به گزارش ایراسین، کشور چین با عبور از یک آستانه حیاتی در گذار انرژی، برای اولین بار ظرفیت نصبشده نیروگاههای برق پاک خود را بیشتر از ظرفیت تولید برق از سوختهای فسیلی افزایش داد.
بر اساس دادههای «مانیتور انرژی جهانی» (Global Energy Monitor)، چین در سال ۲۰۲۵ مجموعاً ۱,۴۹۴ گیگاوات ظرفیت تولید برق پاک در حال بهرهبرداری داشته است که در مقایسه با ۱,۴۲۰ گیگاوات ظرفیت تولید از زغالسنگ، گاز طبیعی و سایر سوختهای فسیلی قرار دارد.
پیوستن چین به باشگاه اقتصادهای سبز
با ۷۳ گیگاوات ظرفیت پاک بیشتر از سوختهای فسیلی، اکنون ۵۱ درصد از ناوگان تولید برق چین از منابع پاک تغذیه میشود و این کشور به جمع برزیل، فرانسه و آلمان به عنوان اقتصادهای بزرگِ متکی بر انرژیهای پاک پیوسته است. چین جدیدترین عضو این باشگاه است که در سال ۲۰۲۵ برای نخستینبار سقف ظرفیت انرژی پاک را از سوختهای فسیلی بالاتر برد.
در انتهای دیگر طیف ظرفیت تولید برق، ایالات متحده آمریکا قرار دارد که در سال ۲۰۲۵ دارای ۲۳۳ گیگاوات ظرفیت سوخت فسیلی بیشتر از ظرفیت انرژی پاک بوده است؛ رقمی که بیش از هر کشور دیگری است. دادههای GEM نشان میدهد که هند، عربستان سعودی، روسیه و اندونزی از دیگر اقتصادهای بزرگ هستند که وابستگی سنگینی به ظرفیت برق مبتنی بر سوختهای فسیلی دارند.
واگرایی استراتژیک انرژی بین واشنگتن و پکن
این تفاوت در سیستمهای برقی دو اقتصاد بزرگ جهان، دیدگاههای کاملاً متفاوتی را در مورد آینده انرژی برجسته میکند؛ جایی که چین به دنبال تولید برق پاکتر است و ایالات متحده از وابستگی بیشتر به سوختهای فسیلی حمایت میکند. با توجه به اینکه دولت فعلی آمریکا حمایت فدرال از انرژیهای تجدیدپذیر را کاهش داده و از رشد بیشتر گاز طبیعی و برق زغالسنگ حمایت میکند، انتظار میرود آمریکا پیشتازی خود در ظرفیت سوختهای فسیلی را افزایش دهد، در حالی که چین شتاب رشد انرژی پاک را حفظ میکند.
انقلاب خورشیدی و کاهش سهم زغالسنگ
در حالی که تمام منابع انرژی چین در دهه گذشته رشد ظرفیت را ثبت کردهاند، جهش ۱,۵۵۴ درصدی در ظرفیت انرژی خورشیدی مقیاس ابزار (Utility-scale) از سال ۲۰۱۵ تاکنون، تحولآفرینترین توسعه بوده است. نیروگاههای خورشیدی سال گذشته سهم بیسابقه ۱۸.۳ درصدی از ظرفیت عملیاتی چین را به خود اختصاص دادند که در مقایسه با سهم تنها ۲.۴ درصدی در سال ۲۰۱۵ افزایش چشمگیری دارد.
این جهش در ظرفیت خورشیدی فراتر از افزودن برق پاک به سیستم انرژی چین عمل کرد و اجازه داد تا سهم برق زغالسنگ در ترکیب تولید کلی، از ۶۴ درصد در سال ۲۰۱۵ به پایینترین رکورد تاریخی یعنی ۴۲.۷ درصد در سال گذشته کاهش یابد. اکنون انرژی خورشیدی دومین ردپای بزرگ ظرفیت برق در چین پس از زغالسنگ را دارد و به لطف دستاوردهای عظیم در تولید قطعات خورشیدی در چین در سالهای اخیر، برای رشد بیشتر در دهه جاری آماده شده است.
در مجموع، ظرفیت کل برق پاک چین بین سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۲۵ به میزان ۲۵۳ درصد افزایش یافت، در حالی که ظرفیت تولید برق از سوختهای فسیلی ۵۰ درصد رشد کرد که منجر به افزایش ۱۱۳ درصدی کل ظرفیت تولید برق در آن دهه شد. به نظر میرسد بخش پیشرو تولید باتری در جهان در چین، با کمک به ذخیرهسازی حجمهای فزایندهای از مازاد تولید برق خورشیدی در طول روز برای تخلیه در ساعات اوج تقاضا، شتاب انرژی پاک را بیشتر کند.
بازگشت به عقب در سیاستهای انرژی آمریکا؟
ظرفیت برق پاک ایالات متحده بین سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۲۵ حدود ۷۴ درصد رشد کرد و از حدود ۳۰۰ گیگاوات به ۵۲۰ گیگاوات رسید. در همین دوره، ظرفیت سوختهای فسیلی حدود ۳ درصد کاهش یافت و از حدود ۷۷۵ گیگاوات به ۷۵۳ گیگاوات رسید، زیرا نیروگاههای زغالسنگ قدیمی تعطیل شدند. در مجموع، ردپای ظرفیت کل برق آمریکا از سال ۲۰۱۵ تاکنون ۱۸ درصد رشد داشته و سال گذشته به رکورد ۱,۲۷۲ گیگاوات رسید.
افزایش ۱۹ درصدی ظرفیت گاز طبیعی از سال ۲۰۱۵ تضمین کرده است که بخش عمده ظرفیت برق آمریکا همچنان مبتنی بر سوختهای فسیلی باقی بماند، با وجود کاهش سهم زغالسنگ. با توجه به نیاز فوری برای افزایش تأمین برق جهت راهاندازی مراکز داده و کاربردهای هوش مصنوعی، در سالهای آینده جهشهای بیشتری در ظرفیت تولید برق آمریکا رخ خواهد داد.
با این حال، پس از لغو مشوقهای فدرال برای انرژیهای تجدیدپذیر، انتظار میرود که شرکتهای برق و توسعهدهندگان نیرو، ظرفیت گاز طبیعی را بیشتر از اکثر منابع دیگر برق افزایش دهند. دادههای GEM نشان میدهد که میزان ظرفیت جدید نیروگاه گازی در حال ساخت در آمریکا نسبت به یک سال قبل دو برابر شده است، در حالی که میزان آن در مرحله پیش از ساخت پنج برابر جهش داشته است.
آینده سوختمحور آمریکا
پس از تکمیل، این رونق ساخت نیروگاه گازی، ظرفیت کل تولید برق از سوختهای فسیلی آمریکا را بیشتر بالا خواهد برد و ممکن است رشد اخیر سهم انرژی پاک در ترکیب ظرفیت کلی (که از حدود ۲۸ درصد در سال ۲۰۱۵ به رکورد ۴۱ درصد در سال گذشته رسید) را معکوس کند. در واقع، اولویتدهی به سوختهای فسیلی نسبت به انرژیهای تجدیدپذیر توسط شرکتهای برق آمریکا به نظر میرسد باعث شود سیستم برق این کشور بیشتر به مسیر توسعه سایر اقتصادهای محور سوخت فسیلی مانند عربستان سعودی شبیه شود تا چین.
ردپای ظرفیت برق پاک عربستان سعودی در دهه جاری به شدت رشد کرده است، به ویژه ظرفیت خورشیدی آنکه از کمتر از ۰.۵ گیگاوات در سال ۲۰۲۰ به بیش از ۱۱ گیگاوات در سال گذشته جهش کرده است. با این حال، حدود ۹۰ درصد از کل ردپای برق عربستان همچنان مبتنی بر سوختهای فسیلی است که انتظار میرود برای دههها به عنوان ستون اصلی سیستم انرژی این پادشاهی غنی از نفت باقی بماند.
ایالات متحده نیز به دلیل اینکه بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده گاز طبیعی جهان است، به همین میزان به سوختهای فسیلی محدود است و انتظار میرود سیستم برق این کشور در آینده قابل پیشبینی همچنان از ذخایر گاز خود بهرهبرداری کند. این حرکت محور گاز ممکن است با دستور کار کوتاهمدت «سلطه انرژی» دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا هماهنگ باشد، اما منجر به عقب ماندن آمریکا در ساخت سیستمهای انرژی پاک خواهد شد که انتظار میرود تا پایان قرن اکثر اقتصادها را اداره کنند.
نظر شما