پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ بحران انرژی برخاسته از بسته شدن تنگه هرمز، اکنون با سرعتی نگران‌کننده در حال عبور از مرزهای صنعت انرژی و سرریز شدن به حساس‌ترین بخش اقتصاد جهانی یعنی امنیت غذایی است. انسداد این آبراه استراتژیک که روزانه حدود ۳۰ درصد نفت و ۲۰ درصد ال‌ان‌جی جهان از آن عبور می‌کرد، جریان حیاتی گاز طبیعی را که ستون فقرات تولید کود نیتروژنی است، مختل کرده و زنجیره‌ای از پیامدهای سنگین را در سطح جهانی رقم زده است.

تولید کودهای نیتروژنی از جمله آمونیاک و اوره به شکل بنیادین بر گاز طبیعی تکیه دارد؛ ماده‌ای که هم خوراک اصلی فرایندهای شیمیایی است و هم نقش منبع انرژی را ایفا می‌کند. با جهش قیمت گاز و کمبود عرضه، بسیاری از کارخانه‌های تولید کود قادر به ادامه فعالیت نبوده و تعطیلی واحدهای تولیدی با سرعتی بی‌سابقه در حال گسترش است. گزارش‌ها حاکی از آن است که تاکنون حدود ۴۰ درصد ظرفیت جهانی تولید کود از مدار خارج شده؛ وضعیتی که نه یک اختلال صنعتی مقطعی، بلکه تهدیدی مستقیم برای چرخه تولید غذا در جهان محسوب می‌شود.

اثر این اختلال تنها در کارخانه‌ها متوقف نمی‌شود؛ موج آن به سرعت به مزارع جهان می‌رسد. زمانی که عرضه کود کاهش می‌یابد و قیمت آن افزایش پیدا می‌کند، کشاورزان در کشورهای مختلف ناگزیر به کاهش مصرف یا جایگزینی‌های کم‌اثر می‌شوند. چنین تغییری در فصل‌های زراعی، به کاهش عملکرد محصولات اساسی مانند گندم، ذرت و برنج منجر می‌شود؛ محصولاتی که ستون اصلی امنیت غذایی میلیاردها انسان‌اند. برآوردهای علمی نشان می‌دهد حدود ۵۰ درصد غذای تولیدشده در جهان وابسته به کودهای نیتروژنی است و کاهش تولید این نهاده می‌تواند عملکرد محصولات را بین ۲۰ تا ۴۰ درصد کاهش دهد؛ رقمی که برای بسیاری از کشورها تفاوت میان امنیت غذایی و قحطی منطقه‌ای را رقم می‌زند.

تجربه بحران انرژی اروپا در سال ۲۰۲۲ نشان داده است که حتی افزایش قیمت گاز بدون قطع جریان فیزیکی می‌تواند بخش عمده‌ای از کارخانه‌های کود را از مدار خارج کند. در آن دوره، نزدیک به ۷۰ درصد ظرفیت تولید آمونیاک اروپا متوقف شد و قیمت کود به بیش از دو برابر رسید. اکنون با انسداد کامل یکی از مهم‌ترین شاه‌راه‌های انرژی جهان، شرایط بسیار پیچیده‌تر و آسیب‌پذیرتر از آن تجربه گذشته است.

در این میان، کارشناسان نسبت به پیامدهای تداوم انسداد هشدار می‌دهند. هر روزی که این بحران ادامه پیدا می‌کند، جهان را یک گام دیگر به سوی بی‌ثباتی غذایی نزدیک می‌سازد.