پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ آژانس بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر (IRENA) با بررسی افت بیسابقه سطح آب رود دانوب و اثر آن بر نیروگاههای حرارتی اروپای مرکزی، هشدار داده است که تشدید گرما و خشکسالی، اتکای شبکههای برق به منابعی با نیاز آبی بالا را با چالش جدی مواجه میکند؛ تجربهای که اهمیت توسعه سبد متنوع تولید برق، ذخیرهسازی انرژی، تقویت شبکه و گسترش تجدیدپذیرها را بیش از گذشته نمایان کرده است.
افت شدید سطح آب دانوب در ماه اوت، تولید چندین نیروگاه حرارتی در اروپای مرکزی را کاهش داد یا متوقف کرد. نیروگاه هستهای پاکس مجارستان که معمولاً حدود ۴۵ درصد برق داخلی این کشور را تأمین میکند، تولید خود را تا ۹ درصد ظرفیت کاهش داد و نیروگاه هستهای کرناوودا رومانی نیز در ۱۴ اوت بهطور کامل متوقف شد. مجارستان در واکنش به این وضعیت از صنایع خواست مصرف برق خود را کاهش دهند و برخی خدمات حملونقل را نیز محدود کرد.
بحران آب فقط مسئله نیروگاه هستهای نیست
بر اساس تحلیل IRENA، این آسیبپذیری به نیروگاههای هستهای محدود نمیشود. بسیاری از نیروگاههای حرارتی شامل نیروگاههای هستهای، زغالسنگی و سیکل ترکیبی گاز، برای تولید برق از چرخه بخار استفاده میکنند. در این فرآیند، آب برای تولید بخار و سپس خنککردن آن ضروری است.
در نیروگاههای دارای سیستم خنککاری یکبارگذر، حجم زیادی آب از رودخانه، دریاچه یا دریا برداشت میشود. برجهای خنککننده میزان برداشت آب را کاهش میدهند، اما مصرف تبخیری بیشتری دارند. سیستمهای خنککاری خشک نیز نیاز آبی را به میزان قابل توجهی کاهش میدهند، هرچند سرمایهگذاری اولیه بالاتری دارند و میتوانند بر میزان تولید برق اثر بگذارند.
غربالگری IRENA نشان میدهد در اروپا ۲۰۷ نیروگاه حرارتی داخل خشکی با مجموع ظرفیت ۱۵۴ گیگاوات در فاصله کمتر از ۱۰ کیلومتری رودخانههای اصلی قرار دارند که نزدیک به یکسوم ظرفیت آنها مربوط به نیروگاههای هستهای است. از این تعداد، ۲۷ نیروگاه در نزدیکی دانوب قرار گرفتهاند.
کاهش آب و افزایش دما، فشار مضاعف
موج گرما از دو مسیر فرآیند خنککاری نیروگاهها را تحت فشار قرار میدهد؛ از یک سو حجم آب رودخانه کاهش مییابد و از سوی دیگر دمای آب افزایش پیدا میکند. در چنین شرایطی مقررات زیستمحیطی نیز میزان گرمایی را که نیروگاهها میتوانند به رودخانه بازگردانند، محدود میکند.
این در حالی است که اختلال در سیستمهای خنککاری تنها به کمبود آب محدود نیست. در ماه اوت، ورود حجم زیادی عروس دریایی به سامانه آبگیر یک نیروگاه هستهای ساحلی در فرانسه، موجب انسداد صفحات ورودی و توقف سه راکتور شد. به این ترتیب، اگرچه علت دو حادثه متفاوت بود، هر دو نشان دادند وابستگی بیش از حد به یک زیرساخت یا منبع میتواند نقطه آسیبپذیری شبکه باشد.
خورشید و باد بدون چرخه بخار
برخلاف نیروگاههای حرارتی، نیروگاههای خورشیدی و بادی برای تولید برق به چرخه بخار و کندانسور نیاز ندارند و بنابراین فاقد نیاز مشابه برای برداشت آب خنککاری هستند. تجربه مجارستان نیز نشان داد ترکیب متنوع منابع، بهویژه ظرفیت قابل توجه خورشیدی در کنار شبکههای ارتباطی قوی، میتواند در زمان بروز اختلال در یک منبع، بخشی از فشار بر شبکه را جبران کند.
دادههای ساعتی ENTSO-E نشان میدهد میانگین تولید نیروگاه پاکس در مقایسه دو دوره ۱۹ تا ۲۷ ژوئیه و ۲ تا ۱۰ اوت ۲۰۲۶، حدود ۹۰ درصد کاهش یافت و از یک هزار و ۸۲۶ مگاوات به ۱۷۸ مگاوات رسید. در مقابل، مجارستان با بیش از ۸ گیگاوات ظرفیت خورشیدی، در اوایل اوت در ساعت ۱۱ صبح توانست از طریق تولید خورشیدی حدود ۸۱ درصد تقاضای برق کشور را پوشش دهد.
با این حال، تفاوت تولید خورشیدی در ساعات میانی روز و عصر نشان داد که صرف توسعه ظرفیت تولید کافی نیست و انعطافپذیری شبکه اهمیت زیادی دارد. بین ساعت ۱۸ تا ۲۲، واردات خالص حدود ۶۰ درصد تقاضای برق را تأمین کرد، در حالی که این رقم پیش از کاهش تولید پاکس حدود ۴۳ درصد بود. سهم گاز نیز از ۶ به حدود ۲۰ درصد افزایش یافت.
ذخیرهسازی، حلقه اتصال خورشید و تقاضا
افزایش وابستگی به واردات و گاز در ساعات اوج عصر، اهمیت ذخیرهسازی را برجسته میکند. باتریها میتوانند بخشی از برق تولیدشده توسط نیروگاههای خورشیدی در ساعات میانی روز را به ساعات عصر منتقل کنند و نیاز به تولید گازی و واردات برق را کاهش دهند.
IRENA بر همین اساس تأکید میکند تابآوری شبکه آینده به یک فناوری خاص وابسته نیست، بلکه به ترکیبی از منابع متنوع، شبکههای قدرتمند، ذخیرهسازی انرژی و مدیریت تقاضا نیاز دارد. تجربه اروپا نشان میدهد در شرایط گرمتر و خشکتر ناشی از تغییرات اقلیمی، شبکههایی که از منابع مختلف استفاده میکنند و امکان تبادل برق با همسایگان و پاسخگویی تقاضا را دارند، ظرفیت بیشتری برای حفظ پایداری تأمین برق خواهند داشت.
نظر شما