به گزارش ایراسین، از اول ژانویه ۲۰۲۶، مکانیسم تعدیل مرزی کربن اتحادیه اروپا (CBAM) بهطور کامل اجرایی میشود. بر این اساس، واردکنندگان کالاهای مشمول این سازوکار موظف خواهند بود برای میزان دیاکسیدکربن نهفته در کالاهای وارداتی خود، گواهیهای مربوطه را خریداری کرده و هزینهای معادل قیمت کربن پرداختی تولیدکنندگان اروپایی بپردازند.
بخشهایی که در فاز کامل اجرای CBAM تحت پوشش قرار میگیرند عبارتاند از: سیمان، آلومینیوم، کودهای شیمیایی، فلزات آهنی (فولاد)، هیدروژن و برق.
اتحادیه اروپا در سال جاری مجموعهای از اصلاحات را با هدف کاهش بار مقرراتی بر کسبوکارها تصویب کرده است. مهمترین تغییرات شامل موارد زیر است:
- تعیین حداقل آستانه وزنی ۵۰ تن که موجب معافیت حدود ۹۰ درصد واردکنندگان (عمدتاً بنگاههای کوچک و متوسط و اشخاص حقیقی) از مالیات CBAM میشود؛
- سادهسازی فرآیند صدور مجوز برای اظهارکنندگان، محاسبه انتشار کربن، الزامات گزارشدهی و ایفای تعهدات مالی؛
- تقویت راهبرد مقابله با دور زدن مقررات (Anti-circumvention).
گسترش دامنه مکانیزم تعدیل مرزی کربن به زنجیره پاییندستی صنایع
در دسامبر ۲۰۲۵، اتحادیه اروپا دامنه CBAM را با افزودن طیف گستردهای از کالاهای صنعتی مورد استفاده در مراحل بعدی زنجیره ارزش گسترش داد. این کالاها عمدتاً دارای محتوای بالای فولاد و آلومینیوم هستند (بهطور متوسط ۷۹ درصد).
در مجموع، ۱۸۰ قلم کالای جدید به فهرست مشمولان اضافه شده است که شامل: محصولات آهن و فولاد (مانند لولهها، مقاطع سازهای، تجهیزات ریلی، پیچ و مهرهها)، فهرست مشخصی از ماشینآلات و تجهیزات صنعتی و همچنین لوازم خانگی میشود.
بسته جدید کمیسیون اروپا همچنین با هدف حذف خلأهای قانونی، سازوکارهای اجرایی و نظارتی را تشدید کرده است.
روش محاسبه انتشار نهفته برای برق نیز اصلاح شده است. بر این اساس، مقادیر پیشفرض انتشار، بر مبنای ضریب انتشاری محاسبه میشود که شدت انتشار تمامی منابع انرژی در کشورهای صادرکننده را در نظر میگیرد، نه فقط سوختهای فسیلی (همانند رویه قبلی). این تغییر میتواند منجر به کاهش تعهدات CBAM برای واردات برق شود.
همچنین شرایط اعلام و تأیید انتشار واقعی برق سادهتر شده است.
الزامات اصلی برای واردکنندگان اتحادیه اروپا
واردکنندگان اتحادیه اروپا یا نمایندگان گمرکی آنها که کالاهای مشمول CBAM با وزن بیش از ۵۰ تن وارد میکنند، باید حداکثر تا ۳۱ مارس ۲۰۲۶ برای دریافت وضعیت «اظهارکننده مجاز CBAM» اقدام کنند.
سایر الزامات عبارتاند از:
- خرید گواهیهای CBAM از مقامات ملی کشور عضو اتحادیه اروپا؛
- تعیین قیمت گواهیها بر اساس قیمت حراجی مجوزهای انتشار در سیستم ETS اروپا، به صورت یورو به ازای هر تن CO₂ (میانگین فصلی در سال ۲۰۲۶ و میانگین هفتگی از سال ۲۰۲۷ به بعد)؛
- اظهار سالانه میزان انتشار نهفته در کالاهای وارداتی و تحویل تعداد متناظر گواهیها؛
- امکان کسر هزینه کربن پرداختشده در کشور مبدأ در صورت ارائه مدارک معتبر.
بنچمارکهای CBAM در سال ۲۰۲۶ و پس از بازنگری بنچمارکهای سیستم ETS اروپا منتشر خواهد شد. کمیسیون اروپا مقادیر مرجع استانداردی را تعیین میکند که منعکسکننده فرآیندهای متعارف تولید هر کالا است.
در صورت ارائه دادههای تأییدشده از سوی تولیدکنندگان، امکان اعمال بنچمارکهای متفاوت وجود خواهد داشت. این بنچمارکها در نهایت معادل میزان سهمیه رایگانی خواهند بود که در صورت تولید کالا در داخل اتحادیه اروپا به تولیدکننده تعلق میگرفت.
قوانین محاسبه انتشار نهفته در فاز اجرای کامل، اندکی با دوره گذار تفاوت خواهد داشت.
از ۳۱ مه ۲۰۲۷، اظهارکنندگان مجاز موظفاند هر سال تا ۳۱ مه، اظهارنامه CBAM مربوط به سال تقویمی قبل را به مرجع ذیصلاح ارائه دهند. همچنین تا اول ژوئیه هر سال باید تعداد لازم گواهی CBAM متناسب با میزان انتشار نهفته تحویل داده شود.
ادغام CBAM در سامانه TARIC
از اول ژانویه ۲۰۲۶، درج کدهای خاص TARIC (اسناد نوع Y) در اظهارنامه گمرکی کالاهای مشمول CBAM الزامی خواهد بود. از جمله: Y128: شماره حساب CBAM Y135 و Y136: معافیتها برای مصارف نظامی و تولید برق یا هیدروژن، Y137: قاعده حداقل آستانه (De Minimis) – غیرقابل اعمال برای برق و هیدروژن ،Y238: ثبت درخواست شناسایی بهعنوان اظهارکننده CBAM پیش از ۳۱ مارس ۲۰۲۶
در صورت عدم رعایت مقررات CBAM، جرایمی پیشبینی شده است. در صورت مغایرت یا عدم اعلام دادهها، جریمهای معادل ۱۰۰ یورو به ازای هر تن CO₂ اظهارنشده اعمال میشود.
مقامات ملی همچنین میتوانند جریمههای اداری وضع کرده و حسابرسی شخص ثالث را به هزینه واردکننده الزامآور کنند. در موارد تخلف مکرر یا سیستماتیک، لغو وضعیت اظهارکننده مجاز CBAM نیز پیشبینی شده است.
نظر شما