پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ بورس کالای جدید اندونزی قرار است سال آینده راهاندازی شود و جدیدترین ابتکار پرابوو سوبیانتو، رئیسجمهور اندونزی برای افزایش نقش و نفوذ دولت بر منابع طبیعی این کشور به شمار میرود. اندونزی بزرگترین تأمینکننده جهانی روغن پالم، نیکل و زغالسنگ حرارتی و همچنین یکی از تولیدکنندگان مهم مس و بوکسیت در جهان است.
پرابوو ماه گذشته در سخنرانیای در پارلمان با لحنی صریح اعلام کرد اندونزی ترجیح میدهد منابع و کالاهای خود را نگه دارد تا اینکه آنها را با قیمت پایین به فروش برساند.سارجیتو، رئیس نهاد ناظر بر معاملات کالا در اندونزی، اعلام کرده است که معاملات کالاهای مشمول این بورس اجباری خواهد بود.
راهاندازی این بورس در شرایطی دنبال میشود که محبوبیت دولت پرابوو نیز طی هشت ماه گذشته با کاهش ۳۰ واحد درصدی به ۵۱ درصد رسیده است. منتقدان معتقدند طرح بورس جدید علاوه بر اهداف اقتصادی، تا حد زیادی دارای جنبه سیاسی و تبلیغاتی نیز است.
منتقدان: طرح بورس جدید ممکن است نتیجه معکوس دهد
یانوار نوگروهو، مشاور ارشد سابق جوکو ویدودو، رئیسجمهور پیشین اندونزی، این طرح را روایتی ملیگرایانه و مناسب برای استفاده در کارزارهای انتخاباتی توصیف کرده و در عین حال درباره مبانی سیاستگذاری اقتصادی آن ابراز تردید کرده است.
شماری از فعالان باسابقه صنعت و تحلیلگران نیز معتقدند قیمتگذاری موفق در بازارهای کالایی بر اعتماد فعالان بازار استوار است و هرگونه تلاش برای تحمیل معاملات میتواند سرمایهگذاران را از بازار دور کند.این نگرانیها در شرایطی مطرح میشود که کاهش ارزش روپیه اندونزی، عملکرد ضعیف بازار سهام و نگرانیهای گسترده درباره مدیریت اقتصاد پیشتر نیز صبر و اعتماد سرمایهگذاران را تحت فشار قرار داده است.
ایان هیسکاک، مدیر ارشد مؤسسه Energy Shift Institute در سنگاپور، گفت اندونزی در چندین بازار کالایی آنقدر بازیگر مهمی است که میتواند اختلالهای جدی در بازار ایجاد کند، اما تلاش برای «تعیین قیمت جهانی کالاها» احتمالاً نتیجه معکوس خواهد داشت.به گفته او، این اقدام ممکن است سرمایهگذاران قانونمدار را از بازار خارج کند و در نهایت فضای بیشتری برای فعالیت بازیگران غیرشفاف ایجاد شود. در چنین شرایطی، به جای افزایش شفافیت، احتمال کاهش آن وجود دارد.
هیسکاک افزود در بازار نیکل، چنین وضعیتی میتواند موجب سرعت گرفتن حرکت تولیدکنندگان باتری به سمت فناوریهای شیمیایی بدون نیکل شود و همچنین خریداران را به حمایت مالی از پروژههای عرضه نیکل در کشورهای دارای تأمینکنندگان قابلاعتمادتر ترغیب کند.
خریداران ممکن است به سراغ تأمینکنندگان دیگر بروند
یکی از فعالان صنعت که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، گفت حتی اگر استفاده از بورس جدید برای تمام معاملات کالاهای مشمول اجباری شود، خریداران در صورتی که قیمت تعیینشده در اندونزی بهمراتب بالاتر از قیمت سایر بورسها باشد، تلاش خواهند کرد تأمینکنندگان یا حتی محصولات جایگزین پیدا کنند.
سیمِنگ دِنگ، تحلیلگر ارشد مؤسسه Rystad Energy، نیز معتقد است خریداران میتوانند بهسادگی از بازار اندونزی خارج شوند.او با اشاره به اینکه صادرات زغالسنگ اندونزی، که از نظر حجم بزرگترین صادرات زغالسنگ جهان است، هماکنون تحت فشار قرار دارد، گفت چین و هند بهعنوان دو خریدار بزرگ این کشور، خریدهای خود را به سمت مغولستان، روسیه و آفریقای جنوبی متنوع کردهاند.
دنگ هشدار داد بورس جدید ممکن است به جای تبدیل شدن به یک سازوکار واقعی برای کشف قیمت، صرفاً به یک لایه اداری داخلی تبدیل شود.به گفته او، چنین شرایطی میتواند خریداران محتاط را با سرعت بیشتری از بازار اندونزی دور کند، هزینههای انطباق با مقررات را افزایش دهد و سرمایهگذاران را نیز تا زمان مشخص شدن چارچوبهای جدید، به نگهداری سرمایه و تعویق سرمایهگذاری ترغیب کند.
سخنگوی پرابوو و مقامهای سازمان خدمات مالی اندونزی به درخواستها برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخ فوری ندادند. سارجیتو نیز از ارائه توضیحات بیشتر خودداری کرد.
روغن پالم؛ آزمون بزرگ اندونزی مقابل مالزی
بازار روغن پالم یکی از بهترین نمونهها برای نشان دادن دشواری رقابت اندونزی با یک بورس تثبیتشده است.اندونزی که با فاصله زیادی بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده روغن پالم در جهان محسوب میشود، در سال ۲۰۲۳ بورس روغن پالم خود را راهاندازی کرد، اما حجم معاملات آن همچنان پایین است.
تلاشهای گذشته بورسهای منطقهای و جهانی برای ایجاد قراردادهای آتی جایگزین روغن پالم نیز نتوانسته سلطه مالزی بر کشف قیمت جهانی این محصول را بهطور جدی کاهش دهد. مالزی قرارداد آتی روغن پالم خام (CPO) خود را در سال ۱۹۸۰ راهاندازی کرد و این قرارداد همچنان یکی از معیارهای اصلی قیمتگذاری جهانی روغن پالم است.
دادههای Bursa Malaysia Derivatives نشان میدهد در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹.۶۲ میلیون قرارداد آتی CPO، معادل ۴۹۰.۴۳ میلیون تن روغن پالم، در این بازار معامله شده است.در مقابل، بر اساس دادههای وزارت تجارت اندونزی، حجم معاملات آتی CPO در بورس اندونزی در همین سال تنها ۳۰ هزار و ۳۴۱ قرارداد، معادل حدود ۱۵۱ هزار و ۷۰۵ تن بوده است.
جولیان مکگیل، مدیرعامل شرکت مشاوره محصولات روغنی Glenauk Economics، گفت رقابت با بورس مالزی بسیار دشوار خواهد بود و صرفاً بزرگترین تولیدکننده بودن، مزیت چندان قابلتوجهی برای اندونزی ایجاد نمیکند.
امآر چاندران، فعال صنعت روغن پالم و رئیس شرکت فناوری کشاورزی IRGA، معتقد است به جای شکلگیری یک شاخص قیمتی جدید، احتمالاً شاهد دوپاره شدن بازار خواهیم بود.به گفته او، بورس جدید جاکارتا احتمالاً بیشتر بهعنوان «مرجع داخلی» برای محاسبه عوارض صادراتی و امور مرتبط با ترخیص کالا مورد استفاده قرار خواهد گرفت، در حالی که قرارداد آتی CPO در بورس مالزی همچنان مرجع اصلی کشف قیمت جهانی و مدیریت ریسک باقی خواهد ماند.
شفافیت و نقدشوندگی؛ کلید موفقیت بورس جدید
روسْلین عظمی حسن، مدیرعامل انجمن روغن پالم مالزی، با تأکید بر اینکه کوالالامپور نباید نسبت به تحولات بازار بیتفاوت باشد، گفت در حال حاضر تهدید فوری برای بورس مالزی مشاهده نمیشود.او تأکید کرد که ایجاد نقدشوندگی، شفافیت و مشارکت بینالمللی در یک بورس کالا فرآیندی زمانبر است و سالها طول میکشد.
یک تحلیلگر بازار روغن پالم در جاکارتا که در یک شرکت تجاری بینالمللی فعالیت میکند نیز گفت نگرانی درباره شفافیت، قطعیت حقوقی و استقلال بورسها پیشتر مانع از رونق معاملات در بورسهای اندونزی شده است.
حتی حامیان راهاندازی بورس جدید اندونزی نیز اذعان دارند که ایجاد اعتبار و اعتماد در بازار نیازمند زمان است. یازید کانکا سوریا، مدیرعامل PT Jakarta Futures Exchange، در گفتوگو با رویترز تأکید کرد که یک بورس موفق یکشبه ساخته نمیشود و موفقیت یک بورس به مرور زمان شکل میگیرد.
در مجموع، تلاش اندونزی برای افزایش قدرت خود در تعیین قیمت منابع طبیعی میتواند در صورت ایجاد نقدشوندگی، شفافیت و مشارکت گسترده بینالمللی به تقویت جایگاه این کشور در بازارهای جهانی کالا کمک کند؛ اما اجباری شدن معاملات و فاصله گرفتن قیمتهای داخلی از قیمتهای جهانی ممکن است خریداران و سرمایهگذاران را به سمت تأمینکنندگان و بازارهای جایگزین سوق دهد.
نظر شما