به گزارش ایراسین و به نقل از جهان صنعت، متاسفانه معادن زغال‌سنگ در سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی روبه‌رو شده‌اند؛ مواردی که گسترده بوده و از بحران نقدینگی گرفته تا مشکلات تامین سوخت و واردات تجهیزات ایمنی و وابستگی به نرخ ارز همه گریبان‌گیر این دسته از معادن شده است و شرایطی که باعث شده تولید معادن زغال‌سنگ ایران کاهشی شده و فعالان این عرصه نگرانی‌های متعددی داشته باشند.

در سال جاری براساس آمارها، تولید زغال‌سنگ نسبت به سال گذشته کاهش قابل توجهی داشته است؛ در شش‌ماه نخست سال ۱۴۰۴، تولید زغال‌سنگ تقریباً ۹‌درصد نسبت به دوره مشابه سال قبل کاهش یافته است؛ مساله‌ای که به معنی افزایش واردات زغال‌سنگ به کشور است که می‌تواند ضربه دیگری به زغالی‌ها وارد کند و وابستگی کشور به واردات این ماده‌خام را فزونی دهند.

مشکل نقدینگی معادن زغال نه‌تنها موجب ایجاد بحران در پرداخت حقوق کارگران شده بلکه بر خرید تجهیزات و سایر هزینه‌های ضروری فعالان این عرصه نیز تاثیر منفی گذاشته است. متاسفانه مشکلات وارده بر معادن زغال‌سنگ نه‌تنها بر عملکرد آنها تاثیر گذاشته بلکه می‌تواند تهدیدی جدی برای امنیت انرژی کشور در آینده باشد. به هر حال باید قبول کرد که معادن زغال‌سنگ نقش عمده‌ای در تامین انرژی کشور دارند و حالا مواجه شدن با بحران‌هایی همچون بحران نقدینگی و سوخت می‌تواند به تحلیل رفتن این دسته از معادن منجر شود. بدین ترتیب نیاز به اقدامات فوری و جدی از سوی مسوولان برای حمایت از این ماده حیاتی احساس می‌شود اما با وجود تاکیدات مکرر مسوولان بر لزوم حمایت از معادن زغال‌سنگ، متاسفانه در عمل اقدامات ملموسی در این زمینه مشاهده نمی‌شود. مسوولان وزارت صمت تاکنون حتی یک جلسه درخصوص مشکلات زغالی‌ها برگزار نکرده‌اند! حالا کارشناسان ابراز امیدواری می‌کنند که در آینده نزدیک با اتخاذ تدابیر عملی، شاهد بهبود وضعیت معادن زغال‌سنگ کشور باشیم.

عدم افزایش قابل توجه قیمت زغال‌سنگ

کارشناسان باور دارند که معادن زغال‌سنگ ایران در شرایطی فعالیت خود را آغاز کرده‌اند که احساس می‌کردند با تغییر فرمول قیمت‌گذاری زغال به ۳۰ درصد قیمت شمش فولاد خوزستان از نظر مالی شاهد گشایشی خواهند بود، متاسفانه قیمت فولاد در شش‌ماه گذشته رشد چشمگیری نداشته و به طبع آن قیمت زغال‌سنگ نیز تغییرات قابل توجهی نداشته است. در شش ماه نخست سال‌جاری قیمت زغال‌سنگ نسبت به سال گذشته تنها ۲‌درصد افزایش داشته، در حالی که هزینه تولید زغال‌سنگ تحت‌تاثیر تورم و افزایش هزینه‌های نیروی انسانی و سایر هزینه‌ها، حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است، این شکاف میان افزایش هزینه‌ها و قیمت فروش، فشار زیادی بر معادن وارد کرده است.

یکی دیگر از چالش‌های عمده زغال بحران نقدینگی است، معادن زغال‌سنگ عمدتاً با هزینه‌های نقدی مواجهند چرا که پرداخت حقوق کارگران به صورت نقدی و در زمان معین انجام می‌شود، متاسفانه به دلیل شرایط اقتصادی و رکود بازار بسیاری از مصرف‌کنندگان تا پنج‌ماه پرداخت قیمت زغال‌سنگ‌های خریداری شده را به تعویق می‌انداختند، این تاخیر در پرداخت‌ها به شدت بر توان نقدینگی معادن زغال تاثیر گذاشته است و در حال حاضر بسیاری از معادن حتی نمی‌توانند از عواید فروش زغال‌سنگ‌هایی که در تیرماه فروخته‌اند بهره‌برداری کنند. این بحران نقدینگی نه تنها موجب ایجاد مشکل در پرداخت حقوق کارگران شده بلکه بر خرید تجهیزات و سایر هزینه‌های ضروری نیز تاثیر منفی گذاشته است.

بحران تامین سوخت و انرژی

یکی دیگر از مشکلات اساسی معادن زغال‌سنگ، تامین سوخت برای دیزل ژنراتورهاست؛ با توجه به اینکه معادن زغال‌سنگ نقش عمده‌ای در تامین انرژی کشور دارند، به طور طبیعی انتظار می‌رفت که دولت سوخت مورد نیاز آنها را در اولویت قرار دهد، اما متاسفانه سهم سوخت معادن زغال‌سنگ در سال جاری کاهش یافته است و این مساله می‌تواند تهدیدی جدی برای عملیات معادن باشد، به‌ویژه در شرایطی که معادن ممکن است با بحران‌های اضطراری مواجه شوند. در حالی که توقع این بود که در این زمینه مسوولان وزارت صمت تمهیدات لازم را بیندیشند و سوخت معادن زغال را در اولویت قرار دهند اما متاسفانه اتفاقی نیفتاده است.

باید گفت که معادن زغال‌سنگ به ویژه از نظر تامین تجهیزات ایمنی و تکنولوژی‌های روز به ارز وابسته هستند. متاسفانه با توجه به مشکلات ارزی و محدودیت‌های موجود در واردات کالا، بسیاری از تجهیزات ایمنی که برای بهبود شرایط کاری و کاهش خطرات معادن ضروری هستند، هنوز وارد کشور نشده‌اند. ثبت سفارش‌هایی که در پاییز سال گذشته برای خرید تجهیزات ایمنی انجام شده بود، همچنان به دلیل مشکلات ارزی در مرحله واردات باقی مانده‌اند و هیچ چشم‌انداز روشنی برای حل این بحران وجود ندارد. باور داریم که این موضوع چشم‌انداز روشنی ندارد. باوجود اینکه مسوولان مطرح می‌کنند که معادن زغال از نظر ارز در اولویت هستند اما خیلی امیدوار نیستیم.

همه این مشکلات باعث شده‌اند که تولید زغال‌سنگ در سال جاری نسبت به سال گذشته کاهش یابد. در شش‌ماه نخست سال، تولید زغال‌سنگ تقریباً ۹‌درصد نسبت به دوره مشابه سال قبل کاهش پیدا کرده است، این کاهش تولید به معنی افزایش واردات زغال‌سنگ به کشور است، که می‌تواند ضربه دیگری به صنعت داخلی وارد و وابستگی کشور به واردات این ماده خام را تشدید کند. با وجود تاکیدات مکرر مسوولان بر لزوم حمایت از معادن زغال‌سنگ، متاسفانه در عمل اقدامات ملموسی در این زمینه مشاهده نمی‌شود. بسیاری از ستادهای تخصصی وزارت صمت در ارتباط با سایر بخش‌های معدنی فعالیت دارند و جلسات منظمی برگزار می‌کنند اما تا به امروز حتی یک جلسه تخصصی در خصوص مشکلات معادن زغال‌سنگ تشکیل نشده است.