پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین؛ بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، اختلالات ایجادشده در بازارهای انرژی در پی درگیری‌های خاورمیانه، با افزایش شدید قیمت گاز طبیعی همراه شده و برخی کشورها را به سمت استفاده بیشتر از سوخت‌های جایگزین، به‌ویژه زغال‌سنگ، سوق داده است.

اگرچه تقریباً هیچ محموله زغال‌سنگی از تنگه هرمز عبور نمی‌کند و خاورمیانه نیز نه تولیدکننده بزرگ و نه مصرف‌کننده عمده زغال‌سنگ محسوب می‌شود، اما پیامدهای جنگ بر بازار این سوخت اثر گذاشته است. کاهش شدید جریان محموله‌های گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) از طریق تنگه هرمز، قیمت گاز طبیعی را افزایش داده و همین موضوع موجب شده است کشورهایی که هم نیروگاه‌های گازی و هم ظرفیت مازاد تولید برق با زغال‌سنگ دارند، سهم زغال‌سنگ در تولید برق خود را افزایش دهند.

آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده است این شرایط باعث شده مصرف زغال‌سنگ در اروپا، ژاپن، کره، چین و برخی دیگر از بازارها بیش از پیش‌بینی‌های قبلی افزایش یابد.

چین و آسیا؛ دو محرک دیگر تقاضا

در کنار بخش برق، افزایش قیمت نفت نیز مصرف زغال‌سنگ در چین را در بخش تولید محصولات شیمیایی افزایش داده است. از سوی دیگر، انتظار می‌رود شکل‌گیری یک پدیده ال‌نینوی نسبتاً شدید در سال جاری، در برخی کشورهای بزرگ مصرف‌کننده زغال‌سنگ در آسیا از جمله هند و ویتنام، به رشد تقاضا کمک کند.

افزایش نیاز به سرمایش در پی شرایط آب‌وهوایی گرم‌تر و همچنین کاهش تولید برق‌آبی، از عوامل دیگری هستند که طبق برآورد IEA می‌توانند مصرف زغال‌سنگ را در برخی کشورهای آسیایی افزایش دهند.

در مجموع، تقاضای جهانی زغال‌سنگ که پیش از این برای سال ۲۰۲۶ اندکی کاهشی پیش‌بینی شده بود، اکنون با رشد ۱.۲ درصدی مواجه خواهد شد و به رکورد ۸.۹۴ میلیارد تن می‌رسد.

تنگه هرمز؛ متغیر کلیدی بازار ۲۰۲۷

آژانس بین‌المللی انرژی در عین حال تأکید کرده است چشم‌انداز سال ۲۰۲۷ همچنان با عدم قطعیت قابل‌توجهی همراه است و وضعیت تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز نقش تعیین‌کننده‌ای در مسیر بازار انرژی خواهد داشت.

بر اساس این گزارش، اگر جریان انتقال LNG از طریق تنگه هرمز به حالت عادی بازگردد و قیمت گاز طبیعی به سطوح پیش از جنگ کاهش یابد، احتمال کاهش تقاضای جهانی زغال‌سنگ در سال ۲۰۲۷ وجود دارد. در مقابل، اگر محدودیت عبور LNG از این مسیر ادامه پیدا کند، تقاضای زغال‌سنگ می‌تواند بیش از این افزایش یابد.

تولید زغال‌سنگ کاهش می‌یابد

در سمت عرضه، آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده است تولید جهانی زغال‌سنگ پس از ثبت رکورد در سال ۲۰۲۵، در سال ۲۰۲۶ کاهش یابد؛ با این حال، تولید جهانی همچنان برای سومین سال متوالی بالاتر از ۹ میلیارد تن باقی خواهد ماند.

کاهش تولید چین، بزرگ‌ترین تولیدکننده زغال‌سنگ جهان، یکی از عوامل اصلی این روند است. پس از وقوع یک حادثه بزرگ معدنی در ماه مه، بازرسی‌های ایمنی در معادن چین افزایش یافت و تولید این کشور از آن زمان به میزان قابل‌توجهی کاهش پیدا کرد.

کاهش فاصله میان تولید و مصرف زغال‌سنگ نیز به تدریج از حجم بالای ذخایر جهانی این سوخت که طی سال‌های اخیر انباشته شده بود، خواهد کاست. با این حال، IEA انتظار دارد تولید جهانی زغال‌سنگ در سال ۲۰۲۷ اندکی افزایش یابد؛ چراکه پیش‌بینی می‌شود تولید چین دوباره بهبود پیدا کند.

فشار بر قیمت زغال‌سنگ

همزمان، تقاضا برای زغال‌سنگ در بازارهای بین‌المللی بیش از پیش‌بینی‌های قبلی افزایش یافته است. کاهش تولید داخلی چین در کنار رشد مصرف در کشورهای وابسته به واردات مانند ژاپن و کره، از عوامل اصلی این افزایش تقاضا محسوب می‌شوند.

در ژاپن و کره، افزایش قیمت گاز طبیعی موجب رشد مصرف زغال‌سنگ شده است. آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده است ترکیب افزایش تقاضا، محدودیت عرضه و کاهش تولید داخلی چین، به افزایش قیمت زغال‌سنگ در بازارهای جهانی منجر شده است.