به گزارش ایراسین، گذار به انرژی پاک در دنیای امروز به ضرورتی اقتصادی و صنعتی تبدیل شده است. شرکت‌هایی که دهه‌ها بر فناوری‌های فسیلی تکیه داشته‌اند، امروز ناچارند هم‌زمان با تغییر سبد انرژی، نیروی انسانی خود را نیز بازآفرینی کنند. در این میان، Siemens آلمان، به‌عنوان یکی از غول‌های مهندسی جهان، نمونه‌ای شاخص از این دگرگونی را به نمایش گذاشته است. این شرکت از سال ۲۰۲۳ برنامه‌ای گسترده با عنوان «Skills for Green Jobs» را آغاز کرد تا ۲۰ هزار نفر از کارکنان خود را برای فناوری‌های مرتبط با توربین‌های سبز و انرژی‌های تجدیدپذیر بازمهارت‌آموزی کند؛ برنامه‌ای که در گزارش سالانه ۲۰۲۵ Siemens به‌عنوان یکی از محورهای اصلی راهبرد آینده شرکت برجسته شده است.

این ابتکار در زمانی آغاز شد که تقاضای جهانی برای توربین‌های بادی، چه در خشکی و چه در دریا، و همچنین فناوری‌های مبتنی بر هیدروژن، رشدی شتابان را تجربه می‌کرد. در چنین فضایی، کمبود نیروی متخصص در حوزه «مهارت‌های سبز» به یکی از موانع اصلی توسعه انرژی پاک در اروپا تبدیل شده بود. Siemens با این برنامه نشان داد که پاسخ به این چالش، نه صرفاً جذب نیروهای جدید، بلکه سرمایه‌گذاری هدفمند بر نیروی انسانی موجود است؛ رویکردی که هم مشاغل پایدار ایجاد می‌کند و هم مسیر اروپا به‌سوی کربن‌خنثی را هموارتر می‌سازد.

Siemens Energy که در سال ۲۰۲۰ از شرکت مادر جدا شد، امروز با حدود ۹۰ هزار کارمند، یکی از رهبران بازار جهانی توربین‌های گازی، بادی و سامانه‌های ذخیره‌سازی هیدروژن به شمار می‌رود. بااین‌حال، ساختار مهارتی این نیروی کار بازتابی از گذشته فسیلی صنعت انرژی بود. میانگین سن کارکنان به ۴۶ سال می‌رسید و بخش قابل‌توجهی از تخصص‌ها به فناوری‌های مبتنی بر سوخت‌های فسیلی اختصاص داشت. هم‌زمان، با اجرای اهداف «EU Green Deal» و تعهد اتحادیه اروپا به دستیابی به وضعیت net-zero تا سال ۲۰۵۰، تقاضا برای توربین‌های بادی و سامانه‌های H۲-ready حدود ۴۰ درصد افزایش یافت. گزارش سالانه ۲۰۲۵ Siemens تصریح می‌کند که در این مقطع، ۳۵ درصد از مهندسان شرکت فاقد مهارت‌های دیجیتال و سبز لازم بودند و بدون بازمهارت‌آموزی، خطر از دست دادن ۱۵ درصد از سهم بازار به رقبایی مانند GE و Vestas کاملاً واقعی بود.

برنامه «Skills for Green Jobs» از ژانویه ۲۰۲۳ آغاز شد و هدف آن آموزش ۲۰ هزار نفر، معادل ۲۲ درصد کل نیروی انسانی Siemens Energy، تا سال ۲۰۲۶ است. این برنامه با همکاری واحد Siemens Professional Education، دانشگاه‌های معتبر آلمان مانند TU Munich و RWTH Aachen و همچنین دولت آلمان از طریق وزارت اقتصاد و حفاظت اقلیم (BMWK) طراحی و اجرا شد. بودجه‌ای معادل ۴۰۰ میلیون یورو به این طرح اختصاص یافت؛ سرمایه‌گذاری‌ای که نتایج اولیه آن، از منظر اقتصادی و عملیاتی، قابل‌توجه بوده است. نرخ موفقیت ۹۶ درصدی دوره‌ها و اشتغال ۹۹ درصدی شرکت‌کنندگان نشان می‌دهد که این آموزش‌ها به‌طور مستقیم به کار گرفته شده‌اند. بازگشت سرمایه نیز از طریق افزایش ۲۵ درصدی بهره‌وری و کاهش ۲۰ درصدی زمان مونتاژ توربین‌ها محقق شده است. Siemens این طرح را بخشی جدایی‌ناپذیر از «نقشه راه کربن‌زدایی» خود می‌داند.

آموزش‌ها در قالب یک مسیر چندلایه طراحی شده‌اند. در سطح پایه، حدود ۸ هزار تکنسین مونتاژ طی یک دوره ۹۰ روزه آموزش آنلاین با مبانی آیرودینامیک توربین‌های بادی، طراحی پره‌ها و اصول عملکرد سامانه‌های تجدیدپذیر آشنا شدند. این آموزش‌ها سپس با چهار ماه آموزش حین کار در کارخانه‌های مرتبط با پروژه‌های Ørsted در دانمارک تکمیل شد. در این مرحله، کارگران مهارت مونتاژ کامپوزیت‌های فیبر کربن با بازوهای رباتیک و پایش لرزش تجهیزات از طریق اینترنت اشیا را فراگرفتند.

در گام بعدی، ۷۰۰۰ مهندس وارد دوره‌ای عمیق‌تر شدند که هفت ماه به طول انجامید و عمدتاً در مرکز Mülheim اجرا شد. تمرکز این بخش بر راه‌اندازی و بهره‌برداری از توربین‌های پیشرفته Gamesa با توان ۱۴ مگاوات بود؛ جایی که استفاده از تحلیل‌های پیش‌بینانه توانست زمان ازکارافتادگی تجهیزات را تا ۱۸ درصد کاهش دهد. سطح بالاتر آموزش به ۳۵۰۰ متخصص ارشد اختصاص داشت که تمرکز آن بر فناوری هیدروژن بود. این گروه در طراحی و توسعه توربین‌های SGT-۸۰۰ سازگار با هیدروژن، از شبیه‌سازی‌های CFD و ابزارهای پیشرفته مهندسی استفاده کردند. هم‌زمان، ۱۵۰۰ مدیر در قالب دوره‌ای شش‌ماهه در Siemens Academy با مفاهیمی مانند دوقلوهای دیجیتال، معیارهای ESG و زنجیره تأمین سبز آشنا شدند. برنامه‌های تبادل تجربه با شرکت‌هایی مانند Vestas و Ørsted نیز ۵۰۰ نفر از کارکنان را برای benchmarking به بریتانیا فرستاد. پلتفرم «Siemens Green Learning Hub» با بهره‌گیری از واقعیت مجازی و شخصی‌سازی مبتنی بر هوش مصنوعی، نقش مهمی در اثربخشی این آموزش‌ها داشت.

تا سال ۲۰۲۵، حدود ۱۶ هزار نفر از کارکنان Siemens این مسیر را طی کرده‌اند و نتایج عملی آن به‌وضوح قابل‌مشاهده است. کارخانه Mülheim رکورد مونتاژ ۲۰۰ توربین offshore را ثبت کرد و بهره‌وری آن ۲۸ درصد افزایش یافت. میزان ضایعات کامپوزیتی نیز ۲۲ درصد کاهش پیدا کرد. پروژه Hornsea ۳ در بریتانیا با استفاده از توربین‌های Siemens، ۲.۹ گیگاوات ظرفیت جدید به شبکه افزود. در سطح زنجیره تأمین، انتشار دی‌اکسید کربن ۱۲ درصد کاهش یافت و Siemens عنوان «رهبر مهارت‌های سبز اروپا ۲۰۲۵» را به دست آورد. گزارش سالانه شرکت به‌روشنی اعلام می‌کند که «مهارت‌های سبز، موتور رشد آینده Siemens هستند».

از منظر اقتصادی، این تحول سالانه حدود ۸۵۰ میلیون یورو صرفه‌جویی به همراه داشته و قراردادهایی به ارزش ۱۰ میلیارد یورو با اتحادیه اروپا منعقد شده است. در بعد اجتماعی، ۴۰۰۰ شغل جدید در بخش انرژی بادی ایجاد شد، رضایت کارکنان ۳۳ درصد افزایش یافت و برنامه SPE توانست هزار استعداد جوان را جذب کند. بسیاری از تکنسین‌های حوزه توربین‌های گازی بدون آنکه شغل خود را از دست بدهند، به متخصصان پروژه‌های بادی offshore تبدیل شدند.

مسیر اجرای این برنامه خالی از چالش نبود. کمبود مواد کامپوزیتی، مقاومت فرهنگی حدود ۶۰ درصد از کارکنان و هزینه بالای زیرساخت‌های واقعیت مجازی ازجمله موانع اصلی بودند. Siemens با رویکرد اقتصاد چرخشی و بازیافت ۳۰ درصدی مواد، ارائه مشوق‌های مالی ۲۲ درصدی و بهره‌گیری از یارانه‌های ۳۵ درصدی اتحادیه اروپا این چالش‌ها را مدیریت کرد. آموزش‌ها در دوران همه‌گیری به‌صورت ترکیبی اجرا شد، اما نرخ حفظ دانش به ۹۸ درصد رسید. برنامه شرکت این است که تا سال ۲۰۳۰، نیمی از تولید خود را به فناوری‌های سبز اختصاص دهد و دامنه بازمهارت‌آموزی را به ۳۰ هزار نفر گسترش دهد.

امروز Siemens به‌عنوان یکی از رهبران «مشاغل سبز انرژی» شناخته می‌شود. عضویت فعال در WindEurope و حضور پررنگ در پروژه‌های مرتبط با قانون کاهش تورم آمریکا، جایگاه جهانی این شرکت را تقویت کرده است. گزارش ۲۰۲۵ نشان می‌دهد شاخص خالص ترویج‌کنندگان کارکنان ۳۸ واحد افزایش یافته است. این تحول بیش از آنکه فناورانه باشد، انسانی است؛ گذار از مهندس فسیلی به متخصص توربین سبز.

منبع: خبرنامه داخلی گروه فولاد مبارکه شماره ۱۴۶۲