پایگاه خبری تحلیلی ایراسین، در سالهای اخیر صادرات فولاد ایران، بهرغم محدودیتهای بینالمللی، رشد قابل توجهی را تجربه کرده و فولاد مبارکه یکی از محورهای اصلی این رشد بوده است. بر اساس آمار انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، صادرات فولاد خام کشور در سال ۱۴۰۲ حدود ۷.۱ میلیون تن به ارزش ۳.۴۳ میلیارد دلار بوده که بخش مهمی از آن به واسطه صادرات محصولات فولاد مبارکه محقق شده است.
در نیمه نخست سال ۱۴۰۴، استحکام راهبرد صادراتی گروه فولاد مبارکه، بهویژه در بخش محصولات تخت (ورق گرم، سرد و پوششدار)، ارزآوری قابل توجهی برای کشور به همراه داشته و تنها در بخشی از دوره، صادرات این گروه از محل محصولات تخت به حدود ۲۱۶ میلیون دلار رسیده است. این روند، ضمن افزایش سهم فولاد در صادرات غیرنفتی، به تأمین ارز مورد نیاز واردات تجهیزات، مواد اولیه استراتژیک و اجرای پروژههای توسعهای در کل صنعت فولاد کمک کرده و عملاً بخشی از بار ارزی کشور را از دوش بخش نفتی برداشته است.
رشد صادرات و تنوع بازارهای هدف
آمارهای منتشرشده نشان میدهد که صادرات شرکت فولاد مبارکه در فاصله سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ رشد دو رقمی را تجربه کرده و حجم صادرات این شرکت تنها در بازه تقریباً یکساله منتهی به اسفند ۱۴۰۲ به حدود ۱.۴ میلیون تن رسیده است. این میزان، رشد حدود ۱۷ درصدی را نسبت به دوره مشابه سال قبل نشان میدهد و بیانگر آن است که فولاد مبارکه، علاوه بر حفظ بازار داخل، با جدیت در حال توسعه حضور خود در بازارهای منطقهای و فرامنطقهای است.
در همین دوره، این شرکت ضمن فروش بیش از ۷.۳ میلیون تن محصول در بازار داخلی، با توسعه صادرات به بازارهایی نظیر کشورهای عربی، آسیای میانه، شرق و جنوب آسیا و برخی بازارهای فراتر، به تنوعبخشی مقاصد صادراتی و کاهش ریسک تمرکز جغرافیایی کمک کرده است. در سطح ملی نیز، بررسی روند صادرات فولاد ایران در سال ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ نشان میدهد که تنوع بازارها و رشد حدود ۱۵ درصدی حجم صادرات، نتیجه مستقیم تقویت استراتژی صادراتمحور در بنگاههای بزرگ، از جمله فولاد مبارکه، بوده است.
استراتژی صادراتمحور و نگاه جهانتراز
با تغییر مدیریت در فولاد مبارکه رویکرد این شرکت در حوزه صادرات و توسعه بازارهای خارجی بیش از پیش مبتنی بر مزیتهای فناورانه، تنوع سبد محصولات و افزایش ارزش افزوده شده است. زرندی در تبیین این راهبرد تأکید میکند که هدف شرکت، تنها افزایش حجم صادرات نیست، بلکه حرکت از «فروش تناژی» به «فروش مبتنی بر ارزش افزوده و فناوری» است تا فولاد مبارکه در ردیف تولیدکنندگان طراز اول جهان از منظر کیفیت، تنوع گرید و بهرهوری انرژی قرار گیرد.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با اشاره به افق ترسیمشده برای این مجموعه، اظهار داشته است که هدف فولاد مبارکه قرار گرفتن در میان ۲۰ تولیدکننده برتر جهان نه صرفاً بر اساس میزان تولید، بلکه بر مبنای شاخصهای ترکیبی مانند ارزش افزوده، رهبری فناورانه و حضور پایدار در بازارهای صادراتی است. زرندی تأکید کرده است: «هدف ما این است که در زنجیره جهانی فولاد، نه تنها به عنوان یک تولیدکننده بزرگ، بلکه به عنوان یک پیشرو فناوری و توسعه محصولات ویژه شناخته شویم و صادرات را به پیشران اصلی رشد شرکت و اقتصاد کشور تبدیل کنیم.»
فولاد سبز، استانداردهای کربنی و دسترسی به بازار اروپا
در سالهای اخیر، فولاد مبارکه همزمان با توسعه صادرات، مسیر گذار به «فولاد سبز» را با جدیت دنبال کرده و مجموعهای از پروژههای کاهش کربن، از جمله توسعه نیروگاههای خورشیدی، بهبود بهرهوری انرژی و استقرار نظام حسابداری انتشار گازهای گلخانهای را در دستور کار قرار داده است. نتیجه این تلاشها، دریافت گواهینامههای بینالمللی ISO 14064 برای مدیریت انتشار گازهای گلخانهای و ISO 14067 برای محاسبه ردپای کربن محصولات است که فولاد مبارکه را در زمره نخستین شرکتهای ایرانی دارای استانداردهای معتبر جهانی در حوزه فولاد سبز قرار داده است.
این گواهینامهها، از دید مدیران شرکت، صرفاً یک «برگه افتخار» نیست، بلکه به تعبیر مدیران محیط زیست و مدیرعامل فولاد مبارکه، سندی رسمی برای جلب اعتماد بازارهای بینالمللی و ابزاری کلیدی برای عبور از موانع غیرتعرفهای، از جمله سازوکار تعدیل مرزی کربن اتحادیه اروپا (CBAM) به شمار میآید. مدیرعامل گروه فولاد مبارکه در توضیح اهمیت این دستاورد تأکید کرده است که حرکت به سمت فولاد سبز، «یک ضرورت استراتژیک برای حفظ سهم صادراتی ایران» است و بدون این تحول، در آینده نزدیک امکان حضور در بازارهای اروپایی و بخش مهمی از بازار جهانی بهشدت محدود خواهد شد.
تحول فناورانه، هوش مصنوعی و اقتصاد چرخشی
استراتژی جدید فولاد مبارکه، صادرات را با تحول فناوری در زنجیره تولید پیوند زده و این شرکت را از یک تولیدکننده صرف، به یک «اکوسیستم صنعتی فناورانه» نزدیک کرده است. در چارچوب این رویکرد، سرمایهگذاریهای گستردهای در حوزه تحول دیجیتال، استفاده از سامانههای هوش مصنوعی برای بهینهسازی تولید، کاهش هزینه تمامشده و ارتقای کیفیت محصولات انجام شده است که نتیجه آن، افزایش بهرهوری، کاهش مصرف انرژی و بهبود رقابتپذیری در بازارهای خارجی بوده است.
زرندی در تبیین این مسیر، بارها بر این نکته تأکید کرده که آینده صنعت فولاد، متعلق به شرکتهایی است که بتوانند با اتکا به داده، هوش مصنوعی و اقتصاد چرخشی، هزینهها را کاهش داده و همزمان استانداردهای زیستمحیطی سختگیرانه را رعایت کنند. او رویکرد فولاد مبارکه را «گذار از تولید کمیتمحور به تولید دانشمحور» توصیف کرده و معتقد است که این گذار، زمینهساز افزایش سهم محصولات ویژه و گریدهای پرارزش در سبد صادراتی و در نتیجه، افزایش ارزآوری به ازای هر تن صادرات است.
دیپلماسی صنعتی و تثبیت جایگاه جهانی
فولاد مبارکه با تکیه بر صادرات، گواهینامههای بینالمللی، سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر و توسعه فناوری، عملاً نوعی «دیپلماسی صنعتی» را نمایندگی میکند که در آن، حضور پایدار در بازارهای جهانی فولاد، به ابزاری برای تقویت اعتبار صنعتی ایران و افزایش نقش کشور در زنجیره تأمین جهانی تبدیل شده است. گزارشهای بینالمللی و منطقهای از جمله رسانههای تخصصی فولاد، از فولاد مبارکه به عنوان بزرگترین تولیدکننده فولاد تخت در خاورمیانه و یکی از بازیگران تأثیرگذار بر توازن عرضه و تقاضای فولاد در منطقه یاد میکنند که با توسعه صادرات، هم به رشد درآمدهای ارزی ایران و هم به تثبیت جایگاه کشور در بازار جهانی کمک کرده است.
در این چارچوب، راهبرد اعلامشده شرکت برای سالهای آینده، ترکیبی از افزایش ظرفیت تولید، توسعه محصولات با ارزش افزوده بالا، گسترش بازارهای صادراتی و ادامه مسیر کاهش کربن است تا ضمن دستیابی به اهداف ارزی در سطح میلیارد دلاری، سهم ایران از بازار جهانی فولاد سبز نیز افزایش یابد. زرندی این چشمانداز را چنین صورتبندی میکند که فولاد مبارکه باید به «الگوی تحول صنعتی» در کشور تبدیل شود؛ الگویی که همزمان تولید، صادرات، محیط زیست و فناوری را در یک مسیر همافزا قرار میدهد و به تقویت پایدار اقتصاد ملی کمک میکند.
منبع: ویژه نامه ۳۳ سالگی فولادمبارکه
نظر شما