پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین؛ ساختمان‌ها یکی از بخش‌های اصلی مصرف انرژی و انتشار دی‌اکسیدکربن در جهان به شمار می‌روند؛ به‌طوری‌که حدود ۳۰ درصد از کل مصرف نهایی انرژی و نیمی از مصرف برق جهان به این بخش اختصاص دارد. در چنین شرایطی، افزایش بهره‌وری انرژی ساختمان‌ها نه‌تنها می‌تواند هزینه تأمین انرژی خانوارها و کسب‌وکارها را کاهش دهد، بلکه نقش مهمی در تقویت امنیت انرژی و تحقق اهداف جهانی کاهش انتشار آلاینده‌ها ایفا می‌کند. بر همین اساس، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در گزارشی ویژه که به درخواست ریاست COP31 و با مشارکت ترکیه تهیه شده است، امکان بهبود حداقل ۲۵ درصدی شدت مصرف انرژی ساختمان‌ها در جهان تا سال ۲۰۳۵ را بررسی کرده و مجموعه‌ای از راهکارهای فناورانه و سیاستی را برای تحقق این هدف ارائه داده است.
شتاب‌بخشی به بهره‌وری انرژی ساختمان‌ها
بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، دستیابی به بهبود حداقل ۲۵ درصدی شدت مصرف انرژی ساختمان‌ها تا سال ۲۰۳۵ با استفاده از فناوری‌های موجود و سیاست‌های اثبات‌شده امکان‌پذیر است؛ با این حال، تحقق این هدف مستلزم بیش از دو برابر شدن نرخ فعلی بهبود بهره‌وری انرژی در این بخش خواهد بود.
فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، با تأکید بر اهمیت افزایش بهره‌وری ساختمان‌ها اعلام کرد که استفاده گسترده‌تر از فناوری‌های کارآمد می‌تواند ضمن کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، هزینه قبوض انرژی را پایین بیاورد و دسترسی به انرژی مطمئن و مقرون‌به‌صرفه را برای افراد بیشتری فراهم کند. به گفته وی، فناوری‌ها و ابزارهای سیاست‌گذاری موردنیاز برای دستیابی به این اهداف هم‌اکنون در دسترس هستند و اولویت اصلی، تسریع در به‌کارگیری آن‌هاست.
چهار محور اصلی برای کاهش شدت مصرف انرژی
این گزارش چهار حوزه کلیدی را برای افزایش بهره‌وری انرژی ساختمان‌ها معرفی می‌کند که شامل بهبود پوسته ساختمان‌ها، برقی‌سازی مصارف نهایی، ارتقای راندمان تجهیزات و گسترش دسترسی به راهکارهای پخت‌وپز پاک است. اجرای هم‌زمان این اقدامات می‌تواند تا سال ۲۰۳۵ شدت مصرف انرژی ساختمان‌ها را بیش از ۲۵ درصد کاهش دهد؛ حتی در شرایطی که رشد جمعیت و افزایش درآمدها، تقاضا برای خدمات انرژی را افزایش می‌دهد.
در این میان، بهبود بهره‌وری تجهیزات با سهم ۴۰ درصدی، بیشترین نقش را در کاهش شدت مصرف انرژی ساختمان‌ها خواهد داشت. بهبود پوسته ساختمان‌ها، از طریق ارتقای عایق‌کاری و کاهش اتلاف انرژی، ۲۰ درصد از این بهبود را محقق می‌کند. همچنین برقی‌سازی مصارف نهایی تا ۱۵ درصد و توسعه راهکارهای پخت‌وپز پاک از طریق جایگزینی روش‌های سنتی و ناکارآمد استفاده از زیست‌توده، ۲۵ درصد دیگر از دستاورد پیش‌بینی‌شده را به خود اختصاص می‌دهند.
افزون بر کاهش شدت مصرف انرژی، اجرای این چهار محور می‌تواند انتشار مستقیم دی‌اکسیدکربن بخش ساختمان را نیز نزدیک به ۴۰ درصد کاهش دهد. البته میزان اثرگذاری هر اقدام در کشورهای مختلف به عواملی همچون شرایط اقلیمی، وضعیت ساختمان‌های موجود، سطح استفاده از فناوری‌های کارآمد و دسترسی به راهکارهای پخت‌وپز پاک بستگی دارد.
سهم ۵۰ درصدی ساختمان‌ها از مصرف برق جهان
اهمیت بهبود بهره‌وری انرژی در ساختمان‌ها با توجه به سهم این بخش در مصرف انرژی جهان بیشتر نمایان می‌شود. طبق آمار آژانس بین‌المللی انرژی، ساختمان‌ها در حال حاضر حدود ۳۰ درصد از کل مصرف نهایی انرژی جهان، نیمی از مصرف برق و ۲.۸ گیگاتن از انتشار مستقیم دی‌اکسیدکربن را به خود اختصاص می‌دهند. این سهم قابل‌توجه نشان می‌دهد که تحقق اهداف جهانی بهره‌وری انرژی و برقی‌سازی بدون اصلاح الگوی مصرف در ساختمان‌ها امکان‌پذیر نخواهد بود.
مسیر پیشنهادی آژانس بین‌المللی انرژی با هدف توافق‌شده در اجلاس COP28 دبی برای دو برابر کردن نرخ بهبود بهره‌وری انرژی جهان تا سال ۲۰۳۰ هم‌راستاست. همچنین این برنامه با هدف پیشنهادی مطرح‌شده برای COP31 مبنی بر افزایش سهم برق از کل مصرف نهایی انرژی جهان به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ مطابقت دارد.
سیاست‌گذاری و نوسازی؛ پیش‌نیاز تحقق اهداف
آژانس بین‌المللی انرژی در این گزارش تأکید می‌کند که دولت‌ها برای افزایش بهره‌وری انرژی ساختمان‌ها به ابزارهای سیاستی اثبات‌شده‌ای دسترسی دارند، اما دستیابی به نتایج مطلوب مستلزم اجرای هماهنگ آن‌هاست. تقویت و اجرای مقررات مصرف انرژی در ساختمان‌ها، تسریع نوسازی ساختمان‌های موجود، توسعه استانداردهای حداقل عملکرد انرژی و برچسب‌گذاری تجهیزات از جمله اقدامات ضروری در این زمینه محسوب می‌شوند.
همچنین بهبود توجیه اقتصادی فناوری‌هایی مانند پمپ‌های حرارتی و گسترش دسترسی به تجهیزات و روش‌های پخت‌وپز پاک می‌تواند اثربخشی این سیاست‌ها را افزایش دهد. با این حال، انتخاب ترکیب مناسب سیاست‌ها باید متناسب با شرایط اقتصادی، اقلیمی و وضعیت موجود ساختمان‌ها در هر کشور انجام شود.
از آنجا که ساختمان‌ها عمر مفید طولانی دارند، تصمیم‌های امروز در زمینه طراحی، ساخت، نوسازی و انتخاب تجهیزات، الگوی مصرف انرژی این بخش را برای چندین دهه آینده تعیین خواهد کرد. از این منظر، افزایش بهره‌وری ساختمان‌ها فرصتی برای پاسخ‌گویی به تقاضای فزاینده انرژی با هزینه کمتر، تقویت امنیت انرژی، مدیریت رشد مصرف برق و حرکت به سمت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای محسوب می‌شود.
نظر شما