به گزارش ایراسین؛ بررسی دادههای بازار جهانی کالاها نشان میدهد از زمان آغاز درگیری ایران، قیمت طیف گستردهای از حاملهای انرژی و مواد اولیه صنعتی با جهشی قابل توجه مواجه شده است. این روند نه تنها بازار نفت و گاز را تحت تأثیر قرار داده، بلکه به سرعت به سایر زنجیرههای تولید از جمله کودهای شیمیایی، فلزات پایه و حتی محصولات کشاورزی سرایت کرده است.
در صدر این افزایشها، سوخت جت با رشد حدود ۹۵ درصدی قرار دارد. چنین جهشی نشاندهنده حساسیت بالای بازار سوختهای پالایشگاهی به اختلالات عرضه در خاورمیانه است. این منطقه بخش مهمی از ظرفیت تولید و صادرات نفت جهان را در اختیار دارد و هرگونه ریسک در مسیرهای انتقال انرژی میتواند به سرعت قیمت فرآوردههای نفتی را دستخوش تغییر کند.
پس از آن، گوگرد با افزایش ۷۳ درصدی و نفت گرمایشی با رشد ۶۸ درصدی قرار دارند. گوگرد یکی از مواد اولیه مهم در تولید کودهای شیمیایی است و رشد قیمت آن نشان میدهد که بازار کشاورزی نیز به طور غیرمستقیم تحت تأثیر تنشهای انرژی قرار گرفته است. در واقع افزایش قیمت انرژی هزینه تولید کود و نهادههای کشاورزی را بالا میبرد و این مسئله در نهایت میتواند به افزایش قیمت مواد غذایی منجر شود.
در بخش نفت خام، شاخص WTI حدود ۶۶ درصد و نفت برنت حدود ۵۰ درصد افزایش یافته است. اختلاف رشد این دو شاخص نشان میدهد که بازارهای منطقهای انرژی واکنشهای متفاوتی نسبت به ریسکهای عرضه دارند. در چنین شرایطی، معاملهگران معمولاً با افزایش «پریمیوم ریسک ژئوانرژی» قیمتها را بالاتر میبرند.
همزمان بازار گاز طبیعی اروپا نیز با رشد ۵۷ درصدی مواجه شده است. اقتصاد اروپا به شدت به واردات انرژی وابسته است و هرگونه اختلال در عرضه جهانی میتواند فشار مضاعفی بر بازار این قاره وارد کند. افزایش قیمت گاز معمولاً اثر مستقیمی بر هزینه تولید برق و صنایع انرژیبر مانند فولاد، آلومینیوم و پتروشیمی دارد.
در بخش فرآوردههای سوختی، گازوئیل و بنزین نیز به ترتیب با رشد ۴۹ و ۴۳ درصدی مواجه شدهاند. این موضوع به طور مستقیم بر هزینه حملونقل جهانی اثر میگذارد. افزایش هزینه لجستیک میتواند قیمت تمامشده کالاها در بسیاری از صنایع را بالا ببرد و موج جدیدی از تورم جهانی ایجاد کند.
از سوی دیگر، بازار کودهای شیمیایی نیز با رشد قابل توجهی روبهرو شده است. اوره حدود ۴۸ درصد و سایر کودها بیش از ۳۱ درصد افزایش قیمت داشتهاند. این مسئله برای کشورهایی که وابستگی بالایی به واردات کود دارند اهمیت ویژهای دارد، زیرا میتواند در فصلهای کشت آینده بر هزینه تولید محصولات کشاورزی اثرگذار باشد.
نکته قابل توجه در این نمودار، سرایت شوک انرژی به سایر بازارهای کالایی است. برای مثال افزایش قیمت زغالسنگ (۱۶ درصد)، سنگآهن (۸ درصد) و حتی روغن پالم (۲۰ درصد) نشان میدهد که افزایش هزینه انرژی و حملونقل به سرعت در کل زنجیره تأمین جهانی منعکس میشود.
در مجموع، دادههای موجود نشان میدهد بازار جهانی کالاها در حال تجربه یک شوک چندبخشی است؛ شوکی که از انرژی آغاز شده و به تدریج در حال انتقال به صنایع، کشاورزی و حملونقل است. اگر این شرایط تداوم یابد، احتمال شکلگیری موج جدیدی از تورم کالایی در سطح جهانی وجود خواهد داشت؛ موجی که میتواند بر رشد اقتصادی بسیاری از کشورها تأثیر بگذارد و سیاستهای پولی و صنعتی را در ماههای آینده تحت فشار قرار دهد.
نظر شما