به گزارش ایراسین، تقاضای جهانی هیدروژن در سال ۲۰۲۴ به حدود ۱۰۰ میلیون تن رسید؛ رقمی که عمدتاً در پالایشگاهها، صنایع شیمیایی و بخش آهن و فولاد مصرف شده است؛ این میزان نسبت به سال ۲۰۲۳ حدود ۲ درصد رشد داشته و تقریباً همراستا با رشد کلی تقاضای انرژی در جهان بوده است.
با این حال، تقریباً تمام این تقاضا همچنان از هیدروژن تولیدشده با سوختهای فسیلی تأمین میشود، برای تولید این حجم از هیدروژن، حدود ۲۹۰ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی و ۹۰ میلیون تن معادل زغالسنگ مصرف شده است؛ موضوعی که نشان میدهد مسیر گذار به هیدروژن کمانتشار هنوز در ابتدای راه قرار دارد.
توجه دولتها به هیدروژن کمانتشار
در سالهای اخیر، فناوریهای تولید هیدروژن کمانتشار به دلیل ظرفیت بالقوه در کاهش انتشار گازهای گلخانهای و افزایش امنیت انرژی، مورد توجه دولتها قرار گرفتهاند، این فناوریها شامل تولید هیدروژن از برق کمکربن از طریق الکترولیز آب، استفاده از زیستانرژی و تولید از سوختهای فسیلی همراه با فناوری جذب و ذخیرهسازی کربن است.
در اوایل دهه ۲۰۲۰، موجی از تعهدات بلندپروازانه دولتی و ورود گسترده بخش خصوصی، باعث اعلام صدها پروژه هیدروژن کمانتشار شد. در آن زمان، دولتها هدفگذاری کردند که تا سال ۲۰۳۰ حدود ۱۹۰ گیگاوات ظرفیت الکترولیز ایجاد شود؛ با این حال، واقعیت صنعت فاصله زیادی با این اهداف دارد. در پایان سال ۲۰۲۲، ظرفیت عملیاتی جهانی کمتر از ۰.۷ گیگاوات بود و پیشبینی میشود این رقم تا سال ۲۰۲۵ به سختی از ۴ گیگاوات عبور کند.
رشد واقعی با وجود تأخیر پروژهها
با وجود اخبار مربوط به تأخیر و لغو برخی پروژهها، دادهها نشان میدهد تولید هیدروژن کمانتشار در حال افزایش است، هرچند از پایهای کوچک؛ تولید این نوع هیدروژن در سال ۲۰۲۰ اندکی بیش از ۰.۵ میلیون تن بود، اما در سال ۲۰۲۴ به حدود ۰.۸ میلیون تن رسید و برآورد میشود، در سال ۲۰۲۵ به حدود یک میلیون تن برسد، بر اساس پروژههای قطعی، این رقم تا سال ۲۰۳۰ از چهار میلیون تن عبور خواهد کرد.
در نتیجه، سهم هیدروژن کمانتشار از کل تولید جهانی که اکنون کمتر از یک درصد است، تا سال ۲۰۳۰ به حدود چهار درصد خواهد رسید؛ رشدی که با توسعه سریع برخی فناوریهای انرژی پاک در سالهای اخیر قابل مقایسه است.
جهش در مقیاس پروژهها
یکی از نشانههای پیشرفت این صنعت، افزایش قابل توجه اندازه پروژههاست. در سال ۲۰۲۰، بزرگترین الکترولایزر جهان تنها ۲۵ مگاوات ظرفیت داشت، اما در سال ۲۰۲۵، پروژهای با ظرفیت ۵۰۰ مگاوات در چین راهاندازی شد، همچنین پروژه هیدروژن سبز نئوم در عربستان سعودی که در حال ساخت است، قرار است تا سال ۲۰۲۷ به ظرفیت ۲.۲ گیگاوات برسد؛ یعنی حدود ۹۰ برابر بزرگتر از پروژههای ابتدای دهه.
در حال حاضر، چین، اروپا، هند و آمریکای شمالی نزدیک به ۹۰ درصد ظرفیت تولید متعهد تا سال ۲۰۳۰ را در اختیار دارند و سایر مناطق جهان هنوز فاصله زیادی با این روند دارند.
چالش اصلی؛ نبود تقاضای پایدار
با وجود پیشرفت در سمت عرضه، مهمترین چالش صنعت هیدروژن کمانتشار، نبود تقاضای قطعی و بلندمدت است.؛تولیدکنندگان برای سرمایهگذاری به اطمینان از فروش محصول خود نیاز دارند، اما قراردادهای قطعی خرید فعلی کمتر از دو میلیون تن در سال را پوشش میدهد؛ رقمی که بسیار کمتر از ظرفیت بالقوه پروژههای در حال اجراست.
دولتها تلاشهایی برای تحریک تقاضا انجام دادهاند. در بخش پالایش، بیش از ۲۲۰ هزار تن در سال هیدروژن تجدیدپذیر در اروپا و هند قرارداد شده است؛ در بخش کود در هند نیز قرارداد تأمین بیش از ۷۰۰ هزار تن در سال آمونیاک تجدیدپذیر برای ۱۳ واحد تولیدی منعقد شده است، با این حال، در بخش فولاد برخی مناقصهها به دلیل قیمتهای بالا متوقف شدهاند.
سیاستهای مورد نیاز برای حفظ شتاب
کارشناسان معتقدند برای رشد سریعتر این صنعت، سیاستهای هدفمند ضروری است، تمرکز بر کاربردهای فعلی هیدروژن مانند پالایش و صنایع شیمیایی، استفاده از خریدهای دولتی برای ایجاد بازار اولیه، الزام قراردادهای خرید در طرحهای حمایتی و تدوین مقررات جهانی برای سوختهای هیدروژنی در حملونقل دریایی و هوایی، از جمله راهکارهای پیشنهادی است؛ همچنین ابزارهایی مانند یارانهها، ضمانت وام، سرمایهگذاری دولتی، سهمیههای مصرف و قراردادهای کربنی میتوانند به کاهش فاصله هزینهای هیدروژن کمانتشار با هیدروژن فسیلی کمک کنند. ایجاد «هابهای هیدروژنی» نیز با تجمیع تقاضا و کاهش ریسک سرمایهگذاری، از دیگر راهکارهای مطرحشده است.
نیاز به سیاستهای انعطافپذیر
با توجه به نوپا بودن این صنعت، بسیاری از سیاستهای اولیه با تأخیر اجرا شدهاند و در برخی کشورها بارها مورد بازنگری قرار گرفتهاند. به همین دلیل، کارشناسان تأکید میکنند که سیاستها باید انعطافپذیر و قابل بازنگری باشند تا با تحولات سریع بازار هماهنگ شوند.
در مجموع، اگرچه صنعت هیدروژن کمانتشار هنوز فاصله زیادی با اهداف بلندپروازانه اوایل دهه ۲۰۲۰ دارد، اما روند رشد آن ادامه دارد، تحقق اهداف بلندمدت این بخش، بیش از هر چیز به ایجاد تقاضای پایدار و اجرای سیاستهای حمایتی مؤثر وابسته خواهد بود.
نظر شما