پایگاه خبری تحلیلی ایراسین، طبق آخرین آمار منتشر شده از سوی بانک مرکزی، در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ رشد تولید ناخالص داخلی کشور نسبت به مدت مشابه سال قبل، با نفت منفی ۰.۶ و بدون نفت منفی ۰.۸ درصد بوده است. حال مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی نسبت به بروزرسانی این آمار در پاییز جاری اقدام کرده و بر این اساس، نرخ رشد به قیمت پایه در آبان ماه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲.۳ درصد و بدون نفت ۲.۷ درصد برآورد شده است. این عدد برای مهر ماه برابر با ۰.۴ درصد بوده و این یعنی جهش اصلی در آبان ماه آغاز شده است.

رشد اقتصادی بدون نفت عدد بالاتری نسبت به رشد اقتصادی با نفت داشته که دلیل آن، منفی بودن رشد بخش نفت در آبان ماه بوده است.

پیشتازی خدمات و صنایع

نمودار سهم بخش‌های مختلف اقتصادی نشانگر سهم بالای بخش خدمات و پس از آن، صنایع و معادن است. در آبان ماه، ۱.۷۶ واحد از رشد اقتصادی حاصله در بخش خدمات ثبت شده و صنایع و معادن نیز رتبه دوم را به خود اختصاص داده‌اند؛ سهم کشاورزی و نفت منفی بوده است.

افت دامنه دار تولید در بخش کشاورزی

بخش کشاورزی به دلیل خشکسالی با کاهش شدید تولیدات مواجه بوده و رشد این بخش در سال ۱۴۰۴ به طور کامل منفی گزارش شده است. فصل پاییز نیز این روند منفی ادامه داشته و در آبان ماه با وجود بهبود نسبت به مهر ماه، شاهد افت ۱.۹ درصدی تولیدات بخش کشاورزی بوده‌ایم.

نفت در سراشیبی

افت قیمت جهانی نفت و مشکلات تحریمی دو مساله اصلی بخش نفت در پاییز بوده‌اند که موجب معکوس شدن روند تولید در این بخش شده‌اند. رشد اقتصادی بخش نفت در آبان ماه منفی ۱.۹ درصد عنوان شده است.

گشایش در صنعت و معدن

پس از ماه‌ها فشار ناترازی بر بخش صنعت و معدن، در پاییز شاهد کاهش ناترازی‌ها و بازگشت بنگاه‌های بزرگ این بخش به مدار تولید بودیم. اتفاقی که در گزارش عملکرد شرکت‌های بورسی نیز مشهود بود.

پیشتازی بخش خدمات

ارزش افزوده بخش خدمات در پاییز روند صعودی خود را حفظ کرده و این روند در کل سال ۱۴۰۴ نیز مثبت بوده است. بخش خدمات یکی از عوامل اصلی حفظ رشد اقتصادی در سال ۱۴۰۴ بوده و نسبت به سایر بخش‌ها عملکرد امیدوارکننده ای از خود نشان داده، دلیل آن عدم تأثیر پذیری بالا از شرایط تحریمی و ناترازی انرژی و بهبود زیرساخت‌های ارتباطی است.

رمزگشایی از ترکیب رشد

در آبان ماه، تشکیل سرمایه ثابت خالص به عنوان نماگر سرمایه گذاری در کشور همچنان منفی باقی مانده و این نگرانی را در خصوص سرنوشت سرمایه گذاری در کشور افزایش داده است؛ البته نکته امیدوارکننده در این میان، تحرکات پیشرانان اقتصادی در سرمایه گذاری در طرح‌های توسعه نظیر نورد گرم ۲، احداث نیروگاه خورشیدی و سیکل ترکیبی و احداث خوشه‌های صنعتی در شرق، غرب، جنوب و مرکز کشور توسط فولاد مبارکه و همچنین بهره برداری از ابرپروژه‌هایی نظیر انتقال آب دریا به فلات مرکزی و واحد اسیدشویی فولاد زرین و ذخیره گاز در ورق خودرو است که نشان می‌دهد بنگاه‌های بزرگ اقتصادی همچنان در مسیر سرمایه گذاری قدم برمی‌دارند.

وضعیت صادرات به دلیل رفع اثرات جنگ ۱۲ روزه بهبود یافته اما هزینه مصرف نهایی بخش خصوصی منفی است؛ در بخش واردات نیز شاهد بهبود هستیم.

روند تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در سال ۱۴۰۴ کاملاً منفی ناامید کننده بوده است؛ دولت و بانک مرکزی باید پیشرانان سرمایه گذاری را فعال کرده و موانع را رفع کنند؛ کاهش نرخ بهره، تسهیل سرمایه گذاری در بخش‌های مختلف و مقررات زدایی می‌تواند تسهیل کننده این روند باشد.

جهش صادراتی پیشرانان

نماگر بخش صادرات در آبان ماه نشان دهنده عملکرد قابل قبول صادراتی کشور است که البته در آمارهای عملکرد ماهانه شرکت‌هایی نظیر فولاد مبارکه در کدال نیز قابل مشاهده بود. این بخش در آبان ماه رشد ۸.۵ درصدی را نسبت به آبان سال گذشته تجربه کرده است و این در حالی است که هنوز آمارهای آذر ماه توسط مرکز پژوهش‌های مجلس مورد بررسی قرار نگرفته‌اند؛ برای مثال فولاد مبارکه در آذرماه موفق به بهبود صادرات خود شد و برجسته‌ترین نکته گزارش ۹ ماهه این شرکت، موفقیت چشمگیر در بازارهای بین‌المللی است. فولاد مبارکه با بهره‌گیری از استراتژی «توسعه بازار»، توانسته است سهم صادرات خود را به شکل معناداری افزایش دهد.

• رشد درآمد صادراتی: جمع کل فروش صادراتی از ابتدای سال مالی تا پایان آذرماه ۱۴۰۴ به رقم ۳۵۶,۴۳۸,۶۸۸ میلیون ریال رسیده است. در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته (۱۳۱,۲۴۹,۰۳۳ میلیون ریال)، ما شاهد یک رشد خیره‌کننده ۱۷۱ درصدی در ارزش ریالی صادرات هستیم.

• نفوذ در بازار تختال: صادرات تختال (Slab) به عنوان یک محصول کلیدی، از ابتدای سال تاکنون به ۸۳۰ هزار تن رسیده که نسبت به ۴۷۳ هزار تن سال گذشته، ۷۵ درصد افزایش حجم را نشان می‌دهد. این یعنی شرکت با موفقیت از ظرفیت‌های خالی جهانی استفاده کرده است.

افق روشن اقتصاد در ادامه سال

تغییرات ثبت شده در آبان ماه نشان می‌دهد با اتمام ناترازی برق در تابستان، رشد نرخ ارز و تغییر سیاست‌های اقتصادی دولت، نماگرهای اقتصادی در ماه‌های بعدی سال نیز روند صعودی خود را حفظ خواهند کرد و رکود ناشی از جنگ ۱۲ روزه که خود را نیمه اول سال نمایان ساخته بود به رونق نیمه دوم تبدیل خواهد کرد. در نیمه دوم سال روند صادرات بنگاه‌های بزرگ تقویت شده، ناترازی برق وجود نداشته و تولید و فروش‌ها صعودی ثبت شده‌اند، در بخش‌های خدمات و ساختمان نیز شاهد تقویت شاخص‌ها خواهیم بود.