد مترمکعب دیگر گاز قابل استفاده ایجاد کند؛ رقمی که دو برابر حجم عرضه‌ای است که در صورت اختلال در تنگه هرمز ممکن است از بازار حذف شود.

کاهش متان؛ فرصتی برای تقویت امنیت انرژی

تیم گولد، اقتصاددان ارشد انرژی در آژانس بین‌المللی انرژی که نتایج این گزارش را در نشست گروه هفت ارائه کرده است، در این باره گفت: در سال‌های اخیر کشورها و شرکت‌ها اهداف بلندپروازانه‌تری برای کاهش متان تعیین کرده‌اند و این موضوع در دستور کار سیاست‌گذاری‌ها جایگاه بالاتری پیدا کرده است. اما تعیین هدف تنها گام نخست است و باید با سیاست‌ها، برنامه‌های اجرایی و اقدامات عملی همراه شود.

او افزود: این موضوع تنها یک مسئله اقلیمی نیست؛ کاهش انتشار متان و فلرینگ می‌تواند مزایای مهمی برای امنیت انرژی نیز داشته باشد، به‌ویژه در شرایطی که جهان در بحبوحه بحران کنونی به دنبال منابع جدید عرضه انرژی است.

بر اساس این گزارش، بخش قابل‌توجهی از انتشار متان با راهکارهایی شناخته‌شده و کم‌هزینه قابل کاهش است. طبق برآوردها، حدود ۷۰ درصد از انتشار متان ناشی از سوخت‌های فسیلی معادل نزدیک به ۸۵ میلیون تن با استفاده از فناوری‌های موجود قابل مهار است؛ به‌طوری‌که امکان کاهش حدود سه‌چهارم انتشار متان در بخش نفت و گاز و نزدیک به نیمی از انتشار در بخش زغال‌سنگ وجود دارد.

همچنین با در نظر گرفتن میانگین قیمت انرژی در سال ۲۰۲۵، بیش از ۳۵ میلیون تن انتشار متان را می‌توان بدون هزینه خالص یا حتی با سود اقتصادی کاهش داد؛ رقمی که با توجه به افزایش قیمت‌های انرژی در ماه‌های اخیر احتمالاً حتی بیشتر نیز خواهد شد.

یکی از مؤثرترین مسیرهای کاهش انتشار متان، تمرکز بر فعالیت‌های بالادستی صنعت نفت و گاز است؛ بخشی که در حال حاضر حدود ۸۰ درصد انتشار متان این صنعت را به خود اختصاص می‌دهد. در همین راستا، کانادا و اتحادیه اروپا اخیراً مقررات سختگیرانه‌ای در این حوزه وضع کرده‌اند و کشورهایی مانند برزیل، غنا و قزاقستان نیز در حال تدوین مقررات مشابه هستند.

در عین حال، داده‌های حاصل از ده‌ها ماهواره فعال در مدار زمین به‌طور فزاینده‌ای به تلاش‌ها برای کاهش انتشار متان کمک می‌کنند؛ اکنون شرکت‌های متعددی قادرند دولت‌ها و اپراتورها را درباره وقوع انتشارهای بزرگ متان در تأسیسات عملیاتی آنها هشدار دهند؛ این گزارش همچنین با معرفی یک چارچوب جدید که با همکاری «رصدخانه بین‌المللی انتشار متان سازمان ملل متحد (IMEO)» توسعه یافته، به کشورها کمک می‌کند تا به چنین رویدادهایی سریع‌تر واکنش نشان دهند.

نسخه امسال ردیاب جهانی متان همچنین تلاش برخی کشورها برای ایجاد بازارهایی برای سوخت‌های با شدت انتشار متان نزدیک به صفر را بررسی کرده است؛ افزون بر این، ابزار تعاملی داده‌های متان آژانس بین‌المللی انرژی نیز به‌روزرسانی شده و اکنون شامل پایش دقیق‌تر سیاست‌های دولتی و شرکت‌های ملی نفت؛ همچنین برآوردهای منطقه‌ای و کشوری از انتشار متان مرتبط با انرژی است.