به گزارش ایراسین، با نگاهی به آمارهای تجاری سال ۲۰۲۵، ایران به فهرست پنج شریک تجاری اصلی تاجیکستان پیوسته است. حجم گردش مالی تجاری بین این دو کشور در سال گذشته میلادی افزایش یافته و از ۳۷۷.۷ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴ به ۴۸۳.۹ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ رسیده است که نشاندهنده افزایش ۲۸ درصدی معادل ۱۰۶.۲ میلیون دلار است.
صادرات تاجیکستان به ایران در سال ۲۰۲۵ به ۱۱۲.۸ میلیون دلار رسیده است؛ درحالیکه واردات از ایران ۳۷۱.۲ میلیون دلار بوده است. این تفاوت به تراز تجاری منفی ۲۵۸.۴ میلیون دلار منجر شده است. از سوی دیگر، صادرات کالاها و محصولات غیرانرژی از ایران به تاجیکستان در سال ۲۰۲۵ بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته است. تاجیکستان عمدتاً محصولات پتروشیمی، مصالح ساختمانی و مواد غذایی را از ایران وارد میکند. قیر نفتی با ارزشی حدود ۱۵.۴ میلیون دلار، پلیمرها شامل پلیاتیلن و پلیپروپیلن به ترتیب به ارزشهای بیش از ۱۰ و ۱۱.۱ میلیون دلار و سیمان پرتلند و کلینکر به ارزش حدود ۱۲.۸ میلیون دلار، از جمله اقلام وارداتی مهم هستند.
مواد خام؛ عمده صادرات تاجیکستان به ایران
واردات محصولات غذایی نیز جایگاه برجستهای در ساختار واردات تاجیکستان دارند. بهعنوان مثال، واردات ماتسا (نوعی نان) حدود ۳.۲ میلیون دلار و شکر سفید حدود ۳.۳ میلیون دلار تخمین زده میشود. همچنین، میوهها مانند پرتقال تازه با ارزشی حدود ۲.۶ میلیون دلار و کیوی که بیش از ۲میلیون دلار برآورد شده، از دیگر اقلام وارداتی مهم هستند. قیر نفتی نیز که در ساختوساز و جادهسازی استفاده میشود، به ارزش تقریبی ۲.۵ میلیون دلار وارد تاجیکستان میشود. در مقابل، صادرات تاجیکستان به ایران عمدتاً شامل مواد خام است. الیاف پنبه با ارزش بیش از ۷۴ میلیون دلار، سهم غالب را در این تجارت به خود اختصاص داده است. همچنین صادرات نخ پنبهای با حداقل ۸۵ درصد محتوای پنبه به ارزش بیش از ۴۸۰ هزار دلار و آلومینیوم به ارزش تقریبی ۹۵ هزار دلار نیز محتوای این مسیر تجاری را تشکیل میدهد.بهطور کلی، این دادهها نشاندهنده گسترش روابط تجاری میان ایران و تاجیکستان و رشد چشمگیر تبادلات اقتصادی در سالهای اخیر است.
این جهش تجاری فراتر از یک موفقیت آماری، بازتابی از عملیاتیسازی «توافق جامع همکاریهای راهبردی» میان دو کشور و تغییر ماهیت روابط از سطح دیپلماتیک به عرصه اقتصادیِ عینی است. سهم بالای صادرات محصولات غیرانرژی (رشد ۳۰ درصدی) نشان میدهد که ایران با عبور از صادرات تکمحصولی، در حال ایفای نقش «قطب صنعتی منطقه» برای تاجیکستان است و زنجیره تأمین این کشور را با کالاهای با ارزش افزوده بالا (مانند پتروشیمی و مصالح ساختمانی) هدف قرار داده است.
از سوی دیگر، تمرکز تاجیکستان بر صادرات مواد خام (پنبه و آلومینیوم) و واردات کالاهای ساخته شده از ایران، فرصتی طلایی برای تهران محسوب میشود تا با سرمایهگذاری مشترک در تاجیکستان، این مواد خام را در همان محل به محصولات نهایی تبدیل کرده و از ظرفیتهای ترانزیت این کشور برای صادرات به بازارهای آسیای میانه و اوراسیا بهره ببرد. این روند صعودی، گامی مهم در جهت تحقق اهداف توسعه شرق کشور و کاهش وابستگی تجاری به بازارهای سنتی و پرریسک غربی است.
نظر شما