تغییر قواعد بازی در بازار صنعتی اروپا
نرگس کاظمی
جمعه ۱ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۹:۰۱

اتحادیه اروپا با کلید زدن «قانون شتاب‌دهنده صنعتی» و طرح «ساخته شده در اروپا»، در پی کشیدن خط قرمزی برای حفظ صنایع خود در برابر هجوم رقبای جهانی است؛ طرحی که اگرچه قرار است چتر حمایتی بر سر تولید داخلی بگستراند، اما اختلافات شدید پاریس و برلین و هشدارهای سرمایه‌گذاران خارجی، مسیر اجرای آن را دشوار و پرابهام کرده است.

به گزارش ایراسین، انتظار می‌رود کمیسیون اروپا در فوریه امسال، «قانون شتاب‌دهنده صنعتی» (IAA) را پیشنهاد دهد. این پیشنهاد شامل مقرراتی برای اعمال الزامات محتوای اروپایی برای صنعت («ساخته شده در اروپا») در قراردادهای عمومی و تقویت مشارکت‌های محلی خواهد بود. طرح برای ترجیحات اروپایی حتی پیش از ارائه رسمی آن مورد بحث و جدل قرار گرفته است.

ترجیحات اروپایی و حمایت از تولید داخلی

در اوایل فوریه، استفان سژورنه، کمیسر اروپایی استراتژی صنعتی، در مقاله‌ای که بیش از هزار مدیرعامل و رهبر کسب‌وکار آن را امضا کردند، تأکید کرد که این منطقه باید با استراتژی «ساخته شده در اروپا» از صنایع خود محافظت کند. او برای مقابله با رقابت فزاینده چین و آمریکا، خواستار «ترجیحات اروپایی» در بازار واحد شد.

کمیسر اروپایی خاطرنشان کرد که سایر اقتصادهای بزرگ اکنون از ترجیحات ملی برای محافظت از دارایی‌های استراتژیک استفاده می‌کنند. طبق پیشنهاد او، شرکت‌هایی که قراردادهای عمومی، کمک‌های دولتی یا سایر حمایت‌های مالی دریافت می‌کنند، باید بخش قابل توجهی از محصولات خود را در اتحادیه اروپا تولید کنند و همان منطق باید برای سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی نیز اعمال شود.

خود «قانون شتاب‌دهنده صنعتی» انتظار می‌رود بر سه حوزه اصلی تمرکز کند:

  • ایجاد بازارهای پیشرو برای محصولات صنعتی کم‌کربن و تقویت تقاضا برای این محصولات تولید شده در اتحادیه اروپا از طریق معرفی مجموعه‌ای از معیارهای مشترک.
  • ساده‌سازی بروکراسی و تسهیل رویه‌های دریافت مجوز برای پروژه‌های صنعتی و زیرساختی استراتژیک.
  • معرفی برچسب‌گذاری کم‌کربن که در ابتدا شامل فولاد و سپس سیمان خواهد شد.

دیدگاه‌های متفاوت کشورهای عضو

پیش از اجلاس غیررسمی رهبران اتحادیه اروپا در ۱۲ فوریه، کشورهای عضو، به ویژه بزرگترین اقتصادهای این بلوک، با مواضع متفاوتی به مسئله «ساخته شده در اروپا» نزدیک شدند. فرانسه بر معیارهای سخت‌گیرانه (محدودیت‌هایی برای کشورهای در منطقه اقتصادی اروپا) برای تحریک و احیای تولید، به ویژه در بخش‌هایی مانند فناوری پاک، فولاد، خودرو و صنایع شیمیایی اصرار داشت.

آلمان در مقابل، رویکردی لیبرال‌تر تحت عنوان «ساخته شده با اروپا» را ترویج کرد که اجازه مشارکت کشورهای سوم (کشورهایی که دارای توافقنامه تجارت آزاد با اتحادیه اروپا هستند یا کشورهای هم‌فکر) را می‌داد. برلین همچنین به دنبال محدود کردن چارچوب زمانی و اعمال ترجیحات اروپایی به فهرست مشخصی از محصولات بود. لهستان، مجارستان، بلژیک و ایتالیا نیز از رویکرد هدفمند محدود به بخش‌های خاص حمایت کردند.

گروهی از کشورهای شمالی و حوزه بالتیک (فنلاند، سوئد، استونی، لتونی و لیتوانی) به همراه هلند، در سندی غیررسمی مشترک که چند روز پس از مقاله سژورنه منتشر شد، دیدگاه خود را ابراز کردند که ترجیح اروپایی خطر تضعیف تلاش‌های ساده‌سازی اتحادیه اروپا و افزودن لایه دیگری از مقررات برای شرکت‌های اروپایی را دارد. در نظر آن‌ها، این ابتکار باید بر سه اصل محدودیت، تناسب و درک روشن از پیامدها استوار باشد.

موضع صنایع در مورد ترجیحات اروپایی نیز متفاوت بود. در آستانه جلسه ۱۲ فوریه، چندین نماینده صنعت به یورونیوز گفتند که افزایش فشار بر تولیدکنندگان برای انتقال تولید به اروپا، زنجیره‌های تأمین موجود را مختل می‌کند و آن‌ها را مجبور به ساخت زنجیره‌های جدید می‌کند. برای مثال، صنعت خودرو به دلیل ماهیت زنجیره تأمین و خطر واکنش منفی سایر کشورها، نسبت به رویکردهای محتوای محلی انتقاد بود. نگرانی‌های مشابهی توسط بخش هوافضا نیز ابراز شد.

شورای صنایع شیمیایی اروپا اعلام کرده است که معیارهای «ساخته شده در اروپا» تنها در صورتی کار خواهند کرد که معیارهای مؤثری برای تحریک تمام زنجیره‌های ارزش، نه فقط تولید محصولات نهایی در اتحادیه اروپا، معرفی شود. تولیدکنندگان فولاد به طور کلی از تقویت تولید داخلی حمایت می‌کنند، همانطور که صنعت فناوری پاک نیز با برخی محدودیت‌ها از آن حمایت می‌کند.

سرمایه‌گذاران خارجی، به ویژه آسیایی‌ها، نگران بودند که طرح‌های اروپایی ممکن است شرایطی مانند انتقال فناوری، مشارکت‌های مشترک و الزام به استخدام کارگران محلی را بر آن‌ها تحمیل کند.

در جریان اجلاس غیررسمی رهبران اتحادیه اروپا، اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، ترجیحات اروپایی را ابزاری ضروری توصیف کرد که به تقویت پایه تولیدی خود اروپا کمک می‌کند، اما گفت که این یک «خط نازک» است و راه حل یکسانی برای همه وجود ندارد. به همین دلیل، هر پیشنهاد باید با یک تحلیل اقتصادی دقیق پشتیبانی شود و با تعهدات بین‌المللی اتحادیه اروپا مطابقت داشته باشد.

به گفته آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا، بحث‌ها نشان‌دهنده «توافق گسترده» بر سر نیاز به اصل ترجیح اروپایی متناسب و هدفمند برای بخش‌های استراتژیک منتخب بود. امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه در نهایت پذیرفت که شرکت‌های اروپایی باید تنها در بخش‌های حیاتی خاص که به ویژه آسیب‌پذیر هستند، از مزایا برخوردار شوند. اجلاس سران اتحادیه اروپا در ماه مارس تعیین خواهد کرد که دقیقاً این بخش‌ها کدامند.

نرم‌شدن موضع در پیش‌نویس جدید

در نهایت، طبق گزارش‌های رسانه‌ای که به آخرین نشت پیش‌نویس قانون IIA استناد می‌کنند، تغییرات در «ساخته شده در اروپا» نشان می‌دهد که قوانین نرم‌تر شده‌اند. فست‌مارکتس خاطرنشان می‌کند که پیشنهاد جدید به کشورهای سوم منتخب (کشورهایی که اهداف امنیتی و پایداری بلوک را برآورده می‌کنند) اجازه می‌دهد تا در خریدهای عمومی کالاهای صنعتی استراتژیک، از جمله فولاد، به عنوان تولیدکنندگان اروپایی در نظر گرفته شوند.

متن بازبینی شده تعریف «اصل اروپایی» را که شامل تولید در بلوک و منطقه اقتصادی اروپا است، حفظ می‌کند اما مکانیزمی را اضافه می‌کند که به کمیسیون اروپا اجازه می‌دهد کشورهای سوم خاص را معادل تلقی کند. کمیسیون همچنین در صورت نقض جدی، قادر خواهد بود این وضعیت را لغو کند.

علاوه بر این، محدودیت‌هایی برای سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی از کشورهایی که بیش از ۴۰ درصد از تولید جهانی در بخش‌های حیاتی (باتری، خودروهای برقی، فناوری‌های انرژی تجدیدپذیر) را کنترل می‌کنند، پیش‌بینی شده است. در پیش‌نویس قبلی، الزام کنترل و تأیید برای سرمایه‌گذاری‌های بالای ۱۰۰ میلیون یورو باید برای تمام شرکای تجاری که فاقد توافقنامه تجارت آزاد با اتحادیه اروپا بودند، اعمال می‌شد.

قضاوت بر اساس پیش‌نویس نشت شده، نسخه جدید باید تا حدی شرکای اروپا را مطمئن کند. به طور خاص، ریچل ریوز، وزیر دارایی بریتانیا، پیش از این از همکاران اروپایی خود خواسته بود که این مفهوم را به سایر کشورهای با منافع مشابه گسترش دهد و کشور خود، نروژ و کانادا را به عنوان مثال ذکر کرد. شورای تجاری ژاپن در اروپا (JBCE) درخواست مشابهی ارائه کرد. ترکیه، شریک تجاری مهم اتحادیه اروپا، همچنین نگرانی‌های خود را به صورت غیررسمی به بروکسل ابراز کرد.

در همین حال، مقررات بازبینی شده موانعی را برای چین ایجاد کرده است که قبلاً واکنش جامعه تجاری این کشور را برانگیخته است. طبق بیانیه‌ای از اتاق بازرگانی چین در اتحادیه اروپا (CCCEU) که پولیتیکو به آن استناد کرده است، آخرین نسخه قانون شتاب‌دهنده صنعتی احتمالاً اعتماد سرمایه‌گذاری شرکت‌های پیشرو چینی را تضعیف می‌کند. آن‌ها خاطرنشان کردند که علاوه بر سیگنال‌های سیاسی، جنبه‌های عملی خاصی وجود دارد، به ویژه امکان‌سنجی الزامات مشارکت محلی اجباری که در بسیاری از موارد ممکن است از نظر تجاری یا فناوری نامطلوب باشد. باید توجه داشت که طبق آخرین گزارش CCCEU-رولند برگر که در نوامبر گذشته منتشر شد، تا پایان سال ۲۰۲۴، نزدیک به ۳۰۰۰ شرکت با سرمایه‌گذاری چینی در تمام ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا فعالیت می‌کردند.

قانون IIA همچنین فرصت‌هایی برای تحریک تقاضا برای فولاد سبز از طریق خریدهای عمومی، بخش خودرو و برنامه‌های گواهی‌نامه داوطلبانه فراهم می‌کند. کمیسیون اروپا فولاد را بر اساس آلایندگی تولید شده در طول تولید آن طبقه‌بندی خواهد کرد. علاوه بر این، دولت‌ها موظف خواهند شد که اطمینان حاصل کنند ۲۵ درصد از محصولات فلزی استفاده شده در خریدهای عمومی و برنامه‌های یارانه، کم‌کربن باشند. مقرره «ساخته شده در اروپا» هدف دارد سهم صنعت در ارزش افزوده ناخالص را تا سال ۲۰۳۵ به ۲۰ درصد برساند.

قانون شتاب‌دهنده صنعتی و طرح ساخته شده در اروپا بخشی از تلاش‌های گسترده‌تر این بلوک برای تقویت رقابت‌پذیری منطقه و محافظت از بازار آن در برابر رقابت شدید جهانی، به ویژه از ایالات متحده و چین است. این تلاش‌ها همچنین شامل تسریع تشکیل بازار واحد، ساده‌سازی قوانین برای کسب‌وکار، جذب سرمایه‌گذاری و کاهش قیمت‌های انرژی می‌شود. علاوه بر این، استدلال‌ها برای بازبینی برخی ابزارها در اتحادیه اروپا روز به روز بلندتر می‌شود، به ویژه انتقاد از سیستم تجارت آلایندگی (ETS) و معامله سبز از سوی کشورهای فردی و صنعت فولاد. در نهایت، پیشنهادهای کمیسیون اروپا که در فوریه اعلام می‌شوند و اجلاس ماه مارس باید به این سوال پاسخ دهند که این منطقه چقدر آماده است با توجه به تعهدات تجاری بین‌المللی و ریسک‌های مرتبط، از صنعت خود حمایت کند. با این حال، بعید است که این پیشنهادها از انتقاد در امان بمانند.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

گفت‌وگو

پربازدیدهای صنعت

یادداشت

تازه‌ترین‌ها صنعت

ویدیوی صفحه

دیدگاه